Bulgarije moet tekort halveren tegen 2029

In 2029 moet Bulgarije zijn begrotingstekort bijna hebben gehalveerd. De Raad van de EU heeft het land onder de buitensporigtekortprocedure geplaatst, het formele correctieregime voor regeringen die de Europese begrotingsgrenzen overschrijden (BTA, Council). Sofia moet uiterlijk op 15 oktober 2026 een consolidatieplan indienen: een routekaart om het tekort terug te dringen via lagere uitgaven, hogere belastingen of beide. Aan het eind van het decennium moet het tekort onder 3% van het bbp liggen. Daarmee ligt de Bulgaarse begrotingspolitiek voor de komende drie jaar grotendeels vast.

De procedure begint niet met een boete. Zij is een bewaakt herstelpad onder artikel 126 van het EU-Verdrag: de Commissie stelt de overschrijding vast, de Raad bevestigt die, waarna het land uitgavenlimieten en vaste controlemomenten krijgt. Voor Bulgarije, dat in januari 2025 de euro invoerde, kunnen in latere fases wel financiële sancties volgen. Brussel heeft nu dus hefboomwerking.

Hoe strak het keurslijf wordt

Voor 2026 rekent Bulgarije op een tekort van 5,4% van het bbp volgens de Europese maatstaf voor de totale overheid, dus inclusief centrale overheid, lokale overheden en socialezekerheidsfondsen (BTA). Dat is bijna twee keer de grens.

Onder de hervormde begrotingsregels kijkt Brussel vooral naar de groei van de uitgaven, niet alleen naar het uiteindelijke tekortcijfer. De Raad heeft de jaarlijkse groei van de netto-uitgaven gemaximeerd op 4,2% in 2026, 3,4% in 2027 en 2028, en 3,2% in 2029 (24 Chasa). Elke zes maanden volgt een voortgangstoets (Digi24). Vindt de Commissie dat Sofia te weinig doet, dan kan de Raad de voorwaarden aanscherpen.

Wie de correctie betaalt

De begrotingsvoorstellen van het ministerie van Financiën laten al zien waar de druk terechtkomt. Bij arbeidsinkomen: een hogere inkomensgrens voor socialezekerheidsbijdragen, ambtenaren die een deel van hun eigen verzekering gaan betalen, en een nieuwe formule voor het minimumloon. Bij consumptie: duurdere wegenvignetten en sigaretten. Bij kapitaalinkomen: een verhoging van de dividendbelasting van 5% naar 10% (Fakti).

Nog niets hiervan is wet. De verdeling is wel zichtbaar. Hogere loonheffingen drukken het nettoloon en maken personeel duurder. Hogere vignet- en tabaksprijzen raken lagere inkomens relatief harder, omdat vaste lasten een groter deel van een kleiner budget opslokken. De verdubbeling van de dividendbelasting is de enige maatregel die rechtstreeks op vermogensbezitters is gericht.

De onafhankelijke Bulgaarse Begrotingsraad waarschuwt dat de ontwerpbegroting voor 2026 vooral leunt op kleine uitgavencorrecties en schuldfinanciering, niet op structurele besparingen. De raad verwacht dat de staatsschuld eind 2028 uitkomt op € 51,1 miljard, of 35,7% van het bbp (Fakti). Dat ligt ruim onder de Europese referentiewaarde van 60%, maar de richting is duidelijk omhoog.

De Roemeense waarschuwing

Roemenië laat zien wat er gebeurt als correctie blijft doorschuiven. Boekarest valt sinds 2020 onder de buitensporigtekortprocedure en de deadline is inmiddels verschoven naar 2030. Volgens de ECB zal Roemenië zijn tekort vóór eind 2027 niet onder 3% krijgen (ECB). Een adviseur van de gouverneur van de Roemeense centrale bank waarschuwde dat tekortreductie vrijwillig moet gebeuren, voordat markten of instellingen het tempo afdwingen. Alleen de rentelasten waren inmiddels opgelopen tot ongeveer 3% van het bbp (Agerpres).

Duitse media lezen de Bulgaarse zaak als gewone toepassing van de regels na toetreding tot de euro, niet als bijzondere behandeling (FAZ). Binnen een muntunie kan Bulgarije zijn concurrentiepositie immers niet herstellen via een zwakkere munt. Dan moeten lonen, belastingen en uitgaven de aanpassing dragen.

Op 15 oktober volgt de test, wanneer Sofia zijn correctieplan indient naast de ontwerpbegroting voor 2027. De vraag is of de regering met houdbare besparingen komt, of opnieuw met boekhoudkundige ingrepen die één begrotingsjaar mooier maken en de rekening doorschuiven. Gepensioneerden, laagbetaalde werknemers, ambtenaren en kleine bedrijven zullen de uitgavenplafonds allemaal anders voelen. Zolang die verdeling niet scherper is, blijft de procedure een Brussels cijfer. In Bulgarije wordt het een begroting waar iemand mee moet leven.