Cyprus mist vangnet voor miljardenkabel

Op 8 september kreeg het Cypriotische parlement te horen dat de Great Sea Interconnector veel duurder wordt dan tot dusver was begroot. Deze onderzeese elektriciteitskabel moet Cyprus voor het eerst verbinden met het Europese stroomnet. Tot nu toe werd uitgegaan van € 1,9 miljard. Volgens Neofytos Chatzigeorgiou, bestuurslid van de Cypriotische energietoezichthouder CERA, ligt het waarschijnlijke eindbedrag dichter bij € 3 miljard (Philenews). Minister van Financiën Makis Keravnos gaf daarvoor een eenvoudige verklaring: het oude bedrag dekt hoofdzakelijk de kabel zelf. Verzekeringen, omzetterstations, energieopslag en onderhoud zitten er niet of nauwelijks in (InBusiness).

Geen van beide bedragen is overigens een door de toezichthouder goedgekeurde begroting. De onderzoeken die zo'n begroting moeten opleveren, zijn nog niet afgerond.

Wie wat betaalt, blijft onduidelijk

Eén financieringsbron ligt vast: een Europese subsidie van ongeveer € 657 miljoen uit de Connecting Europe Facility, het EU-programma voor infrastructuurprojecten (Europese Commissie). Die bijdrage stijgt niet mee wanneer het project duurder wordt.

De rest moet komen van aandeelhouders, kredietverstrekkers of elektriciteitsverbruikers. Het Franse infrastructuurfonds Meridiam bezit 66% van de projectvennootschap; de Griekse netbeheerder ADMIE heeft de overige 34%. Bij de Europese Investeringsbank is om schuldfinanciering gevraagd, maar volgens een woordvoerder is daarover nog geen besluit genomen (Euronews). Kosten die de toezichthouders uiteindelijk goedkeuren, worden terugverdiend via de nettarieven: de heffingen per verbruikte eenheid waarmee investeringen in het elektriciteitsnet worden betaald.

Volgens de verdeelsleutel draagt Cyprus 63% van de investeringskosten en Griekenland 37%. De exploitatiekosten worden gelijk verdeeld (Cyprus Mail). Keravnos zei in het parlement dat de regering er 'niet zeker' van is dat de kabel de elektriciteitsprijzen zal verlagen (InBusiness).

De belangrijkste leemte zit in de contracten. Er is geen aandeelhoudersovereenkomst, voltooiingsgarantie of clausule over kostenoverschrijdingen openbaar gemaakt. Loopt de rekening verder op, dan blijkt uit geen enkel gepubliceerd document of aandeelhouders, aannemers, nationale overheden dan wel consumenten het verschil moeten bijpassen. Juist daarom trekt de Cypriotische regering nu een grens.

Het kabelcontract slokte de oude begroting vrijwel volledig op

Het verschil tussen het oude bedrag en de nieuwe raming laat zich concreet verklaren. Kabelfabrikant Nexans heeft volgens EnergyGame het belangrijkste kabelcontract ter waarde van ongeveer € 1,43 miljard. Van de eerder genoemde € 1,9 miljard bleef daarmee nog maar weinig over voor omzetterstations, werkzaamheden aan land, opslag, verzekeringen en projectmanagement.

Ook de planning is flink opgeschoven. Op de projectpagina van de Europese Commissie staat nog altijd dat de bouw in 2023 zou beginnen en eind 2026 gereed moest zijn (Europese Commissie). Chatzigeorgiou zei tegen het parlement dat de kabel vanaf 2031 operationeel zal zijn (Philenews). Uitstel maakt een infrastructuurproject doorgaans duurder. Hoeveel duurder, hangt af van financieringsvoorwaarden en contractafspraken die vooralsnog niet openbaar zijn.

Het strategische belang betaalt de rekening niet

Cyprus is de enige EU-lidstaat zonder verbinding met het elektriciteitsnet van een buurland. Een werkende kabel kan goedkopere stroom invoeren wanneer plaatselijke productie duur is. Tegelijk ontstaat er een afzetmarkt voor het overschot aan zonnestroom van het eiland. Om die strategische waarde heeft de EU de subsidie toegekend.

Voormalig CERA-voorzitter Andreas Poullikkas stelt dat de verdeelsleutel van 63% tegenover 37% niet rechtstreeks leidt tot een evenredige stijging van de energierekening. Subsidies en inkomsten uit stroomhandel tussen markten met verschillende prijzen verlagen immers het bedrag dat consumenten moeten terugbetalen (OT). In beginsel klopt dat. De werkelijke verlichting hangt echter af van de hoeveelheid elektriciteit die door de kabel stroomt en van de kosten die toezichthouders via de energierekening laten doorberekenen. Geen van beide staat al vast.

Keravnos heeft daarom een duidelijke voorwaarde gesteld. Cyprus brengt zijn voorgenomen aandelenbelang van € 100 miljoen pas in wanneer de nieuwe kostenraming en de gevolgen voor de nationale begroting bekend zijn (Politis). Het onafhankelijke oordeel van de EIB, dat voor het einde van het jaar wordt verwacht, vormt het volgende beslismoment (Cyprus Mail).

Cyprus beschikt dus nog altijd niet over een gecontroleerde totaalbegroting of een bindende afspraak over de verdeling van kostenoverschrijdingen. De raming van € 3 miljard is voorlopig, maar maakt wel begrijpelijk waarom de regering pas wil investeren nadat de EIB, CERA en de projecteigenaren die twee vragen hebben beantwoord.