Bercy wil begroting in 2027 bevriezen

Vier economen die door Bercy, het Franse ministerie van Financiën, zijn aangesteld, adviseren voor 2027 een "année blanche": een nominale bevriezing van grote delen van de overheidsuitgaven gedurende één jaar. Daarmee zouden de automatische verhogingen die in de Franse begroting zitten, tijdelijk worden stilgezet (Le Figaro). Volgens persberichten over de missie is tot 2032 € 126 miljard aan besparingen nodig om te voorkomen dat het tekort richting 7% van het bbp loopt (Upday). Het onderliggende rapport is niet gepubliceerd, dus die cijfers blijven gelekte ramingen. Maar het voorstel zelf zegt genoeg: groei en hogere belastinginkomsten volstaan niet meer.

Dezelfde euro's, hogere prijzen, minder diensten

Een nominale bevriezing betekent dat ziekenhuizen, scholen en pensioenregelingen volgend jaar hetzelfde aantal euro's krijgen als dit jaar. Stijgen de prijzen ook maar beperkt, dan koopt elke bevroren euro minder. Inflatie doet het snijwerk geruisloos.

Precies daar zit de logica. Het Franse uitgavenprobleem bestaat niet uit één roekeloos programma dat eenvoudig kan worden geschrapt. Het zit in uitgaven die vanzelf oplopen: pensioenen die aan de prijzen zijn gekoppeld, zorgkosten die stijgen door vergrijzing, sociale uitkeringen die automatisch meegroeien. Een bevriezing grijpt in op die formules. In plaats van voor elke begrotingspost apart een korting te ontwerpen, laat de regering de reële uitgaven over de hele linie door inflatie uithollen.

De rekensom is onaangenaam. De Franse staatsschuld bedroeg in 2024 ongeveer 113% van het bbp, bijna het dubbele van de EU-referentiewaarde van 60% (BNP Paribas Economic Research). Alleen al de rentelasten worden voor 2026 geraamd op € 77,4 miljard. Daarmee vormen zij inmiddels de grootste afzonderlijke post op de Franse begroting (Boursorama).

Zelfs na jaren van bezuinigingen zou de schuld rond 120% van het bbp in 2030 slechts kunnen stabiliseren (BNP Paribas Economic Research). Daarvoor is nodig wat economen een primair overschot noemen: inkomsten minus uitgaven, vóór rentebetalingen. Dat overschot zou ongeveer 0,8% van het bbp moeten bedragen. Frankrijk haalde dat voor het laatst tussen 1998 en 2001.

Beleggers behandelden Frankrijk even als Italië

De markten wachten niet tot het politieke debat is afgerond. Op 14 juli leverde de Franse tienjaarsrente ongeveer 3,88% op, tegen circa 3,12% voor de Duitse evenknie (Idéal Investisseur, Financial Times). Het verschil van ongeveer 76 basispunten (0,76 procentpunt) is niet volledig toe te schrijven aan begrotingszorgen. Liquiditeit en verwachtingen over het ECB-rentebeleid spelen ook mee. Toch wegen het Franse tekortpad en de politieke versnippering het zwaarst.

Het scherpere signaal kwam enkele dagen eerder. Rond 9 en 10 juli lag de prijs om Franse staatsschuld tegen wanbetaling te verzekeren kortstondig hoger dan die voor Italië (QuiFinanza, MarketScreener). Dat was een momentopname, geen definitief marktoordeel. Maar het raakte wel aan een vaste aanname binnen de eurozone: Frankrijk leent als kernland, Italië als periferieland. Enkele handelsdagen lang stond die rangorde op zijn kop.

Wie betaalt de bevriezing

Frankrijk valt al onder de buitensporigtekortprocedure van de EU, het formele traject dat wordt geopend wanneer het tekort of de schuld van een lidstaat de Europese begrotingsregels overschrijdt (European Commission). Andere hoofdsteden lezen de Franse bevriezing door hun eigen zorgen. De Duitse FAZ noemde Frankrijk Europa's "Risikopatient" en koppelde die diagnose aan politieke versnippering en oplopende schuld (FAZ). België herkent het patroon overigens: de eigen coalitie kijkt volgens berichten aan tegen een tekort van € 7,7 miljard in 2029 (info.fr, 21news.be).

De bredere vraag is of het hervormde Europese begrotingskader standhoudt wanneer juist Frankrijk wordt getest. Dat kader verving starre jaarlijkse doelstellingen door schuldplannen die per land worden onderhandeld. Brengt de bevriezing het tekort geloofwaardig omlaag, dan dalen de leenkosten en blijft het raamwerk overeind. Lukt dat niet, dan loopt de spread verder op, stapelen de rentelasten zich op en moet Frankrijk onder grotere marktdruk hardere begrotingskeuzes maken.

Volgens de gelekte berichten besprak de expertmissie een uitzondering voor minimumpensioenen voor ouderen (Upday). Daar zit de kern van het probleem. Een bevriezing werkt politiek alleen als sommige uitgaven worden ontzien, maar elke uitzondering verschuift de last naar wat overblijft: lokale voorzieningen, ambtenarensalarissen, ziekenhuisbudgetten, investeringen. Het eerste echte begrotingsgevecht zal dus gaan over welke bevroren post toch mag ontdooien.