Cyprus riskeert €23M om afvalheffing

Het Cypriotische parlement heeft op 14 juli met 26 tegen 19 stemmen een voorgestelde heffing op gemeentelijk afval dat wordt gestort, verworpen (Cyprus Mail). Daarmee kwam ook Europees herstelgeld in gevaar. De stortbelasting was een verplichte mijlpaal in het Cypriotische herstel- en veerkrachtplan, de bindende afspraak met de EU over hervormingen na de pandemie. Door de afwijzing kan € 23 miljoen aan EU-uitbetalingen worden bevroren (Politis, SkalaTimes).

De regering had Brussel een hervorming beloofd die zij thuis nog niet door het parlement had gekregen. Dat verschil is nu een financieringsprobleem.

Hoe Europees herstelgeld de klem zet

De Recovery and Resilience Facility, het Europese herstelfonds van € 724 miljard na de pandemie, werkt als een prestatiecontract. Regeringen dienen hervormingen en investeringen in. De Europese Commissie controleert vervolgens per stap of die ook echt is uitgevoerd voordat geld wordt vrijgegeven. Alle openstaande mijlpalen moeten uiterlijk in augustus 2026 zijn afgerond (Verordening (EU) 2021/241).

Cyprus nam een gemeentelijke stortbelasting in het plan op als groene belastinghervorming. De voorgestelde heffing bedroeg € 10 per ton. Volgens Kostas Konstantinou, directeur van het ministerie van Milieu, zou de opbrengst volledig naar lokale recyclingprogramma's gaan (SkalaTimes). De regering zegt dat zij het tarief al had verlaagd van oorspronkelijk € 35 om de lasten te beperken.

De timing maakte de kortsluiting op 14 juli zichtbaar. Op dezelfde dag dat het parlement de belasting verwierp, keurde de Commissie de zesde herstelbetaling aan Cyprus goed, goed voor € 120 miljoen (European Sting). Brussel zette dus een vinkje bij de voortgang van Cyprus, terwijl de eigen volksvertegenwoordiging in Nicosia de volgende verplichte stap blokkeerde.

Waarom het parlement nee zei

Het verzet is geen simpele anti-Europese reflex. Cyprus stort ongeveer 68% van zijn gemeentelijke afval, terwijl de EU voor 2035 een doel van 10% hanteert (Politis). Akel, Elam, Alma en Direct Democracy stemden tegen de heffing omdat huishoudens volgens hen niet meer moeten betalen voordat de recyclinginfrastructuur er daadwerkelijk is. Lokale overheden maken hetzelfde punt. "Het publiek moet niet betalen voor het falende afvalbeleid van de staat", waarschuwde een gemeentelijk standpunt eerder deze maand (Cyprus Mail).

Zonder sorteercentra en voldoende recyclingcapaciteit verhoogt een stortheffing vooral de gemeentelijke kosten, zonder dat er minder afval op de stortplaats belandt.

Het tegenargument van de regering is overigens niet onlogisch. Als de belastingopbrengst juist de recyclinginfrastructuur moet financieren die gemeenten missen, blokkeert een afwijzing zowel de prikkel om minder te storten als het geld waarmee gemeenten van storten kunnen afstappen.

Zes weken om een zelfgemaakt gat te dichten

Cyprus heeft tot 31 augustus 2026 om de wetgeving alsnog aan te nemen. Diezelfde deadline drukt op het hele herstelfonds. Ook Roemenië heeft nog hervormingen openstaan die aan zijn plan zijn gekoppeld, voordat de termijn in augustus afloopt (Europese Commissie).

De opzet van de RRF versterkt verantwoording doordat geld pas volgt na uitvoering. Maar wanneer een regering een politiek kostbare hervorming in een bindend EU-plan schrijft zonder parlementaire steun te regelen, en zonder eerst de infrastructuur te bouwen die de hervorming nodig heeft, verandert het fonds een binnenlandse volgordefout in een kasprobleem. Cyprus heeft nu zes weken om een gat te dichten dat de regering zelf heeft gemaakt: zij beloofde Brussel iets voordat zij Nicosia had overtuigd.