Franse rente passeert Italiaanse

Frankrijk betaalde kortstondig meer om tien jaar geld te lenen dan Italië, Griekenland of Spanje. Op 17 augustus liep het rendement op Franse tienjaarsstaatsleningen, dus de jaarlijkse vergoeding die beleggers vragen om Parijs tien jaar geld te lenen, op tot ongeveer 4,05%. Dat was het hoogste niveau sinds 2009 (Boursorama/Reuters, LSE). De vergelijkbare Italiaanse rente lag rond 4,0%, de Griekse op 3,88% (Minkabu FX). Tijdens de eurocrisis was de rangorde precies omgekeerd. Eén handelsdag maakt nog geen structurele breuk, maar het signaal is helder: beleggers vragen Frankrijk inmiddels een hogere risicopremie dan landen die zij jarenlang als veel kwetsbaarder zagen.

Een wereldwijde rentegolf met een Franse onderstroom

De kosten van lang lenen stijgen overal. Ook de Duitse tienjaarsrente bereikte het hoogste niveau in vijftien jaar; in de Verenigde Staten, Japan en het Verenigd Koninkrijk liepen de rentes eveneens op (Guardian). Die mondiale beweging verklaart een deel van de Franse 4%.

Het verschil tussen de Franse en Duitse leenkosten is daarom de zuiverder maatstaf voor het specifiek Franse probleem. Beide landen worden immers op dezelfde looptijd vergeleken. Die spread liep op van ongeveer 74 tot 79 basispunten in eind juli naar 84 basispunten op 17 augustus, boven de Italiaanse 77 basispunten (Boursorama/Reuters, France Epargne). Bovenop de wereldwijde rentestijging rekenen beleggers Frankrijk dus een eigen opslag aan.

Hoe hogere rente de begroting binnendringt

Een rente van 4% maakt de volledige Franse staatsschuld van € 3.536 miljard (INSEE, Eurostat) niet van de ene op de andere dag duurder. Het grootste deel van de bestaande obligaties is tegen lagere rentes uitgegeven en wordt pas duurder wanneer die leningen aflopen en opnieuw moeten worden gefinancierd. De gemiddelde looptijd van de Franse schuld, ongeveer acht jaar (AFT), vertraagt dus de doorwerking van hogere marktrentes naar de begroting.

Toch is de druk al zichtbaar. Het Franse schuldagentschap rekende voor 2026 op € 59,3 miljard aan rentelasten (AFT). In het eerste kwartaal stegen de rentekosten met 37% ten opzichte van een jaar eerder (Le Monde). BNP Paribas schatte dat, als de rente hoog blijft, de extra rentelasten ongeveer 60% van de geplande uitgavenstijgingen in 2027 kunnen opslokken (BNP Paribas). Dan blijven er minder euro's over voor zorg, onderwijs, defensie of belastingverlaging.

De Europese Commissie verwacht voor Frankrijk in 2026 een begrotingstekort van 5,1% van het bbp, terwijl de schuld oploopt naar 120,2% (European Commission). Het IMF dringt aan op jaarlijkse bezuinigingen ter waarde van 0,8% van het bbp tot en met 2029 (IMF). Premier Sébastien Lecornu mikt voor 2027 op een tekort van ongeveer 4,9% (Le Monde), nog altijd ver verwijderd van de beloofde 3%.

Wie in Frankrijk begrotingsruimte verliest

Een route terug naar 3% is wat Le Figaro omschreef als opeenvolgende années blanches: jaren waarin de overheidsuitgaven in nominale termen worden bevroren en dus door inflatie aan koopkracht verliezen (Le Figaro). Ambtenaren wier loon niet meestijgt met de prijzen voelen dat als eersten. Hetzelfde geldt voor ziekenhuizen die elk jaar minder kunnen inkopen met hetzelfde budget, en voor uitkeringsgerechtigden van wie de steun in reële termen stilletjes krimpt.

Ook private huishoudens krijgen de druk te voelen. Aanvullende zorgverzekeraars waarschuwden dat de staat ongeveer € 1,5 miljard aan kosten naar hen kan doorschuiven, waarna die rekening via hogere premies bij verzekerden terechtkomt (Le Memento). Obligatiebeleggers staan aan de andere kant van de transactie: een Franse staatslening van 4% is pijnlijk voor de uitgever, maar aantrekkelijk voor kopers die dat rendement kunnen vastleggen (Milano Finanza).

Frankrijk staat hierin overigens niet alleen. België krijgt dit jaar te maken met ongeveer € 1,5 miljard aan extra herfinancieringskosten (BRF), en Italië leent nog steeds rond 4% (Il Sole 24 Ore). Maar de Franse positie is nieuw ongemakkelijk, juist omdat beleggers het land niet langer vanzelf behandelen als de veilige middenpositie tussen Duitsland en Zuid-Europa.

De ECB heeft voor ontregelde obligatiemarkten een instrument: het Transmission Protection Instrument, waarmee zij gericht staatsobligaties kan opkopen (ECB). Dat werkt vooral wanneer het probleem marktpoging is, niet wanneer beleggers reageren op het eigen begrotingsbeleid van een land. Frankrijk zit bovendien al in de buitensporigtekortprocedure van de EU, het traject dat Brussel opent wanneer een tekort boven 3% uitkomt (Council of the EU). Daardoor wordt het lastiger om overtuigend een beroep te doen op het vangnet.

Fitch beoordeelt de Franse kredietwaardigheid op 28 augustus opnieuw (France Epargne). Parijs kan zijn obligaties nog steeds kwijt. De vraag is welk deel van de volgende begroting opgaat aan de schuld van gisteren.