EU-pakketheffing heeft nog geen prijs

Het Europees Parlement stemde op 16 september in met de vervanging van het volledige douanewetboek van de EU. Daarmee komt er een verwerkingsheffing op goederen die rechtstreeks van buiten de EU naar Europese consumenten worden verzonden. In krantenkoppen door heel Europa verschenen meteen bedragen van € 2, € 7 en zelfs € 10 per pakket. Geen van die bedragen staat in de wet. De Commissie heeft de heffing nog niet vastgesteld. Het bedrag, de berekeningswijze en de inning moeten nog worden geregeld in nadere regelgeving, die nog niet is opgesteld (European Parliament, EUnews).

Wel heeft het Parlement vastgelegd wie er bij aankomst van een pakket tegenover de douane staat. In het standaardmodel is dat voortaan de online marktplaats, zoals Temu, Shein of AliExpress, en niet de koper. Het platform geldt als ‘geachte importeur’ en wordt verantwoordelijk voor gegevens, heffingen en naleving (Brussels Times). De inning moet uiterlijk op 1 november 2026 beginnen, maar pas zodra het uitvoeringssysteem van de Commissie klaar is.

Twee heffingen, niet één

Die verwarring is relevant, omdat er nu twee afzonderlijke instrumenten boven op elkaar komen. In de meeste berichtgeving lopen ze door elkaar. Het vaste douanerecht van € 3, dat sinds 1 juli geldt op grond van Regulation (EU) 2026/382, maakte een einde aan de oude vrijstelling voor zendingen met een waarde tot € 150. Het is een tarief per productcategorie binnen een zending, niet per pakket. Een pakket met shirts en een telefoonhoesje kan daardoor € 6 aan douanerechten opleveren, niet € 3. Poolse douanegegevens laten zien hoe groot dat verschil kan zijn: de autoriteiten verwerkten in het voorafgaande jaar ruim 26 miljoen zendingen met ongeveer 130 miljoen productcategorieën, gemiddeld zo’n vijf categorieën per zending (Prawo.pl).

De verwerkingsheffing is iets anders. Die moet de werkelijke kosten dekken die douaneautoriteiten maken voor het verwerken van e-commercegegevens, risicoanalyses en goedereninspecties. De heffing komt boven op het douanerecht van € 3, niet ervoor in de plaats (RTL Belgium). Het bedrag van € 2 dat in de berichtgeving rondging, was een optie die tijdens de onderhandelingen werd besproken. De bedragen van € 7 en € 10 waren lobby-eisen van respectievelijk de Poolse e-commercekamer en de Europese textielbrancheorganisatie Euratex (dlaHandlu.pl, Fakt). Geen van die bedragen is in de wet terechtgekomen.

De grens verschoof, de goederen niet

Het douanerecht van € 3 heeft de logistiek al veranderd. De Belgische douane registreerde in juli op de luchthaven van Luik 53% minder kleine pakketten dan een jaar eerder. Het aantal vereenvoudigde douaneaangiften halveerde ongeveer (Boursorama/AFP, The Loadstar). Zoals we eerder meldden, daalde het aantal pakketten van buiten de EU naar Nederland in juli en augustus met 46% (To Brief). In Slovenië en Frankrijk waren vergelijkbare dalingen zichtbaar.

Toch steeg het totale vrachtgewicht in Luik in dezelfde periode met 4% (Aktus-CCI). Het aantal standaard bulkaangiften nam met ongeveer drie miljoen toe. De Nederlandse douane zei expliciet dat buitenlandse webwinkels overstappen op bulkinvoer en opslag in de EU (Euronews). Shein en Temu zouden rond Wrocław in Polen capaciteit voor orderverwerking opbouwen. Een pakket dat vanuit een Pools magazijn naar een Duitse consument wordt verstuurd, is dan geen import meer. De goederen zijn de EU nog steeds binnengekomen als bulkzending: aangegeven, belast en onderworpen aan douanetoezicht. Alleen de laatste kilometer is binnenlandse bezorging.

De vraag is of dit de handhaving verbetert of het probleem alleen verplaatst. De pakketbalies aan de grens krijgen minder zendingen te verwerken. Inspecties in magazijnen, productveiligheidsautoriteiten en het toezicht op de binnenlandse markt krijgen er werk bij.

Wie betaalt, wie profiteert

Europese webwinkels zijn de duidelijkste winnaars. Zij concurreerden met een kanaal waarin directe import de douanerechten volledig ontweek. Die voorsprong is weg. Douaneautoriteiten krijgen bovendien een duidelijk aanspreekpunt: een platform met gegevens en financiële draagkracht, in plaats van miljoenen individuele ontvangers.

Voor consumenten is het beeld minder eenduidig. Een vaste heffing raakt goedkope aankopen het hardst: het bestaande douanerecht van € 3 is vóór btw al gelijk aan 60% van een artikel van € 5. Geen enkel platform heeft publiekelijk toegezegd die kosten zelf te dragen of bekendgemaakt hoe het die zal doorberekenen (Tagesschau). Grote platforms kunnen nalevingskosten over enorme volumes spreiden en investeren in opslagcapaciteit binnen de EU. Kleine verkopers uit landen buiten de EU kunnen dat niet. De hervorming kan het speelveld tussen Europese en niet-Europese webwinkels gelijker maken en tegelijk de grootste platforms versterken tegenover hun kleinere concurrenten.

De kern van het besluit is een verantwoordelijkheidsketen: het platform legt verantwoording af aan de douane, de Commissie stelt de heffing vast en de uiteindelijke rekening voor de consument staat nog open. Wie nu een concrete toeslag noemt, presenteert zekerheid die de wet niet biedt.