EU-adviseurs nemen grensbewaking niet over

De EU-landen hebben op 12 oktober een missie opgericht om het Libanese leger en de politie te adviseren en op te leiden. De missie krijgt aanvankelijk een mandaat van drie jaar, meldt de Raad. Ze moet Libanese troepen helpen hun eigen grens te beveiligen, maar krijgt zelf geen taak in de grensbewaking. De VN-vredesmacht die dat nu doet, moet haar reguliere operaties op 31 december 2026 beëindigen (UNIFIL).

Wat de adviseurs moeten doen

Libanon heeft om de missie gevraagd. Militaire adviseurs gaan samenwerken met de Lebanese Armed Forces aan grenscontrole te land, maritieme veiligheid, verkenning en de bestrijding van smokkel. Daarnaast adviseert een civiel team de politie (Raad). President Joseph Aoun verwelkomde het besluit. Volgens hem zijn leger en politie de legitieme instrumenten om het staatsgezag uit te breiden (MTV Lebanon).

Met de oprichting van de missie zijn er nog geen adviseurs in Beiroet. De voorbereidingen lopen door, maar de EU-landen moeten nog apart besluiten om de missie daadwerkelijk te starten (Raad). Ook beslist elk land zelf of het personeel levert. Volgens de diplomatieke dienst van de EU zijn de aangekondigde civiele functies afhankelijk van politieke besluiten en goedkeuring van het budget (EEAS). Een commandant, budget en lijst van deelnemende landen zijn nog niet bekend.

Wat de patrouilles deden, doen adviseurs niet

De VN-vredesmacht UNIFIL patrouilleert in de strook tussen de Blue Line, de door de VN vastgelegde Israëlische terugtrekkingslijn, en de Litani. De missie rapporteert schendingen en houdt een communicatiekanaal open tussen de Libanese en Israëlische strijdkrachten (UNIFIL). Het EU-besluit geeft de adviseurs geen rol in patrouilles, toezicht op het staakt-het-vuren of het handhaven van een bufferzone (Raad). Kaja Kallas, de buitenlandchef van de EU, zei in Beiroet dat de missie UNIFIL niet zal vervangen (EEAS).

Het Libanese leger dat het zuiden uiteindelijk zelf moet beveiligen, staat al onder druk. In februari 2026 waren er ten zuiden van de Litani meer dan 9.000 militairen (VN-rapport). De EUAA omschrijft de Libanese veiligheidsdiensten als structureel ondergefinancierd en uitgerust met verouderd materieel (EUAA).

De EU betaalt al mee aan een deel van dat materieel. Het European Peace Facility, een EU-fonds buiten de begroting voor militaire steun, heeft het Libanese leger sinds 2022 € 182 miljoen toegekend (Raad). Adviseurs kunnen daar kennis en vaardigheden aan toevoegen. Salarissen betalen ze niet, en opleiding kost tijd die de VN-kalender niet biedt.

Wie het gat nog kan vullen

Over de resterende mogelijkheden beslissen drie partijen, elk via een eigen traject. De VN-Veiligheidsraad bepaalt of er na UNIFIL een nieuwe VN-macht komt. De secretaris-generaal heeft drie opties voorgelegd, met ongeveer 5.525, 3.370 of 1.980 militairen en andere geüniformeerde medewerkers (VN). Washington, dat in de Veiligheidsraad een veto heeft, had laten weten een verlenging zonder duidelijke einddatum te zullen blokkeren (Security Council Report).

Frankrijk en Italië onderzoeken een tweede route, buiten zowel de VN als de EU om. In een gezamenlijke verklaring van juni 2026 zeiden ze te willen bekijken of ze na UNIFIL een eigen internationale coalitie kunnen leiden (Élysée). Dat plan bevindt zich nog in de verkennende fase. Daarvoor zijn aparte besluiten nodig in Parijs en Rome, bijdragen van andere landen en vermoedelijk ook instemming van Libanon.

Ook de EU-landen zelf moeten nog beslissen. Ze hebben nog niet over de start van de missie gestemd, en geen enkel land is verplicht personeel te leveren.

Het EU-besluit richt zich op de langere termijn: een leger en politie die Zuid-Libanon beter zelfstandig kunnen beveiligen. Voor de korte termijn biedt het geen oplossing. De reguliere UNIFIL-operaties eindigen op 31 december. Vanaf 1 januari kan de lijn tussen Israël en Libanon daardoor zonder de mensen komen te zitten die incidenten registreren en het contact tussen beide legers onderhouden (UNIFIL). Het besluit dat de EU op 12 oktober nam, voorziet daar niet in (Raad). Of een andere partij dat wel doet, hangt af van de Veiligheidsraad, waar Washington een opvolgende VN-missie kan tegenhouden, en van de vraag of Frankrijk, Italië of andere hoofdsteden hun coalitieplannen omzetten in het leveren van troepen.