Frankrijk leent duurder dan Griekenland

Zestien jaar nadat de Griekse bijna-instorting de euro uit elkaar dreigde te trekken, draait Athene een begrotingsoverschot. Frankrijk, de op een na grootste economie van de eurozone, kondigde intussen bezuinigingen aan die kleiner zijn dan de jaarlijkse stijging van zijn eigen rentelasten. Griekse tienjaarsleningen leveren rond 3,40% op; Franse staan op 3,68% (Bank of Greece, Trading Economics). De fiscale rangorde die de eurozone een generatie lang bepaalde, is omgedraaid.

De rentelast eet de bezuinigingen op

Het Franse tekort kwam in 2025 uit op € 152,5 miljard, of 5,1% van het BBP (INSEE, Le Monde). De regering kondigde voor € 6 miljard aan bezuinigingen aan. Tegelijk steeg de Franse renterekening in één jaar met € 9 miljard, naar € 74 miljard in 2026 (Kero.media). De besparingen dekken dus niet eens de hogere rente.

Frankrijk leent om rente te betalen over geld dat het eerder al leende. In 2026 slokt die rente bijna de helft van het volledige tekort op (INSEE). De rekening ligt inmiddels boven de defensiebegroting en komt neer op ongeveer € 949 per inwoner per jaar aan betalingen aan obligatiehouders (Le Français Moyen).

Volgens het IMF heeft Frankrijk tot 2029 jaarlijks ongeveer € 20-25 miljard aan structurele aanpassing nodig: blijvende uitgavenverlagingen of belastingverhogingen, geen tijdelijke meevallers (IMF). De € 6 miljard dekt daarvan ongeveer een kwart. De onafhankelijke Franse begrotingswaakhond noemde het regeringskader "coherent", maar merkte wel op dat concrete onderbouwing van de besparingen ontbreekt (Affiches-Moniteur).

Toekomstige groei, opgeofferd

De bezuinigingen vallen volledig op investeringen. Onderzoeksfinanciering, waarvoor een verhoging van € 400 miljoen was beloofd, krijgt nu juist een korting van € 324 miljoen (Le Monde). France 2030, het fonds voor industriebeleid, verliest € 400 miljoen. Programma's voor de groene transitie gaan € 275 miljoen omlaag. Voor leerwerktrajecten verdwijnt nog eens € 400 miljoen (Capital).

Pensioenen en zorg blijven buiten schot. Frankrijk geeft 34% van het BBP uit aan sociale bescherming, 4,5 procentpunt meer dan het gemiddelde in de eurozone (Banque de France). Belastingverhogingen zijn volgens het IMF geen uitweg, omdat de overheidsinkomsten al boven 51% van het BBP liggen (OECD). Daardoor komt de rekening terecht bij onderzoek, opleiding en groene infrastructuur, terwijl lopende uitgaven en betalingen aan schuldeisers beschermd blijven.

Europa's fiscale kaart ligt door elkaar

Griekenland verdween op 3 juni uit het EU-toezicht op macro-economische onevenwichtigheden, met een overschot van 1,7% van het BBP (European Commission, via Lifo). Frankrijk en Duitsland vallen allebei onder de buitensporigtekortprocedure, het formele EU-traject voor landen die de tekortgrens van 3% van het BBP overschrijden. Tien lidstaten zitten nu in die procedure, de grootste groep sinds de staatsschuldencrisis. Italië verwacht er in het najaar uit te komen, met een tekort dat daalt naar 2,9% (ADNKronos).

Duitsland ontloopt sancties via een nieuwe ontsnappingsclausule die defensie-uitgaven buiten de tekortberekening houdt; daarmee komt het aangepaste cijfer uit op 2,9% (n-tv). Frankrijk kan die route niet gebruiken: het tekort is te groot om door defensie alleen te worden verklaard (European Parliament). De obligatiemarkt weerspiegelt die verschuiving. In september 2025 lag de Franse tienjaarsrente kort boven de Italiaanse, voor het eerst sinds de invoering van de euro (Flossbach von Storch).

Afdrijven richting 2027

De presidentsverkiezingen van april 2027 maken een diepe begrotingscorrectie politiek vrijwel onhaalbaar. Geen van de leidende kandidaten stelt bezuinigingen voor op de schaal die het IMF nodig acht (Connexion France). Onder de buitensporigtekortprocedure is overigens nog nooit een EU-land financieel gesanctioneerd (Council of the EU). De Tweede Kamer stemde in mei met 122 tegen 27 stemmen opnieuw uit dat Nederland "niet garant staat voor de staatsschulden van andere landen" (Tweede Kamer). Daarmee raakt gezamenlijke schuld als collectieve uitweg verder buiten beeld.

In het pessimistische scenario van de Commissie loopt het Franse tekort in 2027 op tot 5,7% (Boursorama). Als de spreads, het renteverschil tussen Frankrijk en Duitsland, scherp oplopen, kan de ECB haar Transmission Protection Instrument inzetten. Dat vangnet is bedoeld om obligatiepaniek in één euroland niet te laten overslaan naar de rest van de muntunie. Daarvoor moet een land wel de begrotingsaanbevelingen van de EU volgen. De begrotingsregels van de eurozone zijn geschreven met landen als Griekenland in gedachten. Griekenland houdt zich er nu aan. Het land dat ze mee opstelde, doet dat niet.