België blokkeert Chinese helikopterdeal

NHV Group brengt technici en noodploegen per helikopter naar windparken en olieplatforms op de Noordzee. Als schepen door slecht weer niet kunnen uitvaren, zijn de helikopters van NHV soms de enige manier om boorplatforms te bereiken of onderhoudsploegen op tijd af te lossen. België heeft nu de overname van de Oostendse operator door een aan China gelieerd bedrijf geblokkeerd. Daarmee behandelt Brussel toegang per helikopter tot energie-infrastructuur als een veiligheidskwestie. Het besluit legt een probleem bloot dat België niet alleen kan oplossen: de dienst is grensoverschrijdend, maar de Europese screeningsregels laten het veto bij één hoofdstad.

Waarom helikopters veiligheidsinfrastructuur werden

De Belgische Interfederale Screeningscommissie beoordeelt buitenlandse investeringen op veiligheidsrisico's. In die commissie zitten federale, regionale en gemeenschapsautoriteiten; haar oordeel is bindend. De commissie hield GD Helicopter Finance (GDHF), een in Dublin geregistreerde leasemaatschappij met banden met het Chinese GDAT Group, tegen bij de overname van NHV (AeroTime, Aviation Week). Verkoper was Ardian, de Franse investeringsmaatschappij die NHV sinds 2013 in handen heeft. De transactie werd in december 2025 aangekondigd, maar kwam niet door de screening (DH, HeliHub).

Minister van Economie David Clarinval verwees naar risico's voor de nationale veiligheid, de strategische belangen van België en mogelijke banden met de defensiesector (DH). NHV bevestigde dat de deal van tafel is en dat het eigenaarschap ongewijzigd blijft (NHV statement).

De redenering gaat verder dan klassieke defensie. NHV bepaalt vluchtschema's, onderhoudsvensters en bemanningswissels voor platforms die energie produceren of windturbines draaiende houden. Het bedrijf opereert vanuit Den Helder (Den Helder Airport), een belangrijk knooppunt voor helikopterdiensten op de Noordzee, en vliegt Nederlandse loodsen naar schepen wanneer de zee te ruw is voor vervoer per boot (Nederlands Loodswezen). Wie zulke toegangs- en planningsbesluiten controleert, heeft in de praktijk invloed op de vraag of offshore-energievoorziening blijft draaien, zonder zelf één turbine te bezitten.

Juist die hefboom maakte de koper voor België gevoelig. GDHF is weliswaar in Dublin geregistreerd, maar staat uiteindelijk onder Chinese controle (Helicopter Investor). De Europese Commissie wil dit soort constructies expliciet onder scherper toezicht brengen. Haar in 2024 gepubliceerde voorstel voor nieuwe EU-screeningsregels, dat nog geen wet is, verplicht lidstaten juist te kijken naar EU-vennootschappen die feitelijk als vehikel voor een niet-Europese investeerder dienen (COM(2024)23).

Een Belgisch veto over Nederlandse energietoegang

Het Europese kader voor screening van buitenlandse investeringen (Verordening 2019/452) geeft de Commissie en andere lidstaten de ruimte om opmerkingen te maken bij gevoelige transacties. De beslissing blijft echter bij het gastland. België heeft niet publiek gemaakt of Nederlandse autoriteiten bij de beoordeling betrokken waren, terwijl NHV's activiteiten in Den Helder betekenen dat het Belgische besluit rechtstreeks bepaalt wie controle krijgt over helikoptertoegang tot Nederlandse offshoreplatforms.

Europese regeringen rekken het begrip strategisch inmiddels verder op. Duitsland blokkeerde de verkoop van chipmaker Elmos aan een aan China gelieerde koper op veiligheidsgronden (BMWK). Italië legde Pirelli bestuursbeperkingen op om de invloed van een Chinese aandeelhouder in te perken (Reuters). De blokkade van NHV past in dat patroon, maar schuift de grens verder op naar civiele diensten die energieactiviteiten in meerdere landen mogelijk maken.

Het veto is als categorie verdedigbaar. De gedetailleerde risicoanalyse blijft alleen geheim. Het publiek ziet de uitkomst en een brede motivering, niet het bewijs dat de staat heeft gewogen. Het Hof van Justitie heeft in de Xella-zaak vastgesteld dat lidstaten zich niet zomaar achter "nationale veiligheid" kunnen verschuilen: een beperking moet proportioneel zijn en berusten op een werkelijke bedreiging van een duidelijk omschreven openbaar belang (CJEU C-106/22). Of de Belgische motivering die toets zou doorstaan, is niet getest.

Eén tegenstrijdigheid springt eruit. Volgens vakmedia heeft NHV dit jaar in Den Helder twee Airbus H160-helikopters in gebruik genomen die van GDHF worden geleased (AeroTime). België oordeelde dat Chinees gelieerd eigendom van NHV te riskant was. Het heeft niet publiek uitgelegd of leasing bij hetzelfde bedrijf dezelfde toegangs- en afhankelijkheidsrisico's creëert die de screening juist moest voorkomen. Als de zorg draait om Chinese invloed op helikopteroperaties boven de Noordzee, laat eigendom blokkeren maar materieelafhankelijkheid accepteren een gat in de redenering. Clarinval en de screeningscommissie hebben dat nog niet gedicht. De grotere vraag ligt inmiddels bij de Commissie en de hoofdsteden die onderhandelen over de volgende EU-regelgeving voor investeringsscreening: hebben grensoverschrijdende energiediensten gezamenlijke beoordeling nodig, of blijft één nationaal veto genoeg?