EU geeft Hongaars herstelplan groen licht

De EU-ministers van Financiën hebben op 10 juli het aangepaste Hongaarse herstelplan goedgekeurd. Daarmee krijgt Boedapest juridisch weer toegang tot ongeveer € 10 miljard aan subsidies en leningen uit de Europese Recovery and Resilience Facility, het coronaherstelfonds van de EU (Council, Commission). Maar goedkeuring van een plan is nog geen overboeking. Hongarije moet uiterlijk 31 augustus 2026 voldoen aan 27 bindende hervormingsvoorwaarden op het gebied van rechterlijke onafhankelijkheid, corruptiebestrijding en aanbestedingen. Lukt dat niet, dan vervalt het geld aan het einde van het jaar definitief. Het pakket bestaat uit ongeveer € 6,5 miljard aan subsidies en € 3,5 miljard aan leningen (Executive Digest). Subsidies hoeft Boedapest niet terug te betalen. Leningen wel.

Hongarije weet inmiddels wat zo'n vervaldatum betekent. Eerder verloor het land al ongeveer € 2 miljard, nadat de EU middelen schrapte omdat de regering-Orbán niet aan eerdere deadlines voldeed (Euronews). De RRF, met € 577 miljard het belangrijkste Europese investeringsfonds na de pandemie, werkt immers op basis van geleverde prestaties. Regeringen beloven hervormingen, tonen aan dat zij die hebben uitgevoerd, en pas daarna maakt de Commissie geld vrij (EUR-Lex). Voor Hongarije draait het sinds december 2022 precies om dat mechanisme: de Raad keurde toen het Hongaarse plan goed, maar zette elke betaling vast achter die controlepunten (Council). Onder Orbán weigerde Hongarije aan ook maar één daarvan te voldoen.

Wat Boedapest veranderde

De politieke omslag kwam van premier Péter Magyar, die met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen een akkoord sloot en eind juni een wetgevingspakket door het parlement loodste. In een buitengewone zitting van twee dagen namen de parlementsleden de maatregelen aan met 142 stemmen voor en 39 tegen. Dat wijst op brede politieke steun voor de koerswijziging. De wijzigingen richten zich op drie terreinen: toezicht op aanbestedingen, vermogensverklaringen en de zogenoemde algemeenbelangstichtingen waarmee Orbán naar schatting € 8,5 miljard aan staatsbezit buiten directe regeringscontrole bracht (Brussels Signal, The Hindu).

De nieuwe wetten versterken de Hongaarse Integriteitsautoriteit, de anticorruptiewaakhond van het land, en maken het strafbaar om vermogen te verbergen in officiële verklaringen. Ook moeten de stichtingen worden ontbonden en hun bezittingen terugkeren naar de staat. Minister Dávid Vitézy zei dat de blokkade onder Orbán neerkwam op een botte weigering om op deze terreinen ook maar iets te doen (Budapest Times). Het parlement heeft de formele juridische hindernis dus weggenomen. De toets verschuift nu van wetgeving naar uitvoering.

Auditors say the EU cannot follow the money

De voorwaarden van de EU hebben Boedapest gedwongen tot een juridische terugtocht waar het zich jarenlang tegen verzette. Toch is wetten aannemen iets anders dan aantonen dat geld schoon wordt besteed. Volgens Europese controleurs is dat gat groter dan de Commissie wil erkennen.

De Europese Rekenkamer waarschuwde in een speciaal rapport uit 2026 dat de RRF nog steeds niet betrouwbaar kan volgen waar geld terechtkomt nadat de Commissie het heeft vrijgegeven (ECA). De Commissie controleert of Hongarije de wet heeft aangenomen. Zij verifieert niet of de hervormde Integriteitsautoriteit volgend jaar daadwerkelijk een corrupte aanbesteding tegenhoudt. Van de aanbevelingen van de Rekenkamer nam de Commissie er geen enkele over (European Parliament).

Na 31 augustus verliest de Commissie haar sterkste drukmiddel: de dreiging dat geld definitief vervalt. Die druk heeft Magyar tot handelen aangezet, maar beloont ook snelheid boven diepgang. Hongarije heeft tot nu toe slechts ongeveer 9% van zijn RRF-toewijzing uitbetaald gekregen, terwijl het EU-gemiddelde rond 54% ligt (Commission). In zeven weken moet het land nu meer hervormingsvoortgang aantonen dan in drieënhalf jaar. Het plan stuurt geld naar netwerkverzwaring, spoor, huisvesting en een uitbreiding van windenergie van ongeveer 330 MW naar circa 4 GW opgesteld vermogen in 2030. Daarbij worden wetswijzigingen voorbereid die milieubeoordelingen moeten beperken tot 85 dagen (Newsbase, CMS).

De Raad heeft de Hongaarse aanspraak op toekomstig geld goedgekeurd. Daarmee is nog niet bewezen dat Hongarije het onder tijdsdruk ook zuiver kan uitgeven.