Gasroute naar Balkan blijft onaf

Elf gasnetbeheerders uit negen landen hebben op 4 september in Thessaloniki een samenwerkingsovereenkomst getekend om de Vertical Gas Corridor door te trekken richting de Westelijke Balkan (Novini.bg, Powergame). Die corridor is geen enkele pijpleiding, maar een aaneenschakeling van nationale gasnetten, grensverbindingen en lng-terminals, bijeengehouden door bilaterale afspraken. Voor niet aan zee grenzende landen in Zuidoost-Europa is dit de route waarmee zij Russisch gas willen vervangen voordat de wettelijke EU-deadlines in 2027 ingaan. Alleen: de uitbreiding is voorlopig vooral een kaart met bedoelingen. Een deel van de leidingen waarop zij rust, bestaat nog niet.

De zuidelijke schakels werken

Aan het beginpunt van de corridor staat infrastructuur die daadwerkelijk draait en commercieel wordt gebruikt. De Griekse terminal van Alexandroupolis, een drijvende installatie die aangevoerd vloeibaar aardgas weer omzet in pijpleidinggas, is sinds eind 2024 operationeel met een capaciteit van 5,5 bcm per jaar (Adevarul). De oudere terminal van Revithoussa, bij Athene, heeft vrijwel alle lossingsslots tot en met 2040 al vastgelegd (OT, Serbia Energy). Handelaren rekenen dus niet op een kortstondige omleiding, maar op een route die jaren relevant blijft.

Noordwaarts, Bulgarije in, heeft de IGB-interconnector sinds de ingebruikname meer dan 39 miljoen MWh vervoerd (ICGB). Zoals we in juli schreven, boekten handelaren 46% van de beschikbare Grieks-Bulgaarse grenscapaciteit voor meerdere jaren vooruit. Dat wijst erop dat de route commercieel serieus wordt genomen (To Brief).

Bulgarije is op korte termijn wel de flessenhals. Bulgartransgaz rondde op 1 september de aanleg af van een parallel stuk leiding op het krappe traject tussen Kulata en Kresna, zodat meer gas naar het noorden kan stromen. De grotere ingreep, waarmee de capaciteit aan de Roemeense grens bijna moet verdubbelen tot 9,4 bcm per jaar, hangt echter af van verdere bouw in 2027 en 2028 (Economic.bg, Jurnalul).

Voorbij Bulgarije is Moldavië begonnen met de verkoop van tijdelijke rechten waarmee handelaren gas via het Moldavische netwerk naar Oekraïense opslag kunnen brengen. In maart 2026 werd op één route een recordboeking gedaan van 25.500 MWh per dag (Moldpres). Het gaat om beperkte volumes, maar ze laten wel zien dat gas door de hele keten kan bewegen.

De tak naar de Westelijke Balkan staat grotendeels nog op papier

Met de ondertekening in Thessaloniki kwamen het Noord-Macedonische NOMAGAS en het Servische Transportgas Srbija bij de groep. Tijdens een bijeenkomst in juli in Athene hadden de beheerders al gesproken over beschikbare capaciteit, tariefregels en tijdschema's per grensovergang. Ook richtten zij een gezamenlijke werkgroep op (Gastrade).

Griekenland en Noord-Macedonië bouwen een interconnector van 123 km tussen Nea Mesimvria en Negotino, gefinancierd door de EIB en de EBRD (NOMAGAS). Ten noorden daarvan heeft NOMAGAS een contract van € 29,4 miljoen gegund voor zijn deel van 22,4 km van een verbinding met Servië, met oplevering voorzien in het vierde kwartaal van 2028 (Balkan Green Energy News). Over het Servische deel, ongeveer 144 km, is publiek veel minder vergelijkbare contractinformatie beschikbaar.

Servië laat de centrale spanning van de corridor goed zien. Srbijagas heeft bij Alexandroupolis voor tien jaar 300 miljoen kubieke meter per jaar gereserveerd (Vreme). Dat is een echte boeking, maar dekt grofweg een tiende van het jaarlijkse Servische verbruik. Tegelijk blijft Servië kortlopende leveringsdeals met Gazprom verlengen (Enerdata). De corridor geeft Belgrado dus onderhandelingsruimte, maar nog geen volwaardig alternatief.

Wie wint, wie betaalt

De EU-verordening voor de uitfasering van Russisch gas, aangenomen in januari 2026, verbiedt langlopende Russische lng-contracten vanaf januari 2027 en schrijft een uitfasering van pijpleidinggas voor tegen eind 2027 (European Commission, European Parliament). Dat geeft de corridor vaart.

Griekenland en Bulgarije verdienen aan hub- en doorvoervergoedingen. Roemenië wint twee keer: nu als transitland, straks als producent zodra het offshoreveld Neptun Deep in de Zwarte Zee gaat leveren, mikpunt 2027 (OMV). Noord-Macedonië schuift op van eindmarkt naar mogelijk transitland. Hongarije en Slowakije zitten politiek aan de rand van het verhaal: beide leunen nog op Russisch gas via TurkStream, de pijpleiding die vanuit Rusland via Turkije Zuidoost-Europa binnenkomt. De belangrijkste Slowaakse transitbeheerder vervoerde in 2025 nog maar ongeveer 5,4 bcm, tegen 17,8 bcm nadat de doorvoer via Oekraïne was gestopt (Pravda.sk). De lng-terminal op het Kroatische Krk biedt ondertussen een concurrerende niet-Russische route, met een verdubbeling van de capaciteit gepland voor eind 2026 (HRT).

In de cijfers zit ook een waarschuwing. Toen Oekraïne in december 2025 twee transitroutes veilde, boekte geen enkel bedrijf ook maar één kubieke meter (LIGA.net). Samenwerkingsovereenkomsten en tariefkortingen zijn onvoldoende als prijs, timing en vraag niet samenvallen. Thessaloniki heeft de corridor politiek breder gemaakt. Fysiek compleet is hij nog niet, commercieel gegarandeerd evenmin.