Vier Griekse parlementariërs aangeklaagd om subsidiefraude

Het onafhankelijke EU-parket heeft vier zittende leden van het Griekse parlement aangeklaagd in een zaak rond grootschalige fraude met landbouwsubsidies. De Griekse regering betwist vooral de werkwijze van de aanklager. Hoe het betalingssysteem zelf wordt hersteld, heeft Athene nog niet uitgelegd.

Wat EPPO zegt te hebben gevonden

Op 16 juli maakte EPPO, het Europees Openbaar Ministerie dat fraude met EU-geld onderzoekt, aanklachten bekend tegen 22 verdachten die verband houden met fraude bij OPEKEPE, de Griekse instantie die EU-landbouwsubsidies verwerkt. Vier van hen zitten momenteel in het parlement. Voor allen geldt de onschuldpresumptie.

De beschuldigingen gaan verder dan opgeblazen declaraties. Volgens EPPO was er sprake van systematische inmenging in de controles die fraude juist moesten voorkomen: gegevens zouden na verplichte controles zijn aangepast, veldinspecties zouden zijn gemanipuleerd. Als data na een audit kunnen worden herschreven, is die audit in feite geen controle meer. Duitstalige berichtgeving voegde daar concrete details aan toe: valse grondopgaven en fictieve weiderechten, begunstigden zonder echte landbouwactiviteit en zwakke grondregisters die verificatie bemoeilijkten. In een verwante zaak veroordeelde een rechtbank in Athene 57 verdachten omdat zij grond in Kastoria ten onrechte hadden opgegeven als subsidiabel voor EU-betalingen.

Athene kiest de aanval op de aanklager

In plaats van het onderzoek zijn loop te laten nemen, zette de Griekse regering de tegenaanval in. Volgens in.gr uitte premier Kyriakos Mitsotakis kritiek op de manier waarop EPPO de zaak behandelt en schaarde hij zijn partij Nea Dimokratia achter één lijn. De regering benadrukt dat geen enkel parlementslid ervan wordt beschuldigd zelf geld in eigen zak te hebben gestoken.

Het was niet de eerste botsing met EPPO. Eerder dit jaar nam het parlement een amendement aan dat onderzoekstermijnen voor parlementariërs verkortte, enkele weken nadat het had ingestemd met het opheffen van de immuniteit van 11 wetgevers. Ook gaf de Griekse justitiële raad Europese aanklagers kortere termijnen dan de EPPO-leiding zelf had vastgesteld. Dat is geen technische kleinigheid: kortere mandaten ondermijnen de continuïteit in complexe fraudezaken die vaak jaren lopen. Hoofdaanklager Laura Codruța Kövesi diende daar formeel protest tegen in.

Nieuwe naam of echte reparatie?

De oplossing die de regering voorstelt, is het onderbrengen van OPEKEPE-taken bij AADE, de Griekse belastingdienst, die volgens functionarissen onafhankelijker opereert. Maar er ligt geen openbaar plan waarin staat wat precies verhuist: welk personeel, welke databanken, wie de veldinspecties uitvoert en wie bezwaren behandelt. De Europese Commissie heeft evenmin gezegd of de nieuwe constructie voldoet aan de GLB-accreditatienormen, de EU-eisen waaraan een nationale instantie moet voldoen voordat zij landbouwfondsen mag beheren (Verordening 2021/2116). Zonder die goedkeuring is de overdracht vooral een naamswijziging.

Ter vergelijking: de Roemeense betaalinstantie APIA selecteerde bijna 15.000 boeren voor controle vóór betaling in de campagne van 2026, met satellietbeelden en geospatiale data om percelen te verifiëren voordat geld wordt overgemaakt. Griekenland heeft niets vergelijkbaars gepubliceerd voor de instantie die OPEKEPE moet vervangen.

De Commissie kan zich overigens moeilijk verrast tonen. Een delegatie van het Europees Parlement stelde vast dat de Commissie al zeker sinds 2021 wist van ernstige tekortkomingen bij OPEKEPE. De EU had Griekenland al financiële correcties opgelegd wegens wanbeheer bij OPEKEPE tussen 2016 en 2023. De Europese Rekenkamer waarschuwde dit jaar bovendien dat de antifraudestrategie van de Commissie nog altijd gaten vertoont.

EU-landbouwsubsidies lopen via nationale betaalinstanties die Brussel niet rechtstreeks aanstuurt. De Griekse zaak laat zien wat er gebeurt als juist de instantie die aanvragen vóór betaling moet controleren, volgens de aanklager zelf wordt beïnvloed door mensen die zij had moeten controleren. EPPO kan verdachten aanklagen. Alleen de Commissie kan bepalen of het Griekse vervangingssysteem geschikt is om EU-landbouwgeld te beheren. Athene heeft het publiek nog niet laten zien dat dit zo is.