België wil sancties na aanval Taybeh

Op 17 oktober liepen Europese diplomaten mee met Palestijnse olijfplukkers bij Taybeh, op de bezette Westelijke Jordaanoever, om aanvallen door kolonisten te ontmoedigen. Voor hun ogen vielen gemaskerde mannen een Franse burgemeester aan (AP, Guardian). België wil nu EU-sancties tegen de verantwoordelijken. Frankrijk en Polen, die ook diplomaten ter plaatse hadden, dringen er bij Israël op aan de aanvallers zelf te onderzoeken en te bestraffen.

Getuigen die wel konden filmen, maar niet beschermen

De diplomaten waren er om zichtbaar te zijn. De Belgische consul-generaal in Jeruzalem, Anick Van Calster, vertelde omroep VRT dat buitenlandse bezoekers met de plukkers meelopen in de hoop dat hun aanwezigheid aanvallers afschrikt. Ze beschreef hoe gemaskerde mannen op buggy's aankwamen en de burgemeester tegen de grond werkten (VRT).

Burgemeester Bernard Baudoux was meegekomen omdat zijn gemeente, Aulnoye-Aymeries, banden onderhoudt met Taybeh. Hij vertelde Reuters dat hij met ijzeren staven of knuppels was geslagen, maar niet naar het ziekenhuis hoefde (Reuters). AP meldde dat de aanvallers van de 78-jarige ook de ruit van een Belgische consulaire auto insloegen (AP).

Van de aanval bestaat bovendien beeldmateriaal dat niet op verklaringen van regeringen berust. Een verslaggever van The Guardian filmde de momenten vlak voor en vlak na de aanval (Guardian).

Het blijvende risico ligt bij de boeren: zij blijven achter wanneer de bezoekers vertrekken. Het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden registreerde in oktober en november 2025 178 aanvallen door kolonisten rond de oogst, met slachtoffers of schade tot gevolg (OCHA). Een gezin dat tijdens de pluk van zijn olijfgaard wordt verjaagd, kan de oogst van dat seizoen verliezen. Beschadigde bomen drukken immers ook de opbrengst in de jaren erna.

Het Israëlische leger veroordeelde wat het een 'ernstige aanval door Israëlische relschoppers' noemde. Volgens het leger waren er geen militairen aanwezig en was het bezoek niet met het leger afgestemd (Times of Israel). Het kantoor van premier Benjamin Netanyahu koos een andere lijn. Volgens dat kantoor was het te vroeg om conclusies te trekken en was er sprake van een lastercampagne tegen kolonisten (Times of Israel). Die terughoudendheid wringt met het feit dat het leger van Netanyahu de aanvallers zelf Israëlische relschoppers noemde.

België vraagt Brussel om sancties, Frankrijk en Polen spreken Israël aan

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot bracht het geweld in verband met het Israëlische nederzettingenbeleid. Hij zei dat België zou blijven aandringen op EU-sancties tegen de daders en degenen die hen steunen (Prévot on X). Hij noemde geen namen van mogelijke doelwitten en diende geen formeel voorstel in.

Frankrijk eiste arrestatie en vervolging van de aanvallers, en bescherming van burgers en diplomatieke missies. Het vroeg niet om nieuwe EU-sancties (French foreign ministry). Polen meldde dat zijn diplomaten ongedeerd waren en volgens de eerste informatie niet persoonlijk doelwit waren. Warschau eiste snel opheldering en verantwoording van Israël (Notes from Poland).

België kan de sancties alleen invoeren als alle andere EU-landen instemmen. Onder het EU-sanctieregime voor mensenrechtenschendingen worden de tegoeden van personen en organisaties op de lijst bevroren; individuen krijgen ook een inreisverbod voor de EU. Voor elke nieuwe naam is unanimiteit nodig, zodat elke lidstaat een veto kan uitspreken (Council).

Die drempel is eerder gehaald. Op 28 mei 2026 plaatsten de lidstaten drie personen en vier organisaties met banden met gewelddadige kolonistenposten op de sanctielijst (Council).

Twee routes om daders te treffen

De route die Frankrijk en Polen voorstaan, loopt via de Israëlische rechtspraak. De Israëlische politie opende een strafrechtelijk onderzoek, maar op 18 oktober waren nog geen arrestaties gemeld (Reuters). De mensenrechtenorganisatie Yesh Din stelde vast dat 93,6% van de dossiers die zij tussen 2005 en 2025 volgde, zonder aanklacht werd afgesloten (Yesh Din). Die cijfers voorspellen niet hoe deze zaak afloopt. Ze laten wel zien dat het in de door Yesh Din gevolgde dossiers zelden tot een aanklacht kwam.

Beide routes staan los van elkaar. Een plaatsing op de EU-sanctielijst legt betrokkenen beperkingen op, ook als een Israëlische rechter de zaak nooit behandelt. Voor vervolging is op haar beurt geen stemming in Brussel nodig. Geen van beide routes heeft tot dusver tot concrete gevolgen geleid. De aanval is door diplomaten gedocumenteerd en op film vastgelegd, maar België heeft geen namen voor sancties voorgedragen. Het Israëlische onderzoek had op het laatst gemelde moment nog niet tot bekendgemaakte arrestaties geleid.