Europol meldt 4,340 links, platforms beslissen

Negen Europese landen, één gecoördineerde actie en een lijst van ongeveer 4.340 URL's met gewelddadig extremistisch materiaal. De operatie van Europol tegen het netwerk The Com, deze week bekendgemaakt, leverde een heldere kop op: duizenden schadelijke sites aangepakt. Maar uit het openbare dossier blijkt dat niet. Het getal gaat over URL's die zijn doorgestuurd met het verzoek ze te verwijderen, niet over links waarvan vaststaat dat ze offline zijn gehaald. Geen enkele bron vermeldt welke platforms de meldingen kregen, hoeveel daarvan hebben meegewerkt of hoe snel zij ingrepen (SC World, Iefimerida).

Precies dat onderscheid laat zien waar de grenzen liggen van Europese digitale handhaving.

Europol kan melden. Het kan niet bevelen.

Europol is een coördinatiebureau. Het brengt rechercheurs bij elkaar, voegt doelwitlijsten samen en maakt analyses. Bindende verwijderingsbevelen aan platforms kan het niet opleggen. Bij deze operatie werkte de EU Internet Referral Unit van Europol samen met het Spaanse CITCO, het nationale inlichtingencentrum voor terrorismebestrijding en georganiseerde misdaad. Zij verzamelden URL's die waren aangeleverd door politiediensten uit België, Finland, Hongarije, Ierland, Luxemburg, Nederland, Portugal, Spanje en Zweden, haalden dubbele meldingen eruit en stuurden de geconsolideerde lijst vervolgens door (Il Metropolitano, Origo).

Europol kan dus signaleren. Nationale autoriteiten kunnen bevelen. Als materiaal kwalificeert als terroristische inhoud, kunnen overheden op grond van de Europese verordening terroristische online-inhoud verwijdering binnen één uur eisen (TCO Regulation). Gaat het om seksuele uitbuiting van kinderen of opruiing, dan geldt het nationale strafrecht. De Digital Services Act verplicht platforms die in de EU actief zijn bovendien tot systemen voor melding en opvolging (DSA). Maar uit het openbare dossier blijkt niet welke juridische route voor welke URL is gebruikt, of dat er überhaupt bindende bevelen zijn uitgevaardigd.

The Com is zelf geen website en ook geen organisatie. Het is een los online ecosysteem waarin geweld, dwang en vernedering fungeren als sociale munt. Een onderzoek van The Guardian naar het 764-netwerk, een tak van The Com, beschrijft een "gamification of harm": chantage, misbruik van minderjarigen en gewelddadige instructies worden er statussymbolen (The Guardian). Europols 2026 Terrorism Situation and Trend Report deelt het netwerk in als nihilistisch gewelddadig extremisme. De middelen zijn digitaal, maar het eindpunt is uitbuiting en soms fysiek geweld (Europol TE-SAT 2026).

Het doorgestuurde materiaal omvatte inhoud die zelfbeschadiging en zelfmoord aanmoedigde, seksuele uitbuiting van kinderen, handleidingen voor explosieven en instructies voor intimidatie. Over de ernst bestaat geen twijfel. De vraag is of er ook daadwerkelijk is gehandhaafd.

Het verschil tussen een melding en een inbeslagname

Juist in Nederland wordt dat verschil scherp zichtbaar. Naast de Europol-operatie liep bij de politie Zeeland-West-Brabant een afzonderlijk strafrechtelijk onderzoek. Op 21 juli doorzocht de politie locaties in Steenbergen, Rotterdam en Amsterdam en werden servers van de pornosite Motherless fysiek in beslag genomen wegens vermoedelijk beeldmateriaal van seksueel misbruik van kinderen. De politie nam dus infrastructuur over, niet alleen links (Politie, NU.nl). Daarnaast maakten Nederlandse autoriteiten een strafzaak rond 764/Com bekend waarin een verdachte vastzit. Dat bevestigt dat de politie niet alleen meldingen verstuurt, maar ook zaken tegen het netwerk opbouwt (Politie).

Dat contrast doet ertoe, ook buiten Nederland, omdat handhavingscapaciteit ongelijk is verdeeld. Sommige deelnemende landen noemen rechercheurs en lopende vervolgingen. Andere landen staan wel in het persbericht van Europol, maar zonder zichtbare nationale opvolging. De prijs van die ongelijkheid wordt eerst betaald door de kinderen en slachtoffers in het netwerk, daarna door politiediensten met minder middelen, en vervolgens door het publiek, dat niet kan zien waar Europese handhaving werkelijk effect heeft.

Het ontbrekende verwijderingscijfer

Een studie in Cambridge European Law Open stelt dat de EU steeds vaker op platforms leunt om handhaving uit te voeren. Dat roept vragen op over grondrechten wanneer private partijen het werk doen van publieke autoriteiten. In dit geval is de ondoorzichtigheid het hardere bezwaar. Het gemelde materiaal is ernstig. De vraag is of deze operatie meetbare resultaten heeft opgeleverd, of vooral een persbericht.

De werkelijke waarde van Europol zit in frictie: een gedecentraliseerd netwerk dwingen zich te verplaatsen, zichtbaar maken waar het heen migreert nadat links zijn gemeld, en aanknopingspunten creëren voor rechercheonderzoek. Dat is wel degelijk nuttig. Maar Europol, de deelnemende landen en de platforms die 4.340 meldingen ontvingen, zijn het publiek een basale verantwoording schuldig: hoeveel URL's zijn verwijderd, op basis van welke bevoegdheid, en wat is er gebeurd met de kinderen die in het netwerk vastzaten? Zolang die cijfers ontbreken, heeft Europol activiteit laten zien, geen impact.