EU ruilt nultarieven voor VS-plafond

Vóór Trumps handelsoorlog betaalden Europese goederen in de Verenigde Staten invoerrechten van 2 tot 5%. Het Turnberry-akkoord, dat op 2 juni werd goedgekeurd door de handelscommissie van het Europees Parlement, zet die verhouding op zijn kop: Europa schrapt alle tarieven op Amerikaanse industrieproducten. In ruil daarvoor belooft Washington de tarieven op Europese export te begrenzen op 15%.

Daarmee legt de EU een structureel slechtere handelsrelatie vast. Europa geeft zijn eigen tarieven op om een Amerikaans plafond te kopen dat drie tot zes keer hoger ligt dan vóór 2018. De redenering is defensief: Trump dreigde met 25% of meer, dus 15% gold als de kleinere schade. De vraag is of die rekensom ook politiek en economisch standhoudt.

Waar Europa mee instemde

Het akkoord, in juli 2025 uitonderhandeld door Commissievoorzitter Von der Leyen en Trump op diens golfresort in Schotland, geldt voor het grootste deel van de industrieproducten. Amerikaanse machines, elektronica en chemieproducten komen straks zonder heffing Europa binnen. Vergelijkbare Europese producten richting de VS krijgen een vast tarief van 15%. De EU beloofde daarnaast meer Amerikaans vloeibaar aardgas (lng) te kopen en Europese investeringen in de Amerikaanse industrie aan te moedigen, al blijft de precieze omvang van die toezeggingen betwist.

Staal en aluminium vallen er volledig buiten. Die blijven onder de Amerikaanse nationaleveiligheidstarieven op 50% staan: een juridisch instrument waarmee de president normale handelsregels kan omzeilen door import tot bedreiging van de nationale defensie te verklaren (Raad van de EU, 20 mei 2026).

Het Parlement koppelde er voorwaarden aan. De Europese tariefverlagingen gaan pas in nadat Washington eerst beweegt. Als de metaalheffingen van 50% eind 2026 niet zijn verlaagd, kan de Commissie de hele regeling opschorten. Hoe dan ook loopt het akkoord eind 2029 af.

Voorzitter Bernd Lange van de handelscommissie noemde het "geen goede deal". De Duitse bondskanselier Merz stelde daartegenover dat dit "het best haalbare" was. Beide uitspraken kunnen tegelijk kloppen: het akkoord is slechter dan wat er eerder lag, maar een volledige handelsoorlog zou duurder uitpakken.

Waar de kosten terechtkomen

De hardste klap valt bij de Duitse autofabrikanten. Het autotarieven gingen van 2,5% naar 15%, een verzesvoudiging. Duitsland exporteerde in 2025 ongeveer 409.000 voertuigen naar de VS (Stern). Het Center Automotive Research in Bochum schat dat dit de Duitse autoproductie circa € 2,5 miljard per jaar kost (Handelsblatt).

Ook binnen de sector is de last ongelijk verdeeld. Porsche en Audi, die geen fabrieken in de VS hebben, voelen de volle 15%. BMW en Mercedes kunnen dankzij Amerikaanse assemblagefabrieken een deel van de kosten ontwijken. Precies daarin zit de bredere druk: het akkoord geeft bedrijven een prikkel om meer productie naar Amerika te verplaatsen, waardoor de Europese industriële basis geleidelijk dunner wordt.

De Duitse industrieorganisaties zijn ongewoon direct over de schade. De BDI (de federatie van de Duitse industrie, waarin de grootste producenten zijn vertegenwoordigd), de VDA (de autobranche) en de VDMA (machinebouw) waarschuwen allemaal dat het akkoord de Europese concurrentiekracht verzwakt zonder voldoende Amerikaanse concessies veilig te stellen. Het ifo-instituut en het IfW Kiel, twee vooraanstaande Duitse economische onderzoeksinstituten, zien een blijvend structureel nadeel voor exporteurs die afhankelijk zijn van toegang tot de Amerikaanse markt.

Eenrichtingsverkeer

Amerikaanse producenten krijgen tariefvrije toegang tot de Europese markt van 450 miljoen consumenten. Europese producenten betalen 15% om de Amerikaanse markt op te komen. Voor staal en aluminium is dat 50%.

Europese exporteurs van voedsel en drank lopen tegen dezelfde muur aan. Franse wijn, Italiaanse specialiteiten, Ierse whiskey: allemaal vallen ze onder het volledige tarief van 15%, zonder route naar een uitzondering. Landbouwhandel maakte simpelweg geen deel uit van de onderhandeling. Amerikaanse landbouwproducten krijgen betere toegang tot Europa; Europees voedsel richting de VS krijgt daar niets voor terug.

De echte test komt in december. Washington heeft zeven maanden om de metaalheffingen van 50% te verlagen, anders kan de EU haar concessies opschorten. Maar die hefboom is wankel. Begin mei sprak Trump alweer over 25% autotarieven, dus boven het plafond van het akkoord zelf. Als de Commissie de opschortingsclausule gebruikt, riskeert zij precies de escalatie die het akkoord moest voorkomen. Europa’s enige geloofwaardige uitweg is daarmee ook de uitkomst die het het liefst vermijdt. De houdbaarheid van de deal hangt er dus van af dat niemand die bluf test.