Vijf Russische wapens bereiken Moldavisch luchtruim

Volgens president Maia Sandu zijn zaterdagochtend vijf Russische raketten en drones Moldavië binnengevlogen en op Moldavisch grondgebied ontploft (Kyiv Independent). De Moldavische luchtbewaking volgde hun vlucht, maar in geen enkele officiële verklaring staat dat is geprobeerd ze neer te halen. De minister van Defensie wil nu onderscheppingsmiddelen kopen. Omdat Moldavië buiten de NAVO valt, is intussen geen bondgenoot verplicht het gat in de verdediging te dichten.

Wat er neerkwam, en waar

Het ministerie van Defensie meldde aanvankelijk dat op de ochtend van 3 oktober vijf drones de grens waren overgestoken, terwijl Rusland Oekraïne aanviel (Digi24). Na onderzoek van de inslaglocaties stelde minister Anatolie Nosatîi het aantal bij: drie raketten en twee drones (RBC-Ukraine).

Die correctie is van belang voor de verdediging. Raketten vliegen sneller dan de drones waarover Moldavië al jaren meldingen doet, en vergen doorgaans geavanceerdere systemen om ze neer te halen dan een klein leger beschikbaar heeft.

De meeste schade ontstond bij Crocmaz, in het zuidoosten. Een explosie in of nabij een wijngaard zette de begroeiing in brand en deed ruiten van een boerderijgebouw springen (WP). Volgens de eerste officiële meldingen raakte niemand gewond (Digi24).

Zowel het aantal wapens als de schade is alleen door de Moldavische regering gemeld. Radarsporen en onderzoek van de brokstukken waren ten tijde van publicatie niet onafhankelijk te controleren.

Politie en militairen zetten de locaties af. Sandu waarschuwde inwoners uit de buurt te blijven van brokstukken (Logos Press). Het ministerie van Buitenlandse Zaken ontbood de Russische ambassadeur, Oleg Ozerov, en overhandigde hem een protestnota (Korrespondent).

Waargenomen, maar niet onderschept

De zwakke plek van Moldavië zit tussen het waarnemen en het uitschakelen van een wapen. De luchtbewaking volgde de vluchten van zaterdag, maar in verklaringen van de president en de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie wordt geen onderschepping gemeld (Logos Press).

Dat er geen onderschepping plaatsvond, bewijst niet dat Moldavië had kunnen schieten. Een raket boven landbouwgrond en dorpen uit de lucht halen kan brokstukken op huizen doen neerkomen. Uit de beschikbare informatie blijkt niet of Moldavië een wapen binnen bereik had. Evenmin is duidelijk of inwoners vóór de inslagen zijn gewaarschuwd.

Zaterdag was niet de eerste keer dat het Moldavische luchtruim werd geschonden. Het ministerie van Defensie telde 81 schendingen van het luchtruim tussen 2022 en 24 september 2026, waarvan 44 dit jaar (Newsmaker). Die cijfers gaan over luchtruimschendingen, niet over explosies.

Nosatîi zegt dat de regering werkt aan de aankoop van onderscheppingsraketten en drones en aan uitbreiding van de luchtbewaking (Ziarul de Gardă). Voorlopig is dat alleen een aankoopplan. Moldavië beschikt nog niet over een operationeel luchtverdedigingssysteem.

Europese steun zonder veiligheidsgarantie

Moldavië is kandidaat-lid van de EU en partner van de NAVO. Dat levert samenwerking op, maar geen beschermingstoezegging. Artikel 5 van de NAVO, waarin een gewapende aanval op één bondgenoot geldt als een aanval op allen, geldt alleen voor het grondgebied van lidstaten (NATO). Buurland Roemenië valt er wel onder. Moldavië niet.

Roemeense media berichtten over de explosies aan de overkant van de grens, maar meldden geen Roemeense reactie vanuit de lucht (Adevărul). Die stilte bewijst niet dat er geen vliegtuig is opgestegen. Wel blijkt eruit dat niemand publiekelijk heeft gezegd een rol te spelen bij de verdediging van het Moldavische luchtruim.

De Europese steun bestaat vooralsnog uit materieel. In mei 2024 keurde de EU voor de Moldavische krijgsmacht een pakket goed uit de European Peace Facility, het EU-fonds waarmee partnerlegers worden bewapend (EU Council). Dat geld helpt Moldavië zijn krijgsmacht op te bouwen. Geen enkele EU-regering verplicht zich daarmee ertoe wapens neer te halen die het Moldavische luchtruim binnenkomen.

De noodhulp hield mensen zaterdag uit de buurt van gevaarlijke brokstukken; niemand raakte gewond. Over de verdediging laat de berichtgeving een beperktere conclusie toe. Moldavië zag vijf wapens aankomen, er is geen onderschepping gemeld en de onderscheppingsmiddelen die de minister wil aanschaffen, zijn nog niet gekocht. Tot die systemen zijn aangeschaft en operationeel zijn, moet Moldavië zijn eigen luchtruim verdedigen. Nosatîi moet Moldaviërs vertellen wanneer dat verandert.