Vijf bondgenoten dekken Magyars wapenstop

Péter Magyar kwam op 28 mei bij het NAVO-hoofdkwartier aan voor zijn eerste gesprek met secretaris-generaal Mark Rutte met dezelfde boodschap als zijn voorganger: Hongarije stuurt geen wapens naar Oekraïne. Veranderd was vooral de omgeving waarin hij dat zei. Vijf veel grotere economieën hadden net het enige mechanisme van tafel gehaald waarmee Boedapest apart onder druk kon worden gezet.

De rekensom achter nee zeggen

Magyars wapenverbod volgt de binnenlandse peilingen. Slechts 12% van de Hongaren steunt militaire hulp aan Oekraïne, tegenover een EU-gemiddelde van 56%, volgens een enquête van de European Council on Foreign Relations (ECFR, een pan-Europese denktank) van eind april (Telex). Zelfs onder kiezers van zijn eigen Tisza-partij daalde de steun voor het verbreken van energiebanden met Rusland van 67% vóór de verkiezingen in april naar 48% erna. Het electoraat dat Orbán wegstuurde, wil dat EU-geld vrijkomt. Wapens leveren aan Oekraïne hoort niet bij die opdracht.

Magyar heeft daar een hefboom aan toegevoegd die Orbán nooit effectief gebruikte: hij koppelt het EU-toetredingstraject van Oekraïne aan de ongeveer 100.000 etnische Hongaren in Transkarpatië. Voor een gesprek met Zelensky eist hij wettelijk bindende garanties over taal, onderwijs en culturele autonomie. Dat gesprek zou wat hem betreft plaatsvinden in Berehove, een stad in Transkarpatië met een Hongaarse meerderheid (Euronews).

Het schild van vijf landen

Rutte reageerde publiekelijk vriendelijk. In de officiële NAVO-verklaring kreeg Hongarije lof voor het leiden van een Forward Land Forces-battlegroup, een van de multinationale eenheden aan de oostflank van de NAVO, voor het huisvesten van een multinationaal divisiehoofdkwartier en voor de bijdrage aan vredesmissies in Kosovo (NATO). Over wapens voor Oekraïne stond er niets. Ook onvermeld bleef dat de Hongaarse defensie-uitgaven daalden van 2,21% naar 2,07% van het bbp, waarmee Hongarije als enige NAVO-lid de verkeerde kant op beweegt (KPMG).

Die terughoudendheid had een reden. Zes dagen eerder blokkeerden het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Spanje, Italië en Canada Ruttes voorstel voor een ondergrens van 0,25% van het bbp voor militaire hulp aan Oekraïne. "I don't think this one will be proposed", erkende Rutte (EuroMaidan Press, TRT World).

Met die uitgavenvloer verdween ook het drukmiddel. NAVO-besluiten vereisen instemming van alle 32 leden. Onder Orbán stond Boedapest vaak alleen: het blokkeerde EU-vergoedingen voor wapenleveranties en hield bijeenkomsten tussen Oekraïne en de NAVO tegen. Magyars weigering weegt anders nu het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk zelf al op de rem staan.

Drie buren, drie oordelen

Polen reageert het koelst. Warschau besteedt ongeveer 4,8% van het bbp aan defensie en ziet Magyars koerswijziging vooral als cosmetisch (Forsal). Dat Hongarije zijn budget verlaagt terwijl Polen de oostflank draagt, voedt een lastenverdelingskwestie die al vóór Magyar bestond.

Duitsland toont meer geduld. Berlijn ziet het einde van actieve institutionele sabotage als de echte winst. De DGAP, Duitslands belangrijkste instituut voor buitenlands beleid, omschrijft Magyars benadering als een verschuiving van "active obstruction" naar "passive non-participation" (DGAP). Voor bondskanselier Merz levert dat onderscheid krediet op.

Baltische functionarissen zijn het meest sceptisch. Zij wijzen erop dat Magyars voorwaarden voor een gesprek met Zelensky, wetswijzigingen over minderheidsrechten vóór een ontmoeting, verder gaan dan wat Orbán formeel ooit eiste.

Wat Ankara zal afdwingen

De NAVO-top in Ankara op 7 en 8 juli zal de dubbelzinnigheid onder druk zetten. Rutte wil per bondgenoot tijdschema's richting 5% van het bbp in 2035 en een kader voor aanhoudende steun aan Oekraïne (NATO). In elke landenvergelijking zal zichtbaar zijn dat Hongarije achteruitgaat.

Door de consensusregels van de NAVO werkt Magyars stijlverandering voorlopig. Hij blokkeert geen bondgenootschappelijke actie meer, maar draagt er ook niet aan bij. De botsing komt eerder uit Brussel dan uit Ankara. Voor de bevroren EU-fondsen van Hongarije geldt een deadline van 31 augustus (Euronews), en de Europese Commissie zal voortgang op de rechtsstaat willen zien voordat zij geld vrijgeeft. Magyar heeft zijn kiezers zowel Europees geld als geen wapens voor Oekraïne beloofd. Hoe lang hij beide kan leveren, hangt af van de vraag of de Commissie hem dwingt te kiezen.