EU-gasvoorraden gaan winter in op 72%

Op 1 oktober waren de ondergrondse gasopslagen in de EU voor 72% gevuld, tegen 83% een jaar eerder (ENTSOG, GIE AGSI+). Een analyse van de opslagcijfers concludeerde dat de voorraad eind september voor die tijd van het jaar lager was dan ooit sinds het begin van de metingen in 2011 (John Kemp). ENTSOG, de Europese brancheorganisatie van gasnetbeheerders, concludeert desondanks dat het systeem voldoende speelruimte heeft voor de winter. Op 8 oktober onderschreef ook de Europese Commissie die conclusie (European Commission).

Die conclusie gaat over leidingen en terminals. Of er genoeg gas doorheen stroomt, hangt af van het weer en van ladingen die nog niet zijn ingekocht.

Extra capaciteit brengt geen tankers

Een terminal voor vloeibaar aardgas (LNG) ontvangt tankers met sterk afgekoeld gas, warmt dat weer op en levert het aan het gasnet. Volgens ENTSOG kunnen Europese terminals deze winter ongeveer 1.600 terawattuur (TWh) verwerken, tegenover circa 914 TWh afgelopen winter (ENTSOG). Die extra capaciteit helpt overigens alleen als schepen aankomen. De vooruitblik voorspelt niet hoeveel LNG-ladingen er zullen arriveren.

Opslag vangt op wat de import niet kan leveren: op een vriesdag stijgt de vraag sneller dan tankers kunnen aanmeren. In een gewone winter zouden de EU-voorraden eind maart nog voor 29% gevuld zijn; bij 20% minder LNG zouden ze terugvallen tot 13% (ENTSOG). Die lagere voorraad laat immers minder gas over om een tweede tegenvaller op te vangen. Bovendien bestaat een deel uit strategische reserves die handelaren niet mogen verkopen. Ook duurt het dan langer om de voorraden komende zomer weer aan te vullen.

Een koude winter maakt de opgave lastiger. Als de Russische pijpleveringen tot een minimum beperkt blijven, moet 7% tot 12% van de vraag door afnemers worden bespaard, elders worden ingekocht of ongedekt blijven (ENTSOG). Dat is een tekort dat moet worden gedicht, geen voorspelling van rantsoenering. In de zwaarste combinaties van kou en verstoringen in de aanvoer loopt het tekort op tot 15% (Euronews).

Waarom gas dat in Frankrijk aankomt Duitsland niet altijd bereikt

Op 1 oktober waren de Duitse gasvoorraden voor 58% gevuld en de Poolse voor 99% (ENTSOG). Gas kan grenzen alleen passeren via de verbindingsleidingen die er liggen. Frankrijk kan via zijn LNG-terminals op land dagelijks 1.309 gigawattuur invoeren, maar bij de grensovergang Obergailbach kan het slechts 100 gigawattuur per dag naar Duitsland sturen (CRE). Door zulke knelpunten kunnen landen zonder kustlijn in Midden-, Oost- en Zuidoost-Europa moeilijk aan LNG komen, ook als Europa als geheel ruim voldoende importcapaciteit heeft.

De rekening voor het vullen volgt in 2027

Handelaren verdienen doorgaans aan gasopslag door gas in de zomer goedkoop in te kopen en het in de winter te verkopen. Volgens de prijspeiling van ENTSOG op 30 september kostte gas voor zomer 2027 € 53,405 per megawattuur, meer dan de € 49,030 voor de daaropvolgende winter (ENTSOG). Als zomergas duurder is dan wintergas, wordt opslag commercieel minder aantrekkelijk, al spelen ook opslagtarieven en inkoopvoorwaarden mee.

Nederland laat zien hoe dat uitpakt. Gasunie, de landelijke netbeheerder, zei dat het deze zomer commercieel weinig zin had om de opslag te vullen, gezien de verwachte winterprijzen (Gasunie). Op 11 september verlaagde het kabinet het vuldoel van 80% naar 64%. Volgens het kabinet is 93 TWh voldoende voor een gemiddelde winter (Dutch government); die verlaging was eerder al als mogelijkheid in beeld (To Brief). Als de markt de opslag niet vult, kan het staatsbedrijf EBN dat met publieke steun doen. Daarmee verschuift het prijsrisico naar de belastingbetaler (Dutch parliamentary letter).

Bij een forse onttrekking wordt vullen lastiger. Als de voorraad op 13% begint, zou die eind september 2027 zelfs bij ruime LNG-aanvoer maar 80% bereiken (ENTSOG).

De industrie gebruikte in 2025 60% van het Duitse gas en loopt daarmee het grootste risico als de prijzen hoog blijven. Leveringscontracten en prijsafdekking (prijzen vooraf vastleggen) vertragen wel hoe snel hogere prijzen bij fabrieken terechtkomen (Bundesnetzagentur). Gereguleerde tarieven stellen de prijsstijging voor sommige huishoudens uit: de Poolse toezichthouder heeft het huishoudtarief van myORLEN verlengd tot en met 31 december 2026 (URE). Op 6 oktober zei Orlen-vice-topman Robert Soszyński dat het bedrijf voor 2027 een verhoging zal aanvragen als de groothandelsprijzen gelijk blijven of stijgen (Bankier).

De scenario's van ENTSOG laten zien dat het netwerk een gewone winter aankan, maar dat de lage beginvoorraad minder ruimte laat voor een koude periode, tegenvallende LNG-aanvoer en het vullen van de voorraden in 2027. De vooruitblik rekent met leidingen en terminals, maar voorspelt niet hoeveel ladingen aankomen. De Commissie heeft marktpartijen opgeroepen de voorraden tot laat in de winter op peil te houden (European Commission). Die buffer aanhouden betekent dat er nu voor dure ladingen moet worden betaald. Wie gas uit de opslag haalt, bespaart deze winter en verschuift de kosten naar een aanvulling die vanaf een lager niveau moet beginnen.