EU dwingt Bulgarije tot begrotingsreparatie

De Commissie wil Bulgarije kort na de invoering van de euro onder de procedure bij buitensporige tekorten plaatsen. Daarmee wordt de eerste begroting als euroland meteen een herstelplan. Het tekort, het jaarlijkse verschil tussen overheidsuitgaven en inkomsten, liep op van 3,0% van het BBP in 2024 naar 3,5% in 2025. In haar European Semester Spring Package 2026 rekent de Commissie op 4,1% in 2026 en 4,3% in 2027. Bulgarije trad op 1 januari 2026 toe tot de eurozone, meldt Eurostat, en volgens Fakti maakte de Commissie in Luxemburg duidelijk dat zij de procedure wil doorzetten.

De staatsschuld geeft Sofia nog enige ruimte. Die loopt wel op, maar blijft ruim onder de Europese schuldnorm. De druk zit dus vooral in het jaarlijkse tekort. Ook Commissie-vicevoorzitter Valdis Dombrovskis beperkte de ruimte voor het defensieargument: militaire uitgaven in 2025 kunnen onder de ontsnappingsclausule vallen, die extra defensie-uitgaven milder beoordeelt, maar de overschrijding in 2026 valt niet langer volledig door defensie te verklaren, meldde BTA.

De begrotingssom ligt nu in Sofia

Het kerncijfer is nu de netto-uitgavenlijn. Dat zijn de door de staat gefinancierde uitgaven, nadat onder meer EU-geld en sommige tijdelijke kosten eruit zijn gehaald; Verordening 2024/1263 maakt daarvan de belangrijkste uitgavenmaatstaf. Premier Galab Donev zei in het parlement dat de Commissie had verwezen naar een verlaging van de netto-uitgaven met 0,5% van het BBP. Ongeveer 76% van de uitgaven gaat volgens hem naar salarissen, sociale uitkeringen en pensioenen, en circa 24% naar investeringen, meldde BTA.

In die verdeling zit het conflict. Als 76% vastzit in lonen en uitkeringen, kan Sofia de correctie niet dragen met wat kantoorbesparingen. De regering moet kiezen uit tragere loongroei bij de overheid, aanpassing van de pensioenindexatie, strengere belastinginning, lagere aanbestedingsuitgaven, uitstel van investeringen, extra lenen of een combinatie daarvan. Elke route legt de rekening ergens anders neer: bij ambtenaren, gepensioneerden, leveranciers, bouwbedrijven, belastingbetalers of toekomstige begrotingen.

Belastinginning is de netste route

Donev wil vooral meer geld binnenhalen zonder de officiële belastingtarieven te verhogen. Hij belooft maatregelen tegen de schaduweconomie, betere belastinginning en geen verhoging van de basistarieven of socialezekerheidsbijdragen, de loonheffingen waaruit uitkeringen worden betaald. Op zijn lijst staan ook fusies van overheidsdiensten, digitalisering van dienstverlening, uitgavenplafonds en instrumenten om de loongroei te beheersen. De meeste effecten worden pas in 2027-2028 verwacht, meldde Investor.bg.

Die route beloont bedrijven die zich aan de regels houden. Concurrenten die contant buiten de boeken werken, verliezen immers een deel van hun prijsvoordeel. Administratieve besparingen raken weer een andere groep. Overheidswerknemers kunnen te maken krijgen met minder banen of heringerichte diensten. Burgers betalen indirect als samengevoegde loketten trager worden of moeilijker bereikbaar zijn.

Kroatië laat zien waarom digitale belastingcontrole aantrekkelijk is voor regeringen. Het fiscaliseringssysteem, waarbij facturen en bonnetjes digitaal worden geregistreerd, heeft meer dan 56 miljoen e-facturen verwerkt bij ruim 325.000 bedrijven, onder wie 96.000 kleine belastingplichtigen die een gratis app gebruiken, meldde Poslovni. Voor Bulgarije wijst dat op een manier om verborgen activiteit zichtbaar te maken zonder belastingtarieven te verhogen. Het risico zit wel in de uitvoering: als kleine bedrijven het meeste papierwerk dragen, loopt de politieke prijs snel op.

De obligatiemarkt kijkt mee

Roemenië toont de hardere kant van uitstel. Termene meldde een tekort van 7,9% in 2025 en een staatsschuld van 59,3% van het BBP, precies de combinatie die de leenkosten kan opdrijven, de rente die beleggers eisen om geld uit te lenen. Malta laat het andere uiteinde zien: de procedure werd beëindigd nadat het tekort duurzaam onder de grens was gebracht, meldde Bluewin.

Bulgarije heeft meer ruimte dan Roemenië omdat de schuld lager blijft, maar de samenstelling van de begroting maakt de reparatie geconcentreerd. De volgende begroting moet laten zien welk deel komt uit belastinginning, lonen, pensioenformules, aanbestedingen, investeringsuitstel of extra schuld. De procedure maakt de som openbaar. Sofia bepaalt nog wel wiens inkomen, diensten of marges de correctie opvangen.