Euronext en Deutsche Börse krijgen ander toezicht

Op 9 oktober spraken de EU-ministers van Financiën af dat de European Securities and Markets Authority (ESMA), de in Parijs gevestigde EU-toezichthouder op financiële markten, rechtstreeks toezicht moet houden op de grootste grensoverschrijdende beurzen, clearinginstellingen en afwikkelsystemen (Council). De toets geldt voor alle bedrijven op dezelfde manier. Volgens berichtgeving zou Euronext onder ESMA vallen, terwijl de handelsplatformen van Deutsche Börse onder Duits toezicht blijven. Berlijn had dat als voorwaarde aan zijn steun verbonden (Reuters). De afspraak is nog geen wet.

Deze bedrijven vallen nu grotendeels onder nationale toezichthouders. Een groep die in meerdere landen markten exploiteert, heeft daardoor met verschillende autoriteiten te maken, hoewel die hetzelfde EU-regelboek toepassen. Met de afspraak willen de ministers de grootste grensoverschrijdende groepen één Europese toezichthouder geven.

Waar ligt de grens?

Op 5 oktober verspreidde het Ierse voorzitterschap, dat dit halfjaar de vergaderingen van ministers leidt, een ontwerp met criteria voor handelsplatformen. Een groep kwam in aanmerking als zij ten minste 5% van de relevante EU-handel voor haar rekening nam en in minstens twee lidstaten handelsplatformen exploiteerde (Presidency paper). Concreet moet een groep dus een aanzienlijk deel van de Europese handel verwerken én in meer dan één land actief zijn. Voor grotere handelsplatformen gold een tweede route: het grootste deel van hun activiteiten moest grensoverschrijdend zijn. Een beurs die vooral de thuismarkt bedient, voldoet niet aan die voorwaarde.

Euronext exploiteert beurzen in Parijs, Amsterdam en Milaan en voldoet daarmee duidelijk aan de eis van twee landen. Dat bewijst op zichzelf niet dat de groep ook boven de grens van 5% uitkomt; die drempels staan in een ontwerp van vóór het ministersoverleg. Les Echos schrijft dat Euronext naar verwachting onder ESMA komt, maar presenteert dat niet als een definitief besluit (Les Echos). Tot de definitieve criteria bekend zijn, moeten we het ook zo lezen.

De Ierse minister van Financiën, Simon Harris, leidde de vergadering. Hij wees berichten over uitzonderingen voor afzonderlijke bedrijven van de hand en zei dat de afspraak criteria, termijnen en overgangsperiodes vastlegt (RTÉ). Het akkoord noemt geen bedrijven. De Belgische minister Jan Jambon onthield zich als enige van stemming (Agence Europe). Hij voerde aan dat vergelijkbare handelsplatformen, waaronder die van Deutsche Börse, onder verschillende regimes zouden blijven vallen. Dat zou de markt versnipperd houden en de concurrentie verstoren.

Wie wint, en hoeveel?

Euronext had gepleit voor geïntegreerd Europees toezicht. Volgens de verwachte uitkomst zou één hoofdtoezichthouder toezicht houden op de grensoverschrijdende activiteiten van de groep. De Europese Commissie raamde de terugkerende besparingen voor grensoverschrijdende beursgroepen op € 0,5 miljoen tot € 5 miljoen per jaar (Commission impact assessment). Dat is een raming van kosten die de exploitanten zelf maken. De afspraak verplicht hen niet om de besparing door te geven aan bedrijven die hun aandelen laten noteren of aan spaarders die ze kopen. Een exploitant kan het voordeel dus zelf houden.

De ministers beperkten ook de reikwijdte voor clearinginstellingen. Zo’n instelling staat tussen koper en verkoper, zodat een transactie doorgaat als een van beiden in gebreke blijft. Volgens Reuters daalde het verwachte aantal instellingen dat onder ESMA komt van negen naar zes (Reuters).

Hoe gaat het verder?

De ministers hebben alleen de politieke hoofdlijnen afgesproken. De Raad moet nog een formeel standpunt innemen. Daarna bepaalt ook het Europees Parlement zijn positie en onderhandelen de twee instellingen over de definitieve wet (Council). Een eventuele overdracht verloopt na aanneming van die wet geleidelijk. Het ontwerp gaf beurzen en clearinginstellingen maximaal drie jaar om over te gaan naar ESMA, met mogelijk nog eens 12 maanden extra. Nationale toezichthouders blijven wel controleren op marktmisbruik, zoals handel met voorkennis en koersmanipulatie (Presidency paper).

In het ontwerp hangt de grens af van de mate waarin een groep over de landsgrenzen heen actief is. Een groep die al in meerdere landen opereert, verruilt dan verschillende nationale toezichthouders voor één Europese. Grote Duitse handelsplatformen van Deutsche Börse blijven volgens de berichtgeving onder Duits toezicht, omdat ze buiten de afbakening vallen. De definitieve criteria ontbreken nog; bovendien is niet aangetoond dat beleggers iets van de besparingen zullen merken.