ECB verhoogt depositorente naar 2,25%

De ECB maakt lenen in euro’s duurder op het moment dat de energieschok doorwerkt in meer prijzen dan alleen brandstof en elektriciteit. Op 11 juni verhoogde de centrale bank de depositorente, de vergoeding die banken krijgen op geld dat zij bij de ECB parkeren, naar 2,25%. Ook de andere beleidsrentes gingen omhoog. De verhoging geldt vanaf 17 juni en is de eerste sinds 2023, blijkt uit het rentebesluit van de ECB en het hypotheekbericht dat Idealista dezelfde dag publiceerde. Hogere rentes leveren geen extra energie op. Ze moeten vooral voorkomen dat hogere energiekosten overal in de economie hogere prijzen worden.

Eurostat had in zijn eerste raming de inflatie in de eurozone in mei al op 3,2% gezet. De kerninflatie, zonder de beweeglijke prijzen van energie en voedsel, kwam uit op 2,5%. Daar zat het waarschuwingssignaal: de prijsdruk zat niet meer alleen aan de pomp. In de Eurosysteemramingen van juni verwachten ECB-medewerkers nu een inflatie van 3,0% in 2026 en 2,3% in 2027, terwijl de energie-inflatie later dit jaar piekt.

Dezelfde rente, andere leidingen

De maatregel begint in het bankwezen. Banken verdienen meer op geld dat zij bij de ECB stallen, betalen meer voor liquiditeit van de ECB en prijzen leningen opnieuw rond Euribor, de referentierente voor veel contracten met variabele rente. Daarna loopt de verhoging door naar hypotheken, bedrijfskrediet, obligatierentes en, trager, de spaarrente.

De financiële markten hadden strakker monetair beleid overigens al ingeprijsd. Volgens rentegegevens van de ECB bedroeg de rente op nieuwe bedrijfsleningen in april 3,62%. Nieuwe woninghypotheken kwamen uit op 3,44%. De verhoging van juni legt dus nog een laag bovenop financieringskosten die al waren opgelopen.

Maar één ECB-rente komt niet in elk land op dezelfde manier aan. In Portugal en Spanje hebben relatief veel huishoudens een variabele hypotheek. Daar ontstaat de pijn zodra leningen opnieuw worden vastgesteld tegen Euribor. In Duitsland beschermen langer vastgezette hypotheekrentes veel bestaande huiseigenaren, al krijgen nieuwe kopers en projectfinanciers de hogere rente wel direct te zien.

Denemarken zit buiten de eurozone, maar niet buiten het bereik van de ECB. Door de vaste wisselkoers volgt de Nationalbanken doorgaans de ECB om de koppeling van de kroon aan de euro te verdedigen. Na het ECB-besluit meldden Deense media via Devdiscourse een verhoging met 0,25 procentpunt naar 1,85%.

Leners voelen het eerst

De eerste verliezers zijn huishoudens en bedrijven waarvan de schuld snel wordt herprijsd. In Ierland meldde RTÉ dat een ECB-verhoging met 0,25 procentpunt ongeveer 110.000 klanten met een trackerhypotheek zou raken. Voor een lening van € 300.000 met een looptijd van 25 jaar komt daar circa € 37 per maand bij. Zo’n hypotheek beweegt direct mee met de referentierente, waardoor de rekening snel verandert.

Portugal laat hetzelfde mechanisme zien. In een bericht over een simulatie van DECO schreef Jornal Económico dat de maandlast in het voorbeeld van een hypotheek van € 150.000 stijgt van € 676,58 naar € 697,74. In Spanje berekende HelpMyCash dat een hypotheek van € 150.000 ongeveer € 58 per maand duurder wordt.

Nieuwe kopers merken de verkrapping nog vóór zij tekenen. Volgens de rentegids van HelpMyCash lagen gemiddelde aanbiedingen voor hypotheken met vaste rente rond 2,85%, terwijl Idealista in zijn woningmarktbericht schreef dat veel gesubsidieerde vaste aanbiedingen al boven 3% zaten. Op dat punt wordt een centraalbankbesluit een kleinere woning, een uitgestelde aankoop of helemaal geen aankoop.

Voor bedrijven geldt dezelfde rekensom, zij het met minder publieke aandacht. Leningen met variabele rente, rekening-courantkredieten en werkkapitaallijnen worden sneller aangepast dan langlopende vaste schuld. Kleinere bedrijven voelen dat scherper, omdat hun kasbuffers dunner zijn en zij minder gemakkelijk naar de obligatiemarkt kunnen.

Banken staan aan de andere kant van deze beweging. Hogere rentes kunnen de rente-inkomsten op leningen verhogen voordat banken de spaarrente volledig optrekken. Duitse marktgegevens lieten zien dat de marges op bouwleningen ten opzichte van Pfandbriefe, een maatstaf voor financiering via gedekte obligaties, in april met 2 tot 12 basispunten waren opgelopen. Eén basispunt is 0,01 procentpunt.

Eén hamer, veel economieën

De ECB verhoogt de rente in een zwakke economie om een aanbodschok te bestrijden die zij zelf niet beheerst. In haar eigen monetaire beleidsverklaring rekende de centrale bank voor 2026 op een reële bbp-groei, dus groei na inflatie, van slechts 0,8%. Dit is geen oververhitte economie die simpelweg moet afkoelen.

De komende aanwijzingen komen uit hypotheekherzieningen in Portugal, Spanje en Ierland, de prijs van nieuwe leningen in Duitsland, de spaarrentes bij banken en de Deense vervolgstap. Eén ECB-rente wordt nu door heel verschillende nationale balansen geduwd. De economische vraag is of dat ene instrument de inflatie snel genoeg afremt voordat het extra schade aanricht bij de leners die toch al het dichtst bij de rand staan.