Duitsland mag energiesteun stapelen

De Europese Commissie geeft Duitsland stilletjes ruimte om energiesubsidies voor de industrie te stapelen. In 2026 kunnen in aanmerking komende fabrieken twee vormen van staatssteun krijgen voor hetzelfde elektriciteitsverbruik: compensatie voor elektriciteitsprijzen én Berlijns nieuwe industriestroomprijs. Voor de Duitse zware industrie betekent dat een lagere stroomrekening. Voor de EU is het een test of concurrentie nog op gemeenschappelijke regels rust, of steeds meer op de omvang van de nationale schatkist.

De ruimere Duitse steun kan de begroting ongeveer € 1 miljard extra kosten. De industriestroomprijs valt binnen een Duitse regeling van circa € 3,8 miljard voor 2026-2028, met voor subsidiabel verbruik een richtprijs rond € 50/MWh. De juridische ruimte komt uit het tijdelijke crisiskader van de Commissie, dat noodsteun tot 31 december 2026 mogelijk houdt.

Hoe De Korting Werkt

Compensatie voor elektriciteitsprijzen vergoedt een deel van de CO2-kosten die in de stroomrekening zitten. De industriestroomprijs verlaagt de rekening rechtstreeks. De winst voor Duitsland is dat bedrijven niet meer hoeven te kiezen: dezelfde megawattuur kan onder beide regelingen vallen. Duitse staalbedrijven noemen dat een dubbel ontlastingsmechanisme voor grootverbruikers.

De rekensom telt, maar het mechanisme telt meer. Berlijn neemt genoeg van de groothandelsprijs voor zijn rekening om subsidiabel verbruik richting € 50/MWh te duwen. Onder de crisisregels mag steun voor energie-intensieve bedrijven oplopen van 50% naar 70% van de subsidiabele elektriciteitskosten, zonder extra voorwaarden voor groene investeringen.

Duitsland heeft overigens een reëel industrieprobleem. De energie-intensieve sectoren bieden werk aan bijna 1 miljoen mensen en leveren ongeveer 17% van de bruto toegevoegde waarde in de industrie. De productie ligt nog altijd circa 12% onder het niveau van voor de pandemie. In april 2026 lag de energie-intensieve productie slechts 0,9% hoger dan een jaar eerder. Berlijn koopt tijd voor zwakke fabrieken; het beloont geen hoogconjunctuur.

De Kosten Gaan De Grens Over

Duitse fabrieken profiteren als eerste. Duitse belastingbetalers betalen als eerste. Daarna verschuift de druk naar de interne markt, omdat concurrenten in dezelfde Europese toeleveringsketens verkopen zonder dezelfde begrotingsruimte achter zich.

De stroomrekening van een fabriek bestaat niet alleen uit de groothandelsprijs voor elektriciteit. Netwerkkosten, belastingen, heffingen en hedgingcontracten tellen ook mee. Dat laatste zijn vooruit afgesloten contracten waarmee bedrijven zich beschermen tegen prijsschommelingen. Frankrijk laat zien waar het knelt: de hoogspanningsnettarieven voor gebruikers, waaronder grote industriële afnemers, stijgen vanaf 1 augustus 2026 gemiddeld met 3,34%. Een Franse chemie- of staalfabriek kan toegang hebben tot koolstofarme elektriciteit, maar concurreert toch met Duitse locaties waarvan de eindfactuur met federaal geld wordt verlaagd.

Voor Italië is de afweging zwaarder. Italiaanse bedrijven betaalden in 2025 al gemiddeld € 278/MWh voor elektriciteit, tegenover € 242/MWh in Duitsland, € 183/MWh in Frankrijk en € 171/MWh in Spanje. Rome kan het idee kopiëren, maar niet zomaar de schaal. Het Italiaanse parlementaire begrotingsbureau raamt het tekort voor 2026 op 2,9% van het bbp en de schuld op 138,6% van het bbp. Duitsland evenaren betekent voor Italië dat het mogelijk extra schuld maakt om een energiekostenprobleem te dempen.

Polen staat aan beide kanten van de rekening. Duitse industrie koopt bij Poolse leveranciers, dus openblijvende Duitse fabrieken houden ook orders over de grens in stand. Tegelijk betalen Poolse bedrijven met een verbruik van 500-2.000 MWh al elektriciteitskosten van € 19,15 per 100 kWh, boven het EU-gemiddelde van € 18,37. Een Duitse subsidie kan Poolse vraag stroomopwaarts beschermen en Poolse producenten stroomafwaarts juist raken.

Voor Zweden draait het vooral om het regelboek. In de Zuid-Zweedse stroomzone SE4 liggen de prijzen ongeveer op Duits niveau, terwijl de Zweedse industrie elektrificatie wil onder stabiele EU-regels. Als vergelijkbare prijzen ongelijke subsidies ontmoeten, komt het voordeel uit publieke begrotingen en niet uit productiviteit.

Wat Nog Onderzocht Moet Worden

Het volledige Commissiebesluit dat cumulatie op hetzelfde elektriciteitsvolume toestaat, blijft het ontbrekende stuk. Het algemene staatssteunkader is openbaar, maar uit het beschikbare materiaal blijkt niet duidelijk welke Duitse waarborgen gelden, welke bedrijven precies in aanmerking komen en hoe de controles werken.

Ook ontbreekt een nette kaart per fabriek van wie gestapelde steun ontvangt. Eurostat waarschuwt dat elektriciteitsprijzen voor niet-huishoudens verschillen per verbruiksklasse en bestaan uit energie, levering, netwerkkosten, belastingen en heffingen. Nationale gemiddelden kunnen dus evenveel verhullen als laten zien.

De Duitse staalsector vraagt inmiddels al om een duurzame all-in industriestroomprijs van € 50/MWh. Als tijdelijke crisissteun verandert in een permanente Duitse aanspraak, verschuift de balans in de interne markt weg van gemeenschappelijke discipline en richting de lidstaat die het meest kan uitgeven.