BPM wil fusie met MPS van €50 miljard

Banco BPM stelde op 7 juni een fusie voor met Monte dei Paschi di Siena (MPS). De combinatie zou een bankgroep opleveren met een waarde van ongeveer € 50 miljard, 2.900 filialen en geraamde synergievoordelen van € 1,1 miljard (Corriere della Sera, Bloomberg). Als de fusie doorgaat, ontstaat naar balanstotaal de tweede bank van Italië, achter alleen Intesa Sanpaolo. Intesa reageerde binnen enkele uren met een spoedvergadering van de raad van bestuur om samen met Unipol en BPER een tegenbod voor te bereiden (Il Fatto Quotidiano). De fusie is daarmee de eerste zet in een bredere machtsstrijd tussen mediterrane en Noord-Europese banken.

Een Franse bank met een Italiaanse strategie

Crédit Agricole, de Franse bank die 22,8% van Banco BPM bezit, stemde in het bestuur van BPM unaniem voor het voorstel (AdnKronos). Door de fusie zou dat belang verwateren tot ongeveer 12,8%, maar Crédit Agricole blijft dan wel de grootste aandeelhouder van een veel grotere bankgroep (Corriere della Sera). De rekensom is eenvoudig: 12,8% van € 50 miljard is meer waard dan 22,8% van € 20 miljard. Een Franse bank zou feitelijk de spil worden onder de tweede bank van Italië.

Voor Rome lost de deal een ander probleem op. Het Italiaanse ministerie van Financiën bezit nog altijd 4,8% van MPS, een restant van de reddingsoperatie van € 5,4 miljard uit 2017, toen de staat 68% van de bank in handen kreeg. Na de fusie zou dat belang onder de 2% zakken. Daarmee kan de regering de redding als afgerond presenteren zonder aandelen op de markt te hoeven verkopen (Quotidiano.net). Minister van Financiën Giorgetti wees de afgelopen jaren overigens al op deze uitweg.

Zuid-Europa consolideert

Vier dagen vóór de aankondiging van BPM stuurden Frankrijk, Italië en Spanje een gezamenlijk voorstel naar de Europese Commissie. Volgens die drie landen houdt de versnippering van de bankensector ongeveer € 230 miljard aan liquide middelen vast binnen nationale grenzen, waardoor dat geld niet vrij door de eurozone kan bewegen (Euronews). Hun oplossing is een vrijwillig regime waarmee grensoverschrijdende bankgroepen kapitaal en liquiditeit kunnen bundelen. Wetgeving wordt in 2027 verwacht.

De voorgenomen fusie tussen BPM en MPS past in een consolidatiegolf die al op gang is gekomen. BPCE rondde in april de overname van het Portugese Novobanco af voor € 6,7 miljard, de grootste grensoverschrijdende bankdeal in de eurozone in meer dan tien jaar (Challenges). UniCredit bezit 34,35% van de Duitse Commerzbank; de biedingstermijn loopt tot 16 juni (Finance Magazin). Mediterrane banken bouwen schaal op. Noord-Europese toezichthouders en regeringen bewegen voorlopig trager.

Wie betaalt, wie wint

De geraamde synergievoordelen van € 1,1 miljard moeten vooral komen uit het sluiten van overlappende filialen, waarschijnlijk rond de 300 in Lombardije, Toscane en Veneto (AskaNews). Concrete aantallen voor banenverlies zijn niet bekendgemaakt. Maar kostenbesparingen in het bankwezen komen in de praktijk vooral uit personeelskosten. Werknemers zijn dus de duidelijke verliezers.

Berlijn blokkeert intussen het bod van UniCredit op Commerzbank met nationale argumenten, terwijl Duitsland de bankenunie, het EU-kader voor gezamenlijk bankentoezicht, in beginsel wel steunt. De vertrekkende ECB-vicepresident Luis de Guindos heeft gezegd dat Europa "werkelijk Europese banken" nodig heeft om met Amerikaanse banken te kunnen concurreren (Bloomberg). Toch zou BPM-MPS zelfs na de fusie nauwelijks 6% waard zijn van de beurswaarde van JPMorgan. Binnenlandse fusies leveren nationale kampioenen op. Ze dichten de kloof met de Verenigde Staten niet.

De mediterrane inzet op gedeelde liquiditeit loopt nu tegen Duits en Nederlands verzet aan. Dat zijn dezelfde regeringen die EDIS, het Europees depositoverzekeringsstelsel dat banktegoeden in de hele eurozone gezamenlijk zou garanderen, al meer dan tien jaar blokkeren (European Commission). Zonder die garantie blijft kapitaal achter nationale grenzen. Geen bank stuurt graag geld naar een buitenlandse dochter als de nationale depositogarantie van dat land in een crisis misschien tekortschiet. Zuid-Europa bouwt grotere banken. Noordelijk kapitaal stroomt pas naar het zuiden als iemand de deposito’s afdekt. Die partij is er nog niet.