EU geeft China tot oktober

Het handelstekort van de EU met China liep in 2025 op tot € 359,9 miljard. De invoer lag daarmee gemiddeld ongeveer € 1 miljard per dag hoger dan de uitvoer (European Commission). Zondag spraken EU-handelscommissaris Maroš Šefčovič en de Chinese minister van Handel Wang Wentao af om drie maanden intensief te onderhandelen. Brussel wil in oktober "tastbare resultaten" zien (Euronews, El País).

Daar wringt meteen het probleem. De Chinese toeleveringsketens die Europese producenten onder druk zetten, houden ook delen van de Europese economie draaiende. Eén lidstaat kan tegelijk fabrieksbanen verliezen door goedkope Chinese import, goedkope Chinese onderdelen nodig hebben voor de energietransitie, een Chinese autofabriek binnenhalen en luxeproducten naar Shanghai verkopen. Die spanning maakt oktober lastig. Het echte gevecht loopt niet alleen met Beijing, maar vooral binnen Europa: hoeveel druk kan de EU zich permitteren?

Het handhavingsapparaat

Oktober is geen automatische startknop voor nieuwe importheffingen. Mislukken de gesprekken, dan zal Brussel heffingen blijven toevoegen waar het oneerlijke prijsstelling of subsidies kan aantonen, dossier voor dossier.

Dat proces versnelt al. Chinese banden gingen van 18% van de Europese markt in 2021 naar meer dan 30% in 2025. Een lopend EU-onderzoek kan leiden tot antidumpingheffingen, tarieven wanneer een product onder een eerlijke marktprijs in de EU wordt verkocht, van 24,4% tot 45,3% (Le Figaro). Op 24 juni legde de Commissie heffingen van 105,6% tot 113,7% op aan Chinese invoer van BDO, een industriële chemische stof die in kunststoffen wordt gebruikt (European Commission).

Ook dicht de EU een douanegat. Tot nu toe kwamen pakketjes met een waarde onder € 150 zonder invoerrechten binnen. Jaarlijks ging het om ongeveer 4,6 miljard kleine pakketten, waarvan meer dan 90% uit China kwam (The Guardian, Upday PL). Beide partijen hebben inmiddels een gezamenlijk waarschuwingssysteem opgezet, met "oranje" en "rode" drempels voor plotselinge importpieken. De exacte niveaus zijn overigens niet gepubliceerd (SCMP).

Handhaving loopt wel steeds tegen de eigen blinde vlekken aan. Toen Brussel eind 2024 heffingen tot 45% oplegde aan Chinese elektrische auto's op batterijen, verschoven fabrikanten naar plug-inhybrides. Die categorie viel buiten de tarieven, waarna de uitvoer juist steeg (Le Figaro). De agenda voor oktober kan daarom worden verbreed naar hybrides en chemie, om dat gat alsnog te dichten (The Guardian).

Wie betaalt binnen Europa

Polen laat de klem het duidelijkst zien. Ongeveer 100.000 banen in de huishoudelijke-apparatenindustrie staan direct bloot aan Chinese concurrentie, volgens brancheorganisaties die in Brussel om bescherming vragen (Money.pl). Tegelijk hangt de Poolse uitrol van zonne-energie af van Chinese panelen. China is goed voor circa 80% van de wereldwijde productie van zonnepanelenmodules en batterijen, volgens branchedata die Biznesenter aanhaalt. Poolse fabrieken beschermen maakt Poolse schone energie dus duurder.

Spanje heeft hetzelfde probleem, maar dan andersom: het wil scherpere tariefhandhaving en haalt tegelijk Chinese investeringen in elektrische auto's binnen. Bij Zaragoza opende onlangs een Leapmotor-werkplaats voor batterijen, met € 25 miljoen aan Chinees gesteund kapitaal (Motor.es). Italië dringt aan op sterkere instrumenten voor staal en chemie, maar zag de uitvoer naar China in mei 2026 met 24,1% op jaarbasis stijgen. Voor de Italiaanse luxe- en voedingssector is escalatie daarmee ook gewoon een omzetrisico (Borsa/Corriere).

Wat drie maanden niet oplossen

Onder het handelstekort ligt een afhankelijkheid die zich niet in één kwartaal laat wegonderhandelen. In 2023 was de EU voor 99% van haar magnesium en 79% van haar gallium afhankelijk van China. Gallium is essentieel voor halfgeleiders en defensie-elektronica (Eurostat). Beijing weet dat, en heeft al gewaarschuwd dat het zal reageren op beperkende EU-maatregelen (Boursorama/Reuters).

Juist de dreiging van Chinese exportbeperkingen op kritieke grondstoffen verklaart waarom Brussel spreekt over het verminderen van gevaarlijke afhankelijkheden, zonder de handelsrelatie door te snijden. In de herfst heeft Europa een systeem nodig dat stevig genoeg is om Chinese exportgolven af te remmen, maar soepel genoeg blijft om de onderdelen, investeringen en markttoegang te behouden waar Europese economieën zelf nog op draaien. Of 27 lidstaten met 27 verschillende blootstellingen het eens worden over die grens, is voorlopig de open vraag.