Europese defensietop beveiligt zich tegen Russische dreiging

Functionarissen van vijf Europese inlichtingendiensten hebben de Financial Times verteld dat Rusland meer moeite doet om topbestuurders en andere hoge medewerkers van Europese defensiebedrijven te vermoorden. Dat meldt de krant in een onderzoek dat op 11 oktober verscheen (Financial Times). Bestuurders zeggen dat de waarschuwingen hun beveiliging hebben veranderd. Ook kleine drone- en onderdelenmakers zouden doelwit kunnen zijn, naast de grote wapenconcerns. Openbare informatie laat niet zien dat de dreiging leveringen aan Oekraïne heeft vertraagd.

Wat de waarschuwing inhoudt

De functionarissen schrijven een groot deel van de voorbereidingen toe aan de GRU, de Russische militaire inlichtingendienst. Volgens hen worden plannen over landsgrenzen verdeeld: mensen in verschillende landen houden toezicht, regelen de logistiek en voeren de aanval uit. Klopt dat beeld, dan wordt opsporing lastiger. Een nationale politie ziet mogelijk slechts een deel, dat op zichzelf onschuldig lijkt.

De FT noemde de inlichtingendiensten niet en publiceerde de informatie waarop het bericht is gebaseerd niet. Een functionaris zei dat angst op zichzelf al in Moskou's voordeel werkt. Bedrijven kunnen daardoor terughoudender worden om met Oekraïne samen te werken, ook als er geen aanslag komt.

Duitsland biedt de duidelijkste onafhankelijke onderbouwing voor de officiële inschatting dat het gevaar toeneemt. In een schriftelijk antwoord aan het parlement van 2 september beoordeelde Berlijn de dreiging voor de defensie-industrie als hoog (antwoord aan de Bondsdag). Het antwoord noemde specifiek bedrijven die met Oekraïne samenwerken en sloot aanvallen op individuele bestuurders niet uit.

Sinan Selen leidt de BfV, de Duitse binnenlandse inlichtingendienst. Tijdens een hoorzitting op 5 oktober waarschuwde hij parlementariërs dat Rusland bereid was sabotage te plegen en mensen te doden (Bondsdag). Dat is een overheidsinschatting van de dreiging. Ze bevestigt de concrete plannen uit het FT-onderzoek niet.

Een eerder moordplan en een spionagezaak

Armin Papperger leidt Rheinmetall, een van de grootste wapenleveranciers aan Oekraïne. In juli 2024 berichtten Amerikaanse media over inlichtingen die wezen op een Russisch plan om hem te vermoorden. Berlijn zei de berichten serieus te nemen, terwijl Rheinmetall het plan niet rechtstreeks bevestigde (Reuters). Papperger vertelde de FT dat hij nu wordt beveiligd door de politie en particuliere beveiligers.

Het duidelijkste bewijs van Russische belangstelling voor bestuurders in de defensie-industrie dat juridisch is getoetst, komt uit Beieren. Op 24 maart 2026 maakte de Duitse federale aanklager bekend dat twee verdachten waren aangehouden op verdenking van spionage voor een buitenlandse inlichtingendienst, die in december 2025 zou zijn begonnen (federale aanklager). Hun vermeende doelwit was iemand die vanuit Duitsland drones aan Oekraïne leverde.

Duitse media identificeerden die persoon als Stefan Thumann, directeur van dronefabrikant Donaustahl. Sindsdien heeft hij enkele vakbeurzen overgeslagen en zijn beveiliging aangescherpt. De zaak wijst op surveillance van een leverancier, niet op een moordplan. ZEIT meldde bovendien dat de arrestatiebevelen geen beschuldiging van een geplande aanslag bevatten (ZEIT).

Wie betaalt voor de beveiliging

Bedrijven betalen zelf voor de beveiliging van hun personeel; kleine leveranciers kunnen die kosten moeilijker dragen. Verschillende bestuurders vertelden de FT dat ze hun persoonlijke beveiliging op advies van de overheid in de afgelopen zes maanden hebben uitgebreid. De BfV heeft bedrijven ook aangespoord particuliere persoonsbeveiliging in te schakelen (Financial Times).

De EU biedt hier weinig directe hulp. Europol, het politieagentschap van de Unie, kan inlichtingen over landsgrenzen heen analyseren en delen. Persoonsbeveiliging en arrestaties vallen onder nationale autoriteiten (EUR-Lex). Bedrijven krijgen daardoor met overheden per land te maken, terwijl de dreiging juist over grenzen heen is georganiseerd.

Die verdeling pakt niet voor ieder bedrijf hetzelfde uit. Een concern als Rheinmetall kan politiecontacten en particuliere beveiliging betalen. Een gespecialiseerde drone- of onderdelenmaker krijgt een vergelijkbare rekening, maar heeft veel minder omzet om die kosten over te spreiden. Een groot deel van de Europese wapenproductie voor Oekraïne loopt immers via zulke bedrijven in meerdere landen.

Een bestuurder vertelde de krant dat een bedrijf vanwege Russische dreigementen een productielocatie in West-Europa had verplaatst. De bestuurder noemde het bedrijf, de locatie en eventuele productieverliezen niet.

Volgens de bestuurders hebben de waarschuwingen veranderd hoe ze reizen en zichzelf beveiligen; in één niet nader genoemd geval verhuisde ook een productielocatie. Openbare informatie wijst er vooralsnog niet op dat de dreiging een wapen, onderdeel of levering aan Oekraïne heeft gekost. Berlijn heeft de meest gedetailleerde openbare waarschuwingen afgegeven en kan daarom het best aangeven of een incident de productie heeft geraakt. Dat heeft de Duitse regering publiekelijk niet gedaan.