Brussel zoekt €450 miljard bij Temu en crypto

Pakketjes van Temu, cryptotransacties en online weddenschappen belanden in de Europese begrotingsstrijd omdat Brussel geld nodig heeft zonder de hoofdsteden om een hogere bijdrage te vragen. Volgens berichtgeving gaat het om vijf nieuwe inkomstenbronnen die samen ongeveer € 450 miljard moeten opleveren voor de begroting van 2028-2034. Een openbare wettekst die de lijst, tarieven of opbrengst bevestigt die Il Fatto Quotidiano noemt, is er nog niet.

De schuld is echt, de verpakking is politiek

NextGenerationEU heeft het aflossingsprobleem gecreëerd. Tijdens de pandemie leende de EU gezamenlijk geld, en de Commissie stelde al in COM(2021) 570 dat nieuwe Europese inkomsten moeten helpen om die schuld te betalen en tegelijk de druk op nationale bijdragen te verlagen. De Raad hield die route open toen hij instemde met een aangepast pakket eigen middelen.

De keuze is smal. De EU kan programma's schrappen, regeringen om meer geld vragen, opnieuw lenen of grensoverschrijdende economische activiteit belasten. Het gemelde pakket kiest vooral voor die laatste optie, omdat de volgende begroting ruimte moet maken voor Oekraïne, defensie en concurrentiekracht, terwijl bestaande programma's zoveel mogelijk overeind blijven.

Daarom doen goedkope pakketjes ertoe. Een heffing op laagwaardige import kan in Brussel als Europese inkomstenbron worden geboekt, maar de kiezer ziet haar uiteindelijk bij de kassa of in de bezorgkosten. Maltese Europarlementariërs presenteren het voorstel al als een heffing op aankopen bij Temu, Shein en AliExpress, schrijft Lovin Malta.

De rekening belandt bij wie niet kan uitwijken

De juridische betaler is niet altijd degene die de rekening draagt. Als een cryptoplatform de heffing afdraagt, kan het die kosten terughalen via hogere transactiekosten of een grotere marge tussen koop- en verkoopprijzen. Betalen gokbedrijven, dan krijgen klanten mogelijk slechtere odds of minder promoties.

Bij een pakketjesheffing werkt het net zo. Brussel kan innen bij platforms, vervoerders of importeurs, maar de kosten kunnen alsnog in consumentenprijzen terechtkomen. Wie uiteindelijk betaalt, hangt af van marktmacht: grote platforms kunnen een deel slikken, vervoerders kunnen doorberekenen en verkopers met kleine marges schuiven de kosten meestal rechtstreeks door naar de koper.

Het huidige EU-inkomstenstelsel bevat deze gemelde maatregelen overigens nog niet. Het steunt op bronnen zoals invoerrechten, btw-gerelateerde inkomsten, bijdragen op niet-gerecycled plastic en betalingen op basis van nationaal inkomen onder Besluit 2020/2053. Ook de eigen begrotingspagina van de Commissie beschrijft dat bestaande stelsel, niet een afgerond pakket voor crypto, gokken of pakketjes.

De verdeling tussen landen volgt dezelfde logica. Vervangen nieuwe EU-inkomsten een deel van wat regeringen uit hun nationale inkomen betalen, dan krijgen ministeries van Financiën lucht. Financieren ze vooral een grotere begroting, dan krijgen nettobetalers nog steeds een hogere EU-rekening, alleen via een minder zichtbare route.

Voor Duitsland en Nederland is dat relevant, omdat zij doorgaans het hardst op de omvang van de EU-begroting drukken. Voor Frankrijk en Polen speelt iets anders. Frankrijk wil landbouwuitgaven beschermen terwijl zijn overheidsfinanciën onder Europese druk staan sinds de Raad in juli 2024 een buitensporigtekortprocedure opende. Polen heeft een direct belang bij cohesiebeleid en landbouw, omdat Warschau EU-fondsen nog altijd presenteert als kern van zijn programma voor 2021-2027.

Elke hoofdstad heeft een veto

De hardste grens is niet economisch, maar juridisch en politiek. Besluiten over eigen middelen vereisen unanimiteit en nationale goedkeuring op basis van artikel 311. Ook voor de meerjarenbegroting is unanimiteit nodig onder artikel 312.

Dat geeft elke hoofdstad hefboomwerking. Een regering kan een conflict over pakketjes, gokken, crypto, kortingen of totale uitgaven laten uitgroeien tot een conflict over de hele begroting. Brussel wil inkomsten die minder lijken op een nationale cheque, maar de hoofdsteden beslissen toch of die politieke verpakking standhoudt.

Het genoemde bedrag van € 450 miljard is daarom voorlopig een onderhandelingssignaal, geen vaststaand belastingplan. De wettekst ontbreekt immers nog. De aflossing van de schuld ligt wel vast. De open vraag is wie de rekening krijgt, en hoe duidelijk kiezers dat straks zien.