EU-verbod onder 13 blijft voorlopig voorstel

De Europese Commissie stelde op 17 september de EU KIDS Act voor, een verordening die voor sociale media, onlinegames, AI-companions en videodeeldiensten per leeftijd verschillende toegangsregels zou invoeren. Verschillende media presenteerden dit als een EU-verbod dat al van kracht was. Dat is het niet. Het voorstel (COM(2026) 681) moet nog door het Europees Parlement en de Raad, waar nationale ministers onderhandelen en de tekst kunnen herschrijven, voordat de verordening van kracht wordt (Aankondiging van de Commissie). Twee vragen staan in die onderhandelingen centraal: mogen landen strengere beperkingen opleggen dan Brussel voorstelt, en hoe kunnen platforms de leeftijd van een kind controleren zonder een nieuw privacyprobleem te creëren?

Wat het voorstel zou doen

De KIDS Act kent vier leeftijdscategorieën. Onder 13 is toegang uitgesloten. Voor 13- en 14-jarigen kan een ouder een beperkt account openen, met een dagelijkse limiet van één uur, uitsluitend goedgekeurde contacten en camera's die standaard zijn uitgeschakeld. Vanaf 15 zouden tieners hun eigen accounts kunnen beheren. Verplichte veiligheidsinstellingen, zoals profielen die standaard privé zijn en beperkingen op oneindig scrollen, gelden voor iedereen onder 18 (Pakket van de Commissie).

De juridische verplichtingen komen bij platforms te liggen, niet bij gezinnen. Platforms zouden de toegangspoorten moeten bouwen, de standaardinstellingen moeten handhaven en nalevingsrapporten moeten indienen bij onafhankelijke controleurs, waarbij nationale toezichthouders vervolgens op hun bevindingen zouden moeten handelen (DG CONNECT). De reikwijdte gaat verder dan sociale media: de regels gelden ook voor onlinegames die relevante risico's opleveren, AI-chatbots en appstores (COM(2026) 681, BiometricUpdate).

De bestaande Digital Services Act verbiedt al advertenties die via profilering op bekende minderjarigen zijn gericht, maar stelt geen minimumleeftijd voor toegang vast (DSA). De KIDS Act zou deze brede plicht tot bescherming van kinderen vertalen in concrete regels: duidelijke leeftijdsgrenzen, standaardinstellingen van producten en bewijs dat platforms aan toezichthouders moeten leveren.

Nationale ministers verschillen van mening over de leeftijdsgrenzen

Denemarken, Spanje en Frankrijk steunen alle drie maatregelen op EU-niveau, maar hanteren verschillende drempels. De Deense digitaliseringsminister Christina Egelund wil een verbod voor iedereen onder 15, zonder uitwijkmogelijkheid via ouders voor jongere tieners (DR). Een nog aanhangig organiek wetsvoorstel in Spanje zou de grens op 16 leggen (La Moncloa). De Franse poging om nationale regels in te voeren liep in 2026 vast toen de Conseil constitutionnel (het Franse constitutionele hof) een wetsvoorstel over een minimumleeftijd voor sociale media ongeldig verklaarde omdat het de vrijheid van meningsuiting onevenredig beperkte en geen toereikende privacywaarborgen bood (Conseil constitutionnel).

Dit zijn vroege nationale standpunten, geen vaststaande blokken in de Raad. Ze krijgen pas gewicht aan de onderhandelingstafel als ministers coalities vormen. De onenigheid legt wel een dieper probleem in de tekst van de Commissie bloot. Brussel beschrijft het voorstel als een regeling met "één leeftijd in de hele Europese Unie", maar noemt 15 ook een EU-brede "minimumleeftijd" (Artículo14, Berlingske). Die twee formuleringen wijzen in verschillende richtingen. Als de verordening landen geen ruimte laat voor een hogere leeftijd, zijn de Deense 15 en de Spaanse 16 juridisch onverenigbaar. Legt de verordening alleen een ondergrens vast, dan kunnen landen hoger gaan. In de publieke communicatie heeft de Commissie nog niet verduidelijkt welke uitleg zij voor ogen heeft.

Leeftijdscontrole blijft het zwakke punt van het voorstel

Elke leeftijdsregel staat of valt met de vraag of platforms weten hoe oud een gebruiker werkelijk is. De Commissie heeft een verificatiemiddel gepubliceerd dat moet bevestigen dat iemand boven een bepaalde leeftijdsgrens is, zonder diens identiteit bekend te maken (Oplossing voor leeftijdsverificatie van de Commissie). De Duitse branchevereniging voor de digitale sector Bitkom waarschuwde dat de nationale eID vóór 16 doorgaans niet beschikbaar is. Daardoor is een systeem dat alleen op de digitale EU-identiteitsportemonnee steunt onpraktisch voor de kinderen die het moet beschermen (Bitkom). De Franse privacytoezichthouder CNIL vindt zelfverklaring nutteloos, het uploaden van documenten riskant en leeftijdsinschatting op basis van gezichtskenmerken onbetrouwbaar (CNIL). Uit een Australische overheidstest met technologie voor leeftijdscontrole bleek dat geen enkele methode betrouwbaar werkt (Australische test).

De Franse uitspraak maakt de juridische inzet duidelijk. De Conseil constitutionnel toetste een nationale wet aan de Franse grondrechten en oordeelde dat zij tekortschiet. Een EU-verordening zou op vergelijkbare wijze worden getoetst aan het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat de vrijheid van meningsuiting (artikel 11), privacy (artikel 7) en de bescherming van persoonsgegevens (artikel 8) waarborgt (EU-Handvest). Een eventuele procedure zou terechtkomen bij het Hof van Justitie van de EU in Luxemburg, dat een vergelijkbare evenredigheidstoets zou toepassen.

De Commissie heeft de leeftijdsgrenzen getrokken. Het Europees Parlement en de nationale ministers moeten nu bepalen of die in de hele Unie gelijk zijn en hoe platforms ze kunnen handhaven zonder meer persoonsgegevens te verzamelen dan de regels zelf beogen te beschermen.