Kroatië belooft 5% bbp voor defensie

Vijf procent. Dat deel van zijn nationale inkomen wil Kroatië in 2035 aan defensie uitgeven. Premier Andrej Plenković deed die toezegging deze week in Brussel aan NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, waarmee Zagreb zich schaart achter de nieuwe uitgavennorm van het bondgenootschap (24sata, NATO). Nu zit Kroatië net boven 2%. Naar 5% gaan betekent dat de defensie-inspanning binnen tien jaar ruim moet verdubbelen. Voorlopig is dat vooral een fiscale gok zonder publiek stappenplan.

Wat 5% eigenlijk betekent

De nieuwe NAVO-doelstelling bestaat uit 3,5% van het bbp voor kernDefensie, dus krijgsmacht, materieel en operaties, plus maximaal 1,5% voor defensiegerelateerde weerbaarheid: vitale infrastructuur, cyber, civiele paraatheid en defensie-industriële capaciteit (NATO, Evening Standard). De oude norm van 2% van het bbp was een politieke richtlijn, voor het eerst vastgelegd in 2006 en na de Russische annexatie van de Krim in 2014 opnieuw bevestigd. Juridisch bindend was die nooit. Voor de nieuwe norm geldt hetzelfde: bondgenootschappelijke druk, geen verplichting die bij de rechter afdwingbaar is (Institute for Government).

Juist die tweede categorie maakt de boekhouding politiek. Italië komt op ongeveer 2,8% als het de Carabinieri, kustwacht, ruimtevaart en cybersecurity meetelt, maar gespecialiseerde analyses zetten de werkelijke militaire uitgaven dichter bij 1,57% (Sky TG24, Analisi Difesa). Slovenië zegt dat het vorig jaar 2,01% haalde; volgens Sloveense media vond Rutte dat Ljubljana onder de NAVO-methodiek zelf niet aan 2% kwam (Svet24, Regional Obala). Wat een regering meetelt en wat de NAVO accepteert, is dus niet altijd hetzelfde getal.

Het zuidoostelijke gat

De Kroatische toezegging raakt aan echte capaciteitstekorten op de zuidoostflank van de NAVO, van de Adriatische Zee via de Balkan tot aan de Zwarte Zee: geïntegreerde lucht- en raketverdediging, antidronecapaciteit, munitievoorraden en logistieke corridors om geallieerde versterkingen te verplaatsen. Rutte en Plenković spraken specifiek over lucht- en raketverdediging en de veiligheid van de Westelijke Balkan (NATO, 24sata). Als Kroatisch geld naar systemen gaat die met bondgenoten kunnen samenwerken, versterkt dat meer dan alleen Kroatisch grondgebied. Wordt het vooral een boekhoudkundige exercitie, dan blijft de Adriatisch-Balkancorridor dun.

Polen laat beide kanten zien. Warschau gaf in 2025 ongeveer 4,48% van het bbp uit aan defensie en is daarmee naar verhouding de grootste defensie-uitgever van Europa (Euronews). Tegelijk heeft de Poolse begrotingsraad gewaarschuwd dat de defensiebehoeften na 2028 verenigbaar moeten blijven met begrotingsstabiliteit (Rzeczpospolita). De hoogste rekenkamer betwist bovendien hoe de regering militaire voorschotten in de begroting indeelt (Bankier). Hoge uitgaven betekenen immers niet automatisch hoge paraatheid. Grote leveringen lopen tot ver in dit decennium door, terwijl naar verluidt ongeveer 40% van de Europese materieeluitgaven naar leveranciers buiten de EU gaat (Euronews).

Het ontbrekende plan

Rutte heeft van bondgenoten "duidelijke, concrete en geloofwaardige plannen" geëist, waarmee hij aangeeft dat topverklaringen alleen niet volstaan (NATO). Kroatië heeft zo'n plan niet gepubliceerd. Er is geen openbaar jaarpad voor de uitgaven, geen uitsplitsing tussen kernDefensie en weerbaarheid, geen aanschaflijst met leveringsdata en geen overzicht van welke industrieën de contracten krijgen. De belofte geeft Kroatië politieke geloofwaardigheid richting de NAVO-top van volgende maand, maar geloofwaardigheid zonder spreadsheet is beperkt houdbaar.

Volgende maand moet blijken of de belofte leidt tot echte luchtverdedigingsbatterijen en versterkingscorridors, of vooral tot een boekhouding die anders uitvalt afhankelijk van wie ernaar kijkt.