EU-handelstekort met China stijgt naar €360 miljard

De Europese Commissie noemde de handels- en investeringsrelatie tussen de EU en China op 29 mei "niet houdbaar". Zelden sprak Brussel zo scherp over Beijing. De uitspraak volgde op een jaar waarin het handelstekort van de EU met China met 18% opliep tot € 359,8 miljard (Eurostat, Courthouse News). De uitvoer naar China daalde, de invoer steeg, en volgens de Commissie staan 29 miljoen Europese banen onder druk door Chinese industriële overcapaciteit (Le Monde).

Alleen was de verklaring een politiek signaal, geen wetgeving. Bindende maatregelen kwamen er niet uit voort. Intussen is Europa sinds de aankondiging van "risicoafbouw" drie jaar geleden juist afhankelijker geworden van China.

De afhankelijkheid die groter werd

Een studie van de Friedrich-Naumann-Stiftung zette diezelfde week cijfers onder dat falen. Tussen 2023 en 2025 nam de Duitse afhankelijkheid van Chinese import toe in elke kritieke categorie: lithiumbatterijen van 49,7% naar 66,5%, antibiotica van 65,3% naar 72,9%, zonnepanelen van 89% naar 92,6% (n-tv). De invoervolumes van zeldzame aardmetalen verdrievoudigden.

Dat patroon is Europees. De Italiaanse import uit China steeg tussen 2019 en 2025 met 91%, de scherpste toename onder de grote EU-economieën (Corriere della Sera). In de hele EU komt 98% van de ingevoerde zonnepanelen uit China en loopt ongeveer 70% van de batterij- en cleantechketens via Chinese producenten (Bruegel, EU JRC). Europa wil loskomen van een leverancier die het voorlopig harder nodig heeft dan ooit.

Frankrijk duwt, Duitsland remt af

Vijf landen, Frankrijk, Italië, Spanje, Nederland en Litouwen, dienden op 25 mei een gezamenlijk stuk in waarin zij vroegen om snellere handelsbescherming (Corriere della Sera). EU-handelscommissaris Stéphane Séjourné kwam daarna met een plan in drie delen: het aandeel van één land in een toeleveringsketen maximeren op 60%, trage productonderzoeken vervangen door sectorbrede waarborgen, en de regels voor buitenlandse subsidies aanscherpen (Le Monde).

Duitsland tekende niet. Berlijn wijst handelsbescherming niet af, maar wil precieze, WTO-conforme instrumenten in plaats van harde plafonds in toeleveringsketens die Chinese vergelding kunnen uitlokken (Handelsblatt). Minister van Economische Zaken Katherina Reiche vloog diezelfde week met een handelsdelegatie van veertig personen naar Beijing, op zoek naar "wederkerigheid" en betrouwbare toegang tot zeldzame aardmetalen. Zij kwam zonder afspraken terug (Deutschlandfunk).

De Duitse voorzichtigheid volgt uit de blootstelling. De bilaterale handel met China bereikte in 2025 € 250 miljard, al is de Duitse auto-export sinds 2022 gehalveerd (Euronews, Krone). De tegenstrijdigheden reiken overigens verder dan Berlijn. Italië ondertekende het harde stuk, maar verwelkomt tegelijk de Chinese autofabrikant Dongfeng als mede-beheerder van een Stellantisfabriek in Cassino (Il Fatto Quotidiano). Hongarije, dat 44% van de Chinese buitenlandse directe investeringen in de EU aantrok, botst rechtstreeks met voorgestelde ketenplafonds die de BYD- en CATL-fabrieken kunnen ondergraven die het land juist bouwt (Portfolio).

De retoriek loopt vooruit op de handhaving

Séjourné's drie pijlers hebben nog geen wettekst. Een voorgesteld "anti-overcapaciteitsinstrument", waarmee de EU invoer onder de productiekosten preventief zou kunnen blokkeren, zit nog in consultatie. Een formeel voorstel wordt op zijn vroegst in het derde kwartaal van 2026 verwacht (Atlantic Council). Een aangescherpte verordening voor screening van buitenlandse directe investeringen, waarbij overheden overnames in gevoelige sectoren toetsen, bereikte in december 2025 een politiek akkoord, maar geldt pas eind 2027 (Consilium).

Eén concrete wijziging komt wel snel: vanaf 1 juli verdwijnt de vrijstelling van invoerrechten voor pakketjes tot € 150 (European Commission). Nu komen miljoenen kleine zendingen van Chinese platforms als Temu en Shein belastingvrij de EU binnen, waardoor lokale winkeliers worden onderboden. Invoerrechten op elk pakket raken direct de marges van dat verdienmodel.

China wacht niet tot Europa klaar is met besluiten. Beijing heeft al 42,7% heffingen op EU-zuivel ingevoerd (Euronews), Airbuscertificeringen vertraagd, export van zeldzame aardmetalen beperkt en zeven Europese defensiebedrijven gesanctioneerd (Radio Free Europe).

De Europese Raad komt op 18 juni bijeen om de richting te bepalen. De diepere tegenstelling is rekensom: Europa heeft Chinese zonnepanelen, batterijen en zeldzame aardmetalen nodig om zijn eigen klimaatdoelen te halen. Bescherming van de eigen industrie vertraagt de verduurzaming; onbeperkte import tast de industriële basis aan die nodig is voor zelfstandigheid op lange termijn (CER). Drie jaar na het begin van de risicoafbouw is de afhankelijkheid alleen maar groter geworden. Op 18 juni moet Europa kiezen wat meer pijn doet: de eigen groene transitie afremmen, of toezien hoe de industriële basis verder verdwijnt.