EU zet € 6,6 miljard vooral in voor terugbetaling

EU-landen bereikten op 25 september overeenstemming over de verdeling van € 6,6 miljard aan militaire steun voor Oekraïne, die Hongarije jarenlang had geblokkeerd. € 4,7 miljard gaat naar lidstaten als vergoeding voor wapens die zij al hebben geleverd (Delfi Estonia, Știrile ProTV). De ambassadeurs van de lidstaten sloten de deal, maar voorlopig is die alleen politiek. Voordat er geld wordt uitgekeerd, moeten de formele besluiten nog worden aangenomen (Euronews).

Drie delen, drie bestemmingen

Het geld staat in de European Peace Facility, de pot die EU-landen sinds 2021 vullen om militaire steun buiten de Unie te financieren (Council Decision 2021/509). Kaja Kallas, de buitenlandchef van de EU, maakte de rest van de verdeling bekend: € 1 miljard voor gezamenlijke aankopen van nieuw materieel en € 900 miljoen voor de EU-missie die Oekraïense militairen opleidt (Euractiv, Delfi Estonia).

Elk deel volgt een eigen route. Terugbetalingen gaan naar de nationale schatkisten, geld voor aankopen naar wapenleveranciers en geld voor training naar de missie.

Geen van dat geld komt terecht in de staatsbegroting van Kyiv, waarvan het tekort vorige maand aan bod kwam (To Brief). Het fonds bewapent en traint het Oekraïense leger. De staatsuitgaven betaalt het niet.

Waarom terugbetalingen het grootste deel kregen

Hongarije kon het fonds in zijn eentje blokkeren, omdat voor EU-buitenlandbeleid met militaire gevolgen unanimiteit vereist is. Daardoor kan elk land een veto uitspreken (Treaty Article 31). De regering van Viktor Orbán gebruikte die bevoegdheid jarenlang. De deal kwam er na Orbáns nederlaag bij de verkiezingen van april 2026 en de komst van Péter Magyar als premier (Euronews).

Toen Boedapest niet langer blokkeerde, verschoof het debat naar de verdeling van het geld. Duitsland, een grote donor, wilde het grootste deel besteden aan nieuwe steun voor Oekraïne (Euractiv).

Polen pleitte om praktische redenen voor terugbetalingen. Landen die hun arsenalen voor Kyiv hadden leeggehaald, moeten die eerst aanvullen voordat ze opnieuw wapens kunnen leveren. Met een vergoeding kunnen ze hun voorraden aanvullen. De uiteindelijke verdeling kwam Warschau tegemoet: terugbetalingen vormen de grootste post (Știrile ProTV).

Een deel van dat geld kan alsnog naar Oekraïne gaan. Kallas zei dat sommige regeringen hun vergoeding aan Kyiv zouden doorstorten, maar noemde geen namen. Volgens de Kyiv Independent zijn Duitsland en Zweden dat van plan; geen van beide heeft een bedrag genoemd.

Wat er nog moet gebeuren voordat het geld wordt uitgekeerd

De ambassadeurs bereikten hun akkoord in het Political and Security Committee, het orgaan waar lidstaten hun buitenland- en defensiebeleid afstemmen tussen ministeriële bijeenkomsten. De ministers moeten het politieke akkoord nog omzetten in formele besluiten. Interfax-Ukraine verwachtte dat die stap, inclusief ondertekening, zou worden gezet tijdens een Raadsvergadering op 28 september (Interfax-Ukraine).

Uit de openbare stukken blijkt nog niet wat die definitieve goedkeuring precies inhoudt, of een regering de kwestie dan opnieuw ter discussie kan stellen. Ook na ondertekening komt het geld niet meteen binnen. De Poolse onderminister van Defensie, Paweł Zalewski, verwacht dat zijn land de vergoeding in 2027 ontvangt (RMF24).

De regeringen hebben deze week vooral afgesproken hoe ze kosten verdelen die ze al hebben gemaakt; de juridische basis voor uitbetaling ontbreekt nog. Het grootste deel van het fonds vergoedt wapens die Oekraïne al heeft ontvangen. Nieuwe steun aan het Oekraïense leger komt uit de gezamenlijke aankopen en de trainingsmissie. Extra geld voor Kyiv hangt af van donoren als Duitsland en Zweden, die moeten besluiten hun vergoeding alsnog naar Oekraïne door te sluizen.