Frankrijk schrapt 1.588 lerarenbanen ondanks protesten

Donderdag presenteerde de regering van premier Sébastien Lecornu de begroting voor 2027. Tegen de avond had de minister van Onderwijs al beloofd een nieuw inschrijfgeld voor sommige studenten weer in te trekken (DNA). De voorgenomen schrapping van lerarenbanen blijft wel in het plan staan, terwijl de scholieren juist klagen over de bezetting van hun scholen. Lecornu moet de begroting bovendien nog door een parlement zien te krijgen waarin hij geen meerderheid heeft.

Wat de scholieren willen

De schoolprotesten begonnen al voordat iemand de begroting had gezien. Volgens BFMTV begon de beweging op 18 september bij Lycée Saint-Exupéry in Créteil, een voorstad van Parijs. De klachten gaan volgens de zender over de scholen waar de scholieren nu les krijgen: docenten die ontbreken en niet worden vervangen, volle klassen, koude gebouwen en de stress rond Parcoursup, het landelijke platform voor toelating tot universiteiten.

De protesten zijn inmiddels uitgelopen op confrontaties met de politie. Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez meldde dat de politie op donderdag 1 oktober 1.949 mensen aanhield bij blokkades van scholen (TF1).

Wat de begroting vraagt, en van wie

De regering rekent op € 43 miljard aan nieuwe maatregelen en € 11 miljard aan maatregelen uit eerdere besluiten. Samen levert dat een kopbedrag op van € 54 miljard (Franse regering, Reuters). Dat betekent niet dat de staat € 54 miljard minder uitgeeft dan nu. Het is het verschil tussen het plan en de uitgaven die zouden ontstaan als pensioenen, salarissen en andere kosten automatisch blijven stijgen.

Het begrotingstekort daalt daardoor maar beperkt. De regering verwacht dit jaar een tekort van 5,4% van het BBP en mikt voor 2027 op 5,0% (Franse regering).

De zwaarste lasten komen terecht bij ambtenaren en gepensioneerden. De salarissen van ambtenaren blijven bevroren, terwijl pensioenen boven ongeveer € 1.260 per maand minder hard stijgen dan de prijzen (Reuters).

De maatregel die studenten het meest direct raakt, is een inschrijfgeld voor studenten zonder beurs: € 178 per jaar voor BTS-beroepsopleidingen en € 270 voor voorbereidende klassen (Franceinfo). De heffing zou ongeveer € 33 miljoen opleveren, maar hield slechts enkele uren stand voordat minister van Onderwijs Édouard Geffray zei dat ze zou verdwijnen (DNA). Die toezegging staat nog niet in het wetsvoorstel. Dat bevriest ook de woonlastenvergoeding APL, waar veel studenten van afhankelijk zijn. Daarover heeft de regering nog niets toegezegd.

Meer geld, minder leraren

Volgens Le Monde stijgt het onderwijsbudget met € 1,2 miljard tot ongeveer € 64 miljard, terwijl 1.588 lerarenbanen verdwijnen. Geffray stelt dat het aantal leerlingen met ongeveer 180.000 is gedaald. Als het aantal banen strikt evenredig was meegezakt, zouden er volgens die berekening ongeveer 9.600 banen zijn geschrapt (France 24).

Die vergelijking gaat uit van een landelijk gemiddelde. Het aantal leerlingen daalt in sommige gebieden, maar blijft elders stabiel. De gepubliceerde cijfers laten bovendien niet zien welke scholen personeel verliezen. Een school waar afwezige docenten nu al niet worden vervangen, kan dus toch een baan kwijtraken. Dat is precies het probleem dat de scholieren beschrijven.

Een parlement dat Lecornu niet in handen heeft

De Europese Unie stelt grenzen aan de totale begrotingscijfers, maar niet aan de details. Via de buitensporigtekortprocedure kunnen de ministers van Financiën van andere lidstaten Frankrijk aansporen het tekort terug te dringen. Dat ligt ruim boven de verdragsgrens van 3% van het BBP (EUR-Lex). Over het aantal leraren op een lycée hebben zij niets te zeggen. Die beslissing ligt in Parijs.

Daar heeft Lecornu geen betrouwbare meerderheid, zoals een eerdere vooruitblik op het plan al aangaf (To Brief). Socialistische afgevaardigden zeiden donderdag dat ze geen basis zagen voor een compromis (Le Monde). De Assemblée nationale zou de wetsvoorstellen vanaf 13 oktober behandelen (EFE).

De grondwet biedt een sluiproute. Met artikel 49.3 kan de regering een wetsvoorstel aannemen zonder stemming. Daar staat tegenover dat de Assemblée de regering met een motie van wantrouwen ten val kan brengen. Lecornu had al beloofd het artikel niet te gebruiken (Le Figaro).

De regering is tegemoetgekomen aan de goedkoopste en nieuwste klacht: een heffing die mogelijk niet eens de scholieren de straat op dreef. Zelfs die concessie blijft een belofte totdat ze in het wetsvoorstel staat. De schrapping van lerarenbanen blijft wel in het plan, waardoor de begroting geen antwoord geeft op de voornaamste klacht van de scholieren: docenten worden niet vervangen. Als het debat in de Assemblée begint, moeten Geffray en Lecornu uitleggen waar die 1.588 banen verdwijnen. Ook moeten ze duidelijk maken waarom scholen die nu al moeite hebben om afwezige docenten te vervangen, buiten schot zouden blijven.