Bulgarije zoekt bescherming voor scheepvaart na droneaanvallen

Bulgarije heeft de zoektocht naar de bemanning van de Alfa Watan gestaakt. Het koopvaardijschip zonk voor de Bulgaarse kust aan de Zwarte Zee; reddingswerkers vonden geen overlevenden of lichamen (BNT). Premier Rumen Radev zegt dat hij niet genoeg bewijs heeft om een dader aan te wijzen. De buurlanden die Bulgarije om hulp bij de bescherming van de scheepvaart heeft gevraagd, zijn het nog niet eens over een aanpak.

In de vroege ochtend van 6 oktober troffen drones uit de lucht en vanaf zee twee koopvaardijschepen, ongeveer 70 zeemijl ten oosten van de Bulgaarse kustplaats Byala. De aanval vond plaats in wateren waar Bulgarije economische rechten heeft (BTA). De Alfa Watan, varend onder Togolese vlag, zonk. Het andere schip, de Able, vloog in brand maar bleef drijven; alle 18 bemanningsleden werden geëvacueerd (Bulgaarse regering). Over de eerste uren van de reddingsactie berichtten we eerder (To Brief).

De zoektocht naar de Alfa Watan leverde weinig op. Reddingscoördinator Rumen Nikolov zei tegen Reuters dat vermoedelijk twaalf mensen aan boord waren, waarschijnlijk Syriërs. De reddingsploegen vonden alleen een omgeslagen boot, drie reddingsvlotten en scheepsuitrusting. Op 6 oktober om 17.00 uur werd de zoektocht gestaakt; Nikolov zei dat die niet zou worden hervat (BNT).

Een dag eerder zonk verder naar het noorden ook een schip voor de Roemeense kust. Op 5 oktober vloog de Royad Mammadov in brand en zonk het schip ongeveer 30 zeemijl ten zuiden van Sfântu Gheorghe. Twee bemanningsleden kwamen om en elf werden gered (Roemeens ministerie van Binnenlandse Zaken, Reuters). Volgens de exploitant was het schip vanuit de Oekraïense Donauhaven Izmail op weg naar Ravenna (Palmali).

Oekraïne wees Russische drones als oorzaak aan (Oekraïens presidentschap). De Roemeense Maritieme Autoriteit registreerde de brand en het zinken, maar stelde geen oorzaak vast (Roemeense Maritieme Autoriteit via Agerpres). In twee EU-landen zijn nu schepen op dezelfde handelsroute gezonken, zonder dat officieel een dader is aangewezen.

Kyiv noemt Rusland, Sofia houdt zich nog in

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei dat maritieme contacten met Bulgarije hadden vastgesteld dat Rusland de twee schepen met drones vanuit de lucht en vanaf zee had aangevallen (Oekraïens presidentschap). Na de vergadering van de Bulgaarse Nationale Veiligheidsraad op 7 oktober sprak Radev dat tegen: volgens zijn informatie was er geen gezamenlijk onderzoek geweest. Gezien de lading en de vaarrichting noemde hij een Russische aanval de meest logische hypothese, maar zonder bewijs kon Bulgarije Rusland niet als dader aanwijzen (BNT).

De Bulgaarse minister van Defensie zei dat wrakstukken van de drones nodig waren om de herkomst van de aanval vast te stellen. Die zijn niet gevonden (BTA). De Russische ambassade in Sofia verklaarde dat de schepen geen doelwit waren van het Russische leger (AP).

Maritiem risicobedrijf Ambrey achtte het zeer waarschijnlijk dat Rusland achter alle drie de incidenten zat, vanwege de banden tussen de schepen en de Donauhandel (Ambrey). Dat is een deskundige inschatting, maar geen forensisch bewijs zoals Radev zegt nodig te hebben. Juist de plekken waar dat bewijs waarschijnlijk te vinden is, het uitgebrande schip Able en het wrak op de zeebodem, zijn nog niet onderzocht.

Verzoek om bescherming is nog geen plan

De Nationale Veiligheidsraad riep op tot spoedoverleg met Roemenië en Türkiye over gezamenlijke bescherming van koopvaardijschepen, meer toezicht en snellere aanschaf van systemen tegen drones (BNR). Het zijn aanbevelingen. Sofia kan de binnenlandse maatregelen zelf nemen, maar gezamenlijke bescherming vereist overeenstemming met Boekarest en Ankara. Radev stelde ook voor om met hulp van Roemenië, Türkiye en de VS de Able en de zeebodem te onderzoeken. Vooralsnog is dat alleen een voorstel.

De drie landen werken al samen in een marineverband, dat is opgericht op basis van een memorandum uit januari 2024 om mijnen te ruimen (Roemeense marine). De vastgelegde taak is het verwijderen van gevaarlijke objecten uit scheepvaartroutes. Niets in de openbare informatie wijst erop dat het verband ook konvooien mag escorteren of aanvallende drones mag neerhalen. De Europese Commissie heeft op verzoek van Bulgarije en Roemenië satellietbeelden geleverd, maar zegt niet dat die een dader aanwijzen (Europese Commissie).

De beschikbare informatie leidt tot een beperkte maar ongemakkelijke conclusie. Het bestaande marineverband tussen Bulgarije, Roemenië en Türkiye heeft voor zover bekend geen opdracht om koopvaardijschepen tegen drones te beschermen. Ook is niet gemeld dat een buurland heeft ingestemd met Bulgaarse oproep tot gezamenlijk optreden. Bemanningen die vracht vervoeren tussen Oekraïense Donauhavens en EU-havens varen dus over een route waar al schepen zijn gezonken, zonder officieel aangewezen dader en zonder een eenheid die publiekelijk is belast met het tegenhouden van aanvallen.