Stroomkabel Cyprus-Libanon moet zich bewijzen

Cyprus en Libanon laten onderzoeken of een onderzeese stroomkabel tussen beide landen haalbaar is. De Wereldbank steunt het voorbereidende haalbaarheidsonderzoek, dat moet vaststellen of er voldoende behoefte is aan de stroomverbinding en of de financiële rekensom klopt (CBN Cyprus, CNA). Tot bouwen heeft niemand besloten. Er ligt geen financieringstoezegging, geen bouwbesluit en geen technisch ontwerp (Cyprus Mail, SigmaLive).

Een deel van de berichtgeving presenteerde de aankondiging alsof Beiroet hiermee op het Europese elektriciteitsnet wordt aangesloten. Dat klopt niet. Cyprus is zelf nog altijd elektrisch geïsoleerd van het Europese vasteland. Een kabel naar Cyprus verbindt Libanon met een eiland, en voorlopig met niets anders.

Twee ongebouwde kabels, geen enkele verbinding

Libanon bereikt het Europese elektriciteitssysteem pas als Cyprus eerst via een apart megaproject met Griekenland wordt verbonden: de Great Sea Interconnector, aan Europese kant beheerd door IPTO/ADMIE, de Griekse netbeheerder (Cyprus Mail, Politis). Griekstalige berichtgeving behandelt de twee projecten ook als afzonderlijke trajecten, met verschillende tijdlijnen en een andere financieringslogica (World Energy News).

Die keten van twee schakels is het technische kernpunt. Voor de Libanon-verbinding komt er een studie. De verbinding Cyprus-Griekenland valt onder het kader van Projects of Common Interest van de Europese Commissie, waarin grensoverschrijdende kabels worden gezien als instrumenten om de interne energiemarkt af te maken (European Commission). Geen van beide schakels is gebouwd.

Beide landen hebben er belang bij, maar niet om dezelfde reden

Cyprus heeft een eilandnet dat geen noodstroom kan importeren en geen overschot aan hernieuwbare elektriciteit kan exporteren. De Cypriotische energieminister heeft publiek gezegd dat meer interconnecties beter zijn voor Cyprus (CNA). Interconnectie geldt er breed als de structurele uitweg uit hoge elektriciteitskosten.

Voor Libanon is de nood hoger. De Wereldbank beschrijft de Libanese elektriciteitssector als een centraal onderdeel van de bredere economische ineenstorting van het land (World Bank). Het landenprofiel van het IEA laat een energiesysteem zien dat zwaar leunt op geïmporteerde olieproducten en geen robuuste elektriciteitsbasis heeft (IEA). Een werkende kabel zou Libanon stroom kunnen laten importeren en de afhankelijkheid van dure dieselgeneratoren verminderen.

Het financieringsprobleem

De moeilijkheid zit niet in de kabel. Zij zit in de betaling.

Een onderzeese interconnector verdient geld wanneer hij elektriciteit verplaatst van een goedkopere naar een duurdere markt. Dekt die opbrengst de bouwkosten niet, dan betaalt iemand anders: stroomverbruikers, belastingbetalers of de balans van een ontwikkelingsbank. EU-regels leggen vast hoe zulke kosten moeten worden verdeeld en terugverdiend (EUR-Lex Regulation 2019/943, EUR-Lex Regulation 2022/869).

Eilandinterconnecties hebben vrijwel altijd forse publieke steun nodig. Malta’s tweede kabel naar Sicilië, geraamd op ongeveer €300 miljoen, kreeg €261 miljoen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (Gazzetta di Malta, Sliema News). Malta is overigens een stabiele EU-lidstaat met functionerende systemen voor facturering en inning.

Libanon is Malta niet. Elke kredietverstrekker zal willen weten of geïmporteerde elektriciteit decennialang kan worden gefactureerd, geïnd en afgerekend. Juist met die functies worstelt het Libanese staatsnutsbedrijf al jaren (World Bank). Een kapitaalintensieve kabel naar een tegenpartij die niet betrouwbaar kan betalen, is niet alleen een diplomatiek probleem. Het is een kabel die wel kan worden gebouwd, maar daarna te weinig oplevert om zijn kosten te rechtvaardigen.

Dat weet de Wereldbank ook. In haar eigen projectcyclus staat analytische voorbereiding los van beoordeling en financieringsgoedkeuring (World Bank Project Cycle). Een studie betalen is niet hetzelfde als een kabel financieren.

De aankondiging is reëel. De claim over aansluiting op het Europese net loopt daarop vooruit. Zolang Cyprus Griekenland niet bereikt en Libanon niet geloofwaardig kan betalen voor ingevoerde stroom, blijft dit een studie naar een brug zonder financierbare weg aan beide kanten.