China trainde 200 Russen in droneoorlog

In juli 2025 sloten China en Rusland een geheime bilaterale overeenkomst, met een verbod op elke openbaarmaking. Op basis daarvan trainde het Chinese Volksbevrijdingsleger tussen november en december 2025 ongeveer 200 Russische militairen op militaire locaties in droneoorlogvoering, elektronische oorlogsvoering en pantserinfanterietactieken. Een deel van hen keerde daarna terug naar het front in Oekraïne. Drie Europese inlichtingendiensten volgden het programma maandenlang voordat het op 19 mei naar buiten kwam, precies op de dag dat Poetin in Beijing landde (Kyiv Independent, n-tv).

Daarmee verschuift de rol van China. Beijing was al een economische steunpilaar van Ruslands oorlogsmachine, maar dit wijst op directe militaire betrokkenheid. De EU had wel de inlichtingencapaciteit om de operatie bloot te leggen. Zij heeft alleen niet het politieke systeem om China er effectief voor te straffen.

Wat het programma daadwerkelijk opleverde

Onder de deelnemers zaten militaire instructeurs, van onderofficieren tot luitenant-kolonels, vaak juist geselecteerd vanwege hun rol als opleider. Op PLA-locaties in Shijiazhuang, Zhengzhou, Yibin en Nanjing oefenden zij met de coördinatie tussen drones en artillerie, elektronische tegenmaatregelen tegen drones en het besturen van first-person-viewdrones op Chinese simulatoren. Volgens één inlichtingendienst voerden afgestudeerde deelnemers later droneoperaties uit in bezet de Krim en Zaporizja; Reuters kon die claim niet onafhankelijk verifiëren.

Het programma was ontworpen om door te werken in de Russische krijgsmacht. Elke teruggekeerde instructeur kan Chinese dronetechnieken doorgeven aan honderden operators onder hem. Dit is technologieoverdracht via menselijk kapitaal: Rusland krijgt toegang tot de expertise van de grootste droneproducent ter wereld.

De unanimiteitsval

De EU heeft de sancties tegen Chinese bedrijven die Ruslands oorlogsmachine voeden stap voor stap aangescherpt. In het 20ste sanctiepakket van april 2026 werden ongeveer 27 Chinese en Hongkongse entiteiten op de lijst gezet. Commissievoorzitter Von der Leyen noemde China een "de facto" ondersteuner van de Russische oorlogseconomie.

Brievenbusbedrijven sanctioneren is alleen iets anders dan China aanspreken als militaire actor op staatsniveau. Juridisch zijn de EU-sanctiekaders breed genoeg om partijen te raken die de territoriale integriteit van Oekraïne ondermijnen. Het obstakel is politiek. Voor elk EU-buitenlandspolitiek besluit tegen PLA-eenheden of Chinese militaire functionarissen is unanimiteit nodig onder alle 27 lidstaten. Eén land kan dus blokkeren. Hongarije heeft gezamenlijke EU-actie rond China herhaaldelijk afgezwakt of tegengehouden. Daardoor wordt de stap van bedrijfssancties naar militaire staatssancties in de praktijk vrijwel onmogelijk.

Drie hoofdsteden, drie afleidingen

Duitsland laat de spagaat het duidelijkst zien. Bondskanselier Merz sprak op 19 mei de hoop uit dat Xi Jinping druk zou zetten op Poetin om de oorlog te beëindigen. Op diezelfde dag bleek uit Reuters-berichtgeving dat China Russische militairen had getraind. Duitse autofabrikanten verliezen intussen in hoog tempo marktaandeel in China. Berlijn kan zich moeilijk veroorloven te escaleren tegen een partner die het economisch toch al aan het kwijtraken is.

In Italië ligt de spanning anders. Drie dagen voor het Reuters-verhaal verklaarde minister van Industrie Urso dat Chinese autofabrikanten "welkom" waren om gesloten Stellantis-fabrieken over te nemen, terwijl de regering achter de schermen de veiligheidstoetsen op Chinese investeringen in defensiegerelateerde sectoren aanscherpte. Geen enkele Italiaanse functionaris heeft de onthulling over militaire training publiek verbonden aan die industriële avances.

Polen richtte zijn alarm elders op. Warschau was die week vooral bezig met een geannuleerde Amerikaanse troepenrotatie en benadrukte dat het besluit "Duitsland betreft, niet Polen". Juist het land dat het meeste te vrezen heeft van betere Russische dronecapaciteiten, sprak nauwelijks over China.

Het patroon is in alle drie de gevallen hetzelfde: lidstaten zijn te veel opgeslokt door binnenlandse crises en bilaterale investeringsbelangen om één front tegen Beijing te vormen.

Wat verborgen blijft

De overeenkomst van juli 2025 werkte twee kanten op. Terwijl Russische militairen in China trainden, oefenden "honderden" Chinese militairen in Rusland. Daar namen zij gevechtsbeproefde dronetactieken over uit de meest drone-intensieve oorlog van deze tijd. Als de PLA die lessen verwerkt in de eigen operationele planning, wordt deze uitwisseling tegelijk een Europees veiligheidsprobleem en een Indo-Pacifisch probleem. Europese leiders behandelen die twee theaters vaak als gescheiden. Beijing doet dat kennelijk niet.

Drie inlichtingendiensten hielden dit verhaal maandenlang vast en brachten het naar buiten op het moment dat Poetin in de hoofdstad van Xi arriveerde. De timing van het lek was bewust gekozen. De institutionele reactie die het moest uitlokken, is er voorlopig nog niet.