BND-lek: bondgenoten controleren gedeelde inlichtingen

Duitse federale aanklagers stellen dat een medewerker van opeenvolgende BND-presidenten tot en met juni 2022 bijna 2.000 interne documenten doorspeelde aan August Hanning (verklaring van het federale Openbaar Ministerie). Hanning leidde ooit de BND, de Duitse buitenlandse inlichtingendienst. Onderzoekers stuitten bij toeval op het spoor in een andere zaak. Volgens de aanklagers vormden sommige documenten de basis voor informatie die Hanning aan een buitenlandse dienst verstrekte. Ze kunnen niet bevestigen dat een afzonderlijke analyse ooit een andere dienst bereikte (verklaring van het federale Openbaar Ministerie).

Een betaalde lijn vanuit het kantoor van de BND-chef

De medewerker, aangeduid als Manfred D., was van maart 2012 tot maart 2026 kantoorchef van verschillende BND-presidenten (verklaring van het federale Openbaar Ministerie). Het federale Openbaar Ministerie maakte op 6 oktober bekend dat hij en Hanning waren gearresteerd (AP).

Volgens de aanklagers spraken de twee mannen af dat de medewerker tegen betaling waardevol BND-materiaal aan Hanning zou blijven leveren. Die zou het gebruiken bij het adviesbureau dat hij na zijn vertrek bij de overheid oprichtte (verklaring van het federale Openbaar Ministerie). De officiële verklaring noemt geen opdrachtgever en vermeldt geen bedrag. Hanning en zijn advocaten ontkennen de beschuldigingen (The Guardian).

Tot de bestanden behoorden volgens de aanklagers stukken ter voorbereiding van de vaste inlichtingenbriefings van BND-leiders bij de bondskanselarij, het kantoor van de bondskanselier (verklaring van het federale Openbaar Ministerie). Die stukken laten zien welke onderwerpen de BND-leiding belangrijk genoeg vond om aan de regeringsleider voor te leggen. Ze tonen zowel de prioriteiten van de dienst als diens bevindingen.

De zaak kwam bij toeval aan het licht, niet dankzij de eigen controles van de BND. In september 2025 doorzochten aanklagers in Hamburg de woning van Hanning in het kader van een ander onderzoek (verklaring van het federale Openbaar Ministerie). De vondsten gingen later naar het federale Openbaar Ministerie, dat de zaak opbouwde die tot de arrestaties van deze week leidde.

Twee buitenlandse contacten, één nog onbevestigd

De aanklagers beschrijven twee afzonderlijke contacten met buitenlandse inlichtingendiensten. In het eerste geval zou Hanning de gelekte documenten hebben gebruikt om een analyse op te stellen voor een medewerker van een buitenlandse dienst. De aanklagers kunnen niet bevestigen dat die analyse de beoogde ontvanger ooit bereikte (verklaring van het federale Openbaar Ministerie).

Die onzekerheid verklaart een deel van de aanklachten. De verdenking omvat onder meer poging tot landverraad. Die aanklacht ziet op wat Hanning volgens justitie probeerde te doen; ze bewijst niet dat de analyse iemand in het buitenland bereikte.

De tweede beschuldiging gaat verder. Volgens de aanklagers verstrekte Hanning jarenlang politieke informatie aan een medewerker van de inlichtingendienst van een andere staat, deels op basis van de documenten van de medewerker (verklaring van het federale Openbaar Ministerie). Ook verdenken ze hem ervan voor een buitenlandse inlichtingendienst te hebben gewerkt. Geen van beide landen is genoemd.

Azerbeidzjan kwam in beeld via de journalistiek. Der Spiegel berichtte dat onderzoekers een verband onderzochten met een Azerbeidzjaanse agent voor wie de analyse bestemd zou zijn geweest (WELT). Het federale Openbaar Ministerie wilde niet op dat bericht reageren (Reuters).

WELT meldt dat bondgenoten hun dossiers controleren

De onrust bij bondgenoten hangt samen met de afspraken rond het delen van inlichtingen. Partners geven informatie aan de BND in de veronderstelling dat die onder Duitse controle blijft. Reuters meldde op basis van berichtgeving van Süddeutsche Zeitung dat de bestanden materiaal bevatten over het Iraanse kernprogramma, het Russische leger en informatie die door bondgenootschappelijke diensten geheim was verklaard (Reuters).

Volgens WELT onderzochten MI6, de Britse buitenlandse inlichtingendienst, GCHQ, de Britse dienst voor elektronische interceptie, en verschillende Amerikaanse diensten opnieuw wat ze met Berlijn hadden gedeeld (WELT). De krant citeerde ook Matthew Dunn, een voormalig MI6-medewerker, die zei zeer verbaasd te zijn als de betrekkingen met de BND schade oplopen. In openbare berichtgeving is nog geen specifiek Brits of Amerikaans document uit de in beslag genomen bestanden aangewezen.

Er lopen nu twee trajecten naast elkaar. Het Openbaar Ministerie moet de vermeende misdrijven bewijzen. De BND en zijn partners moeten vaststellen wat mogelijk is uitgelekt en bij wie het terecht kan zijn gekomen. Groenen-politicus Konstantin von Notz, lid van de parlementaire commissie die toezicht houdt op de inlichtingendiensten, drong er bij de regering op aan de schade snel vast te stellen. BND-president Martin Jäger zei dat de dienst omvangrijke interne onderzoeken was begonnen (Tagesschau).

Als de aanklagers de overdrachten bewijzen, is jarenlang gevoelig BND-materiaal vanuit de kantoren van opeenvolgende dienstchefs naar buiten gegaan. Een huiszoeking in een andere zaak, en niet de eigen controles van de dienst, bracht dat dan aan het licht. Een proces kan uitsluitsel geven over de strafbare feiten. Het kan Londen of Washington niet vertellen welke documenten van hen in die bestanden zaten; dat antwoord moet Jäger geven.