Roemeens gas uit de Zwarte Zee

Voor de Roemeense kust staat nu een productieplatform in 120 meter diep water dat hoger is dan de meeste Europese wolkenkrabbers. Neptun Alpha weegt 16.500 ton, is 225 meter hoog en moet grotendeels onbemand kunnen draaien (OMV, Trend). De exploitanten, OMV Petrom en het aan de Roemeense staat gelieerde Romgaz, zeggen dat de 160 kilometer lange pijpleiding naar de kust klaar is. De eerste gasproductie staat gepland voor 2027 (The Diplomat, Agerpres).

Op volle capaciteit kan het veld ongeveer 8 miljard kubieke meter gas per jaar produceren. Daarmee zou Roemenië zijn huidige productie van circa 9 tot 10 miljard kubieke meter bijna verdubbelen (GTAI, Enerdata). De winbare reserves worden geraamd op ongeveer 100 miljard kubieke meter. De ontwikkelingskosten van € 4 miljard worden gelijk verdeeld over de twee exploitanten (OMV). Dat is genoeg om de gasvoorziening in Zuidoost-Europa te veranderen. Voor de Europese gasprijs als geheel is het niet genoeg.

Handelaren boeken de pijpen voordat het gas er is

De duidelijkste aanwijzing voor commerciële belangstelling ligt aan de Hongaarse grens. Bij de interconnector van Csanádpalota, het punt waar Roemeens gas Hongarije binnenkomt, is alle resterende transportcapaciteit tot en met 2032 geboekt. Nog eens 30–40% van de capaciteit tot en met 2036 is al gereserveerd (Portfolio). In juli bereikten de gasstromen van Roemenië naar Hongarije een record van 7,7 miljoen kubieke meter per dag (Világgazdaság). Er is nog geen openbaar afnamecontract opgedoken dat direct aan Neptun Deep is gekoppeld. Toch leggen handelaren transport vast alsof dat gas er straks komt.

Ook Bulgarije bereidt zich voor. Bulgartransgaz wil de doorvoercapaciteit op de route van Griekenland via Bulgarije naar Roemenië verdubbelen, van 5 naar 10 miljard kubieke meter per jaar in 2027–2028 (Mediapool, News.bg). Die corridor verbindt Griekse lng-terminals met Centraal-Europa en geeft gas een zuid-noordroute die eerder nauwelijks bestond. Voor Griekenland is het beeld gemengder: Roemeens offshoregas bevestigt de waarde van infrastructuur waaraan Griekse bedrijven hebben meegebouwd, maar kan de toekomstige vraag naar Griekse lng in Bulgarije en Roemenië wel drukken als het goedkoper aankomt (iefimerida).

Wie wint, wie betaalt, en wat nog niet is ingeprijsd

De Roemeense regering rekent over de looptijd van het project op ongeveer € 20 miljard aan begrotingsinkomsten (Știripesurse). Voor aandeelhouders van OMV ontstaat een groot productieactief binnen de EU, juist op een moment dat nieuwe Europese gaswinning schaars is. Hongarije en Bulgarije krijgen een geloofwaardig alternatief voor Russisch gas, al is geloofwaardig nog iets anders dan vastgelegd in contracten.

Lagere energierekeningen voor consumenten zijn daarmee niet aangetoond. Gas wordt verhandeld op onderling verbonden markten, dus extra Roemeense productie leidt niet automatisch tot lagere prijzen. Roemenië laat dat zelf zien: zelfs op dagen waarop de binnenlandse productie hoger lag dan het verbruik, stegen de day-aheadprijzen, de prijzen voor levering op de volgende dag, toch door bredere Europese marktomstandigheden (Energy Focus Romania).

In de publieke projectrekeningen ontbreekt bovendien een veiligheidskostenpost. Het platform staat in dezelfde Zwarte Zee waar eerder deze maand droneaanvallen op tankers bij de Russische terminal Novorossiejsk Kazachstan dwongen de uitvoer van ruwe olie op te schorten (To Brief). Roemenië schiet nu al drones neer in de buurt van zijn grenzen. Boekarest zegt vóór de start in 2027 upgrades nodig te hebben voor radar, drones en sensoren om het platform te beschermen (Marketscreener, Antena 3). Die kosten staan in geen enkele openbare inkomstenraming.

GTAI schat dat Roemenië na 2027 3–5 miljard kubieke meter per jaar aan exporteerbaar overschot kan hebben (GTAI). Genoeg om de gasvoorziening in Zuidoost-Europa te verschuiven. Niet genoeg om het prijssysteem van het continent opnieuw te zetten. Het platform bewijst dat Roemenië het gas aan land kan brengen. Wat nog niemand heeft laten zien, is wie het onder langlopende contracten koopt, tegen welke prijs, en hoeveel het kost om een enorme onbemande installatie veilig te houden in een betwiste zee.