EU-heffing duwt pakketten naar magazijnen

De Nederlandse douane telde in juli en augustus 46% minder kleine pakketjes van buiten de EU dan in de zes maanden daarvoor (Nieuws.nl/ANP). Dat lijkt op beleid dat werkt. Maar minder pakketjes betekenen nog niet minder producten. Dezelfde spullen kunnen ook gewoon via een andere route binnenkomen.

Wat de heffing doet

Tot 1 juli kwamen pakketjes met een waarde onder €150 zonder invoerrechten de EU binnen. Die vrijstelling is afgeschaft. Sindsdien geldt een vaste heffing van €3 per productcategorie binnen één zending (EUR-Lex, Europese Commissie). Wie bij Temu een telefoonhoesje en een T-shirt bestelt, betaalt aan de grens dus €6 extra. Bij zeer goedkope aankopen is dat genoeg om het prijsvoordeel minder vanzelfsprekend te maken. De pakketstatistieken laten dat ook zien.

De daling is breder dan Nederland. In Polen nam het aantal douaneaangiften voor e-commerce van juni op juli met 50,1% af (TVN24). Het Franse ministerie van Financiën schatte dat de invoer van kleine pakketjes in de EU met 30-40% daalde. Transactiegegevens van Joko wezen op 50% minder volume bij Temu, maar slechts 15% minder bij Shein (Le Figaro). Juist dat verschil met Shein is veelzeggend. Shein stuurt immers al grote voorraden naar magazijnen binnen Europa, waardoor de grensheffing het bedrijf veel minder raakt.

Dezelfde spullen, grotere dozen

Liège Airport, de belangrijkste Belgische hub voor Aziatische e-commercevracht, laat beter zien wat er gebeurt. Het aantal kleine e-commercepakketjes daalde daar op jaarbasis met 24% en het aantal douaneaangiften met 52%. Toch steeg het totale vrachtvolume met 4% (AKTUS/CCI Liège-Verviers-Namur). Minder losse pakketjes, meer gewicht. De meest voor de hand liggende verklaring: platforms bundelen producten in grotere zendingen, klaren die op een andere manier in en verspreiden de goederen daarna vanuit de EU.

Belgische douanegegevens wijzen dezelfde kant op. Zendingen met een waarde boven €150 namen met 10% toe, terwijl producten vaker in grotere partijen werden samengebracht (RTL Belgium). Sheins magazijn bij Wrocław bedient al de Europese markt (Business Insider Polska, Wrocław.pl). Temu zou dezelfde kant op bewegen. De handel is dus niet verdwenen. Zij verschuift van miljoenen kleine grenspassages naar bulkgoederen die eerst een Europees magazijn ingaan.

Ook de vraag van consumenten is niet ingestort. Uit Pools onderzoek bleek dat 79,7% van de kopers Chinese platforms bleef gebruiken nadat de nieuwe heffing was ingegaan (MSN Poland). Mensen willen nog steeds goedkope spullen. Ze krijgen ze alleen via een andere toeleveringsketen.

Wie wint, wie verliest

Europese winkeliers zijn de duidelijkste winnaars. Zij betalen al volledige invoerrechten en moeten voldoen aan Europese productveiligheidsregels. De Duitse branchevereniging voor de detailhandel stelde dat Temu en Shein diezelfde eisen geregeld niet naleefden, terwijl binnenlandse winkels de volledige kosten droegen (DW). De heffing van €3 verkleint dat verschil, al verdwijnt het niet. Ook Europese magazijnbedrijven en logistieke dienstverleners profiteren wanneer platforms meer voorraad binnen de EU neerleggen.

Consumenten die vooral zeer goedkope producten kopen, verliezen als prijzen stijgen of het afrekenen omslachtiger wordt. Toch was het sterkste argument van de Commissie nooit de prijs, maar productveiligheid. Bij een EU-brede douaneactie bleek 84% van de in laboratoria geteste producten uit kleine e-commercepakketjes gevaarlijk (DG TAXUD). De Franse consumentenautoriteit vond 46% van ongeveer 600 onderzochte marketplaceproducten gevaarlijk (TF1 Info). De Duitse telecomtoezichthouder stelde vast dat 62,4% van 511 gecontroleerde Temu-producten niet aan de regels voldeed (MDR).

Het kanaal verschoof — het risico ook?

De heffing deed wat heffingen doen: zij maakte één route duurder, waarna de handel een andere route zocht. Als platforms hun goederen nu in bulk naar EU-magazijnen halen, kan de douane aan de grens op minder punten grondiger controleren. Maar het veiligheidsprobleem verschuift dan naar de interne markt. Daar moeten nationale markttoezichthouders producten vinden, testen en uit de handel halen wanneer ze niet voldoen aan de Europese productveiligheidsregels (Verordening (EU) 2019/1020).

Een aparte afhandelingsvergoeding, die rond november wordt verwacht, is nog niet vastgesteld (Douane Nederland). Vanaf juli 2028 vervangt het volledige gemeenschappelijke douanetarief de vaste heffing van €3. Pakketcijfers beantwoorden de eenvoudige vraag. Veiligheidscontroles moeten de moeilijkere vraag beantwoorden: komen er daadwerkelijk minder gevaarlijke producten bij kopers terecht? Die gegevens zijn er nog niet.