EU betaalt Rusland voor LNG-piek

Van de 140 ladingen die in de eerste helft van 2026 vertrokken uit de Russische LNG-installatie Yamal, gingen er 136 naar EU-havens. De geschatte waarde: € 5,96 miljard (Urgewald). Het volledige EU-verbod op Russische LNG onder langlopende contracten gaat op 1 januari 2027 in (EUR-Lex). Bedrijven kopen dus nog zoveel mogelijk gas voordat het loket dichtgaat.

Waarom het verbod een koopvenster opende

De EU verbood kortlopende contracten voor Russische LNG vanaf 25 april 2026, maar liet langlopende contracten nog toe tot januari 2027. Voor pijpleidinggas geldt weer een eigen afbouwschema, dat doorloopt tot eind 2027 (S&P Global). De reden daarvoor is helder: alle Russische gasleveringen tegelijk afsnijden zou een aanbodschok kunnen veroorzaken. Volgens ACER, het agentschap van de Europese energietoezichthouders, dekken toegestane Russische gascontracten nog altijd 45 tot 55 miljard kubieke meter per jaar (ACER).

Die voorzichtigheid is verdedigbaar. Begin juli waren de Europese gasopslagen voor slechts 42,88% gevuld, terwijl de prijzen onvoldoende prikkel gaven om extra gas voor de winter op te slaan (ZfK). Gefaseerde deadlines hebben alleen wel voorspelbare bijwerkingen. Als bedrijven weten dat een legale route op een vaste datum sluit, is het rationeel om vóór die datum maximaal in te kopen. In het eerste monitoringsrapport van ACER stegen de Russische LNG-importen na de inwerkingtreding van de verordening in maart met 17% op jaarbasis (Euronews).

Waar het gas aankomt, is niet waar het wordt verbruikt

Frankrijk nam in de eerste helft van 2026 3,74 miljoen ton af, België 2,70 miljoen ton en Spanje 2,50 miljoen ton (Urgewald). Alleen al in juni kocht Frankrijk voor € 349 miljoen, Spanje voor € 258 miljoen en België voor € 254 miljoen (CREA).

Een publieke EU-database die een Russische LNG-lading volgt van haven tot eindverbruiker bestaat niet. Spaanse importcijfers trekken wederuitvoer niet af (El Confidencial). De terminal in Zeebrugge biedt lossen, opslag, hervergassing en overslag van schip naar schip, waardoor België vooral ook een knooppunt is voor de bredere Europese gasmarkt (Fluxys). Duitsland, de grootste gasmarkt van Europa, komt nauwelijks voor in de ladingdata, maar is via pijpleidingen verbonden met België en Nederland. Russische LNG die in Zeebrugge aankomt, kan dus Duitse groothandelsprijzen beïnvloeden zonder dat er ooit een tanker in Hamburg aanlegt.

De gasstroomdata van Bruegel en de scheepstracking van Kpler beantwoorden verschillende vragen, maar geen van beide laat zien waar de moleculen uiteindelijk worden verstookt (Bruegel). EU-havens ontvingen recordvolumes Russische LNG. Welk land dat gas verbruikte, is publiek niet zichtbaar.

Wie int, wie betaalt

Rusland int. Yamal is goed voor meer dan 60% van de Russische LNG-export, en Europa nam bijna de volledige productie van de installatie af, terwijl slechts vier ladingen naar China gingen (Kyiv Independent). De aan Griekenland gelieerde rederij Dynagas vervoerde in de eerste helft van het jaar ongeveer 35% van de Yamal-ladingen en verdiende aan elke reis transportkosten (gCaptain).

De verliezers zijn minder zichtbaar. Polen verhoogde de eigen LNG-import tussen 2021 en 2025 van 41 TWh naar 88 TWh en bouwde nieuwe hervergassingscapaciteit om Russisch gas te vervangen (PIE). Poolse media beschreven de West-Europese aankopen dan ook als een eerlijkheidsprobleem: sommige lidstaten betaalden vroeg om te diversifiëren, terwijl andere bleven kopen tot de deadline hen dwong te stoppen (TVN24).

Voor consumenten werkt het effect twee kanten op. Meer LNG in Europese terminals kan de hubprijzen, de groothandelsreferentie in de gashandel, op korte termijn drukken, omdat extra aanbod de concurrentie tussen kopers verlaagt. Tegelijk maakt het naar voren halen van Russische gasinkopen tot december de klap in januari 2027 mogelijk groter. Hoe sterker Europa nu nog op Yamal leunt, hoe scherper de vervangingsopgave wordt zodra het verbod ingaat.

Europa voorkwam een onmiddellijke gasschok door het verbod uit te stellen. Die vertraging maakte van een deel van de afbouw een laatste koopronde. In zes maanden vloeide € 5,96 miljard naar de Russische Arctische gasindustrie, terwijl de wet die precies dat moet stoppen al was aangenomen.