EU-heffing raakt pakketjes, niet vracht

De Sloveense douane verwerkte in juli 8.955 importzendingen met een lage waarde, ongeveer 40% minder dan in juni (24ur). In België, een veel grotere logistieke toegangspoort tot de EU, was de daling vrijwel even groot: het aantal e-commercepakketjes via luchthaven Luik daalde maand op maand met 41%, terwijl het aantal douaneaangiften in de zone Luik 67% lager lag dan in juni (RTBF, La Libre). Het zijn de eerste harde cijfers over wat er gebeurde nadat de EU een vaste heffing op goedkope importpakketjes invoerde.

De regeling is overzichtelijk. Sinds 1 juli geldt voor elk pakket tot €150 dat van buiten de EU naar een Europese koper wordt gestuurd een vaste douaneheffing van €3 per productcategorie: dus per soort artikel in de doos (EUR-Lex, Ship24). Vijf identieke T-shirts tellen als één heffing. Een gemengd pakket met een telefoonhoesje, een oplader en een zonnebril levert drie heffingen op (CEC Spain). De heffing komt bovenop de invoer-btw, de omzetbelasting die al verschuldigd was zodra goederen de EU binnenkomen, en vervangt een lang bestaande vrijstelling waardoor deze goederen zonder invoerrechten binnenkwamen. Brussel heeft de maatregel opgezet als een overbrugging van twee jaar, terwijl aan een breder douanedatasysteem wordt gewerkt (EUR-Lex). Die maatregel en de afzonderlijke Franse milieutoeslag behandelden we al toen ze ingingen (To Brief).

Minder pakketjes, niet per se minder goederen

De Belgische cijfers maken het beeld minder eenvoudig. Terwijl het aantal kleine e-commercepakketjes in Luik scherp daalde, steeg het totale vrachtvolume met 4%. Zendingen met een waarde boven €150 namen met 10% toe (Breakbulk News, L'Avenir). Er kwamen minder goedkope pakketjes over de grens, maar meer goederen vonden kennelijk een andere route.

Een verklaring is dat verkopers bestellingen samenvoegen tot grotere partijen, die één keer door de douane gaan en daarna binnen de EU worden uitgesplitst voor bezorging aan individuele klanten. Een tweede mogelijkheid is dat platforms als Shein en Temu voorraad naar Europese magazijnen verplaatsen. De uiteindelijke levering aan de koper is dan een intra-EU-zending en verschijnt dus niet meer in deze douanestatistieken (Business Insider Polska).

In Polen lijkt de consument zich intussen wel terug te trekken. Het aantal Poolse Temu-gebruikers daalde van 16,68 miljoen in juni naar 13,6 miljoen in juli, een terugval van meer dan 20%. AliExpress verloor ruim 15% (RMF24, Puls Biznesu). Dit zijn bereikcijfers, geen transactiedata, maar ze wijzen er wel op dat een deel van de verstoring aan de grens samenvalt met echte vraaguitval. Duitsland, de grootste consumentenmarkt van de EU, heeft overigens nog geen vergelijkbare cijfers gepubliceerd.

Een vaste heffing raakt de goedkoopste aankopen het hardst

België haalde alleen al in juli €42,5 miljoen op met de nieuwe heffing (RTL, L'Avenir). Winkeliers binnen de EU profiteren waarschijnlijk het meest. De oude vrijstelling liet verkopers van buiten de EU goederen zonder invoerrechten leveren, terwijl Europese concurrenten wel alle belasting- en nalevingskosten droegen. Dat kostenverschil is nu kleiner.

Kopers van de goedkoopste producten betalen de rekening. Bij een artikel van €5 verhoogt alleen de heffing van €3 de prijs al met meer dan de helft. Shein heeft inmiddels aangegeven de Europese prijzen te zullen verhogen (Cinco Días). Omdat de heffing vast is en niet meebeweegt met de waarde van het product, drukt zij het zwaarst op de laagste aankoopbedragen.

Grote platforms hebben bovendien een voordeel boven kleinere verkopers. Shein en Temu kunnen Europese magazijnen vullen en zo invoer die aan de heffing onderworpen zou zijn, omzetten in heffingsvrije leveringen binnen de EU. Een kleine grensoverschrijdende handelaar kan die omslag meestal niet betalen (DHL). Het beleid verkleint een deel van het kostenvoordeel dat niet-Europese verkopers hadden, maar kan de markt tegelijk verder laten kantelen naar platforms die groot genoeg zijn om hun logistiek eromheen te bouwen.

De eerste maand laat zien dat de heffing verandert hoe goederen de EU-grens passeren. Zij bewijst nog niet dat de vraag is ingestort. Daarvoor zijn gegevens nodig die douaneaangiften alleen niet leveren: transactiecijfers van platforms, vervoerdersvolumes en consumentenbestedingen waar douanediensten, pakketbedrijven en platforms wel over beschikken, maar die zij nog niet hebben vrijgegeven.