Bulgarije belandt in EU-begrotingsprocedure

Bulgarije trad in januari toe tot de eurozone. Zes maanden later heeft Sofia een ontwerpbegroting voor 2026 gepresenteerd met een geconsolideerd tekort van 5,7% van het BBP (BNR, Forbes Bulgaria). De EU-grens ligt op 3%. De Europese Commissie heeft al de eerste stap gezet naar een buitensporigtekortprocedure, het formele traject dat Brussel opent wanneer de overheidsfinanciën te ver uit de pas lopen (European Commission). Voor een land dat bij de eurotoetreding leunde op eenmalige boekhoudkundige ingrepen, laat de eerste begroting onder de nieuwe munt zien wat daarmee werd verhuld.

Het geld was al uitgegeven

Bulgarije haalde de eurocriteria mede door legale, maar tijdelijke maatregelen. Bankheffingen werden eerder geïnd en dividenden van staatsbedrijven werden naar het toetredingsjaar gehaald. Daarmee schoof Sofia honderden miljoenen euro's aan toekomstige inkomsten naar voren. Dat geld kwam één keer binnen. Nu is het weg, terwijl het tekort wijst op een structureel verschil tussen wat Bulgarije ophaalt en wat het uitgeeft.

Het ontwerp, gepubliceerd op 24 juni, raamt de uitgaven op 45,3% van het BBP en de inkomsten op 39,9%. Minister van Financiën Galab Donev belooft een geleidelijke correctie: een tekort van 3,8% in 2027 en 3,0% in 2028 (BTA). Volgens de eigen EU-maatstaf voor de collectieve overheid blijft het tekort echter tot en met 2028 boven 3% (European Commission).

Eurocommissaris Valdis Dombrovskis bevestigde dat de procedure nu naar de EU-ministers van Financiën gaat voor een formeel besluit (Fakti). Bindende aanbevelingen en regelmatige controle beginnen daarna direct. Als Bulgarije onvoldoende voortgang laat zien, kunnen de begrotingsregels uiteindelijk leiden tot financiële sancties (Regulation (EU) 2024/1263).

Brussel kijkt nu naar uitgaven, niet alleen naar het eindcijfer

Sinds de hervorming van het begrotingskader in 2024 kan een regering niet volstaan met de belofte dat het tekort later daalt. Brussel legt een plafond op voor de groei van nationaal gefinancierde uitgaven, zonder rentelasten en conjunctuureffecten (Regulation (EU) 2024/1263). De Commissie wil daarmee volgen welke uitgaven de regering echt in de hand heeft, in plaats van alleen te kijken naar een tekort dat door groei en boekhoudkundige effecten kan meebewegen.

De Bulgaarse begroting combineert hogere inkomsten met uitgavenbeheersing: een belasting van 10% op gokwinsten, 30% duurdere wegenvignetten, hogere plafonds voor sociale premies en nieuwe eigen bijdragen voor ambtenaren (Forbes Bulgaria). Beperkingen op automatische loonstijgingen in de publieke sector moeten meer dan € 560 miljoen opleveren (Sega). Vakbonden verzetten zich al. Maar deze maatregelen gaan om honderden miljoenen, terwijl het tekortsgat meer dan € 7,2 miljard bedraagt (Investor.bg). Alleen extra inkomsten dichten deze begroting dus niet.

Wie de rekening betaalt

De lasten komen terecht bij goed aanwijsbare groepen. Ambtenaren gaan nieuwe bijdragen betalen. Hogere inkomens krijgen te maken met een hoger premieplafond. Automobilisten betalen meer voor weggebruik. Winnaars bij gokspelen krijgen een nieuwe belasting. De grootste Bulgaarse vakbond, CITUB, stelt dat lonen en pensioenen het tekort niet hebben veroorzaakt en dus ook niet de correctie moeten dragen (BTA). De begrotingscijfers geven die lezing steun: het gat tussen 45,3% aan uitgaven en 39,9% aan inkomsten is niet ontstaan door recente loonstijgingen.

Sofia heeft wel één duidelijk voordeel: de staatsschuld ligt rond 30,1% van het BBP, ruim onder de EU-referentiewaarde van 60% (Fakti, Investor.bg). Dit is een uitgavengedreven tekort, geen schuldencrisis. Roemenië laat zien waar ontsporing toe leidt: een tekort van 9,3% in 2024, een veel hogere schuld en een correctietraject dat inmiddels tot 2030 loopt (Eurostat).

Het formele besluit van de Raad volgt binnen enkele weken. Sofia heeft een correctiepad op papier gezet. Nu moet de regering het geld daadwerkelijk innen, de uitgaven vasthouden en aantonen dat de terugkeer naar 3% in 2028 rust op iets stevigers dan de eenmalige ingrepen waarmee Bulgarije de eurozone binnenkwam.