Frankrijk mist € 24 miljard in begroting

Frankrijk zegt in 2027 ongeveer € 30 miljard te moeten besparen om te voorkomen dat het begrotingstekort verder oploopt (Bloomberg). Twee weken voordat de ontwerpbegrotingen moeten worden ingediend, heeft de regering één grote, doorgerekende maatregel op tafel gelegd: een pensioeningreep ter waarde van ongeveer € 6 miljard (Le Monde). Voor de resterende € 24 miljard bestaat geen openbare lijst met concrete maatregelen. Dat bedrag is vooralsnog het verschil tussen een politiek doel en de besparingen die de regering daadwerkelijk kan aanwijzen (Budget Ministry).

De € 30 miljard wordt afgezet tegen een bewegend doel

De € 30 miljard is geen verlaging van de huidige Franse overheidsuitgaven. Het bedrag wordt berekend ten opzichte van wat de overheid in 2027 zou uitgeven en ontvangen als het beleid ongewijzigd bleef. Pensioenen stijgen mee met de prijzen, de zorgkosten lopen op door de vergrijzing en de defensieverplichtingen nemen toe. Zonder ingrepen groeit het tekort volgens de meiprognose van de Europese Commissie van ongeveer 5,1% van het bbp in 2026 naar 5,7% in 2027.

Premier Sébastien Lecornu erkent dat de uitgaven in euro's ook met het pakket blijven stijgen; ze moeten alleen langzamer toenemen dan de prijzen. Zelfs als de volledige € 30 miljard wordt gevonden, daalt het tekort naar ongeveer 4,75% van het bbp. Dat ligt nog altijd boven de circa 4% die volgt uit het met de EU afgesproken afbouwpad (European Commission). De Franse rekenkamer, de Cour des comptes, schat dat een tekort van ongeveer 2,8% nodig is om de schuldquote te stabiliseren. Met het volledige pakket is Frankrijk dus nog niet eens halverwege.

Ook de rest van Europa merkt dat. Het renteverschil tussen Franse en Duitse staatsleningen is opgelopen tot ongeveer 0,94 procentpunt, het hoogste niveau sinds 2012. Twijfelen beleggers aan de begrotingsplannen van een grote eurolidstaat, dan eisen zij een hogere rente op haar schuld. Die herwaardering kan vervolgens de financieringskosten verhogen voor andere zwaar schuldbelaste lidstaten, waarvan de obligaties langs dezelfde meetlat worden gelegd.

Gepensioneerden dragen als enigen een zichtbare last

Begrotingsminister David Amiel zegt dat een volledige prijsindexatie van de pensioenen in 2027 meer dan € 6 miljard kost. De regering overweegt twee varianten. In de eerste worden de pensioenen bevroren of minder dan de inflatie verhoogd, terwijl ook de aftrek van 10% op het belastbare pensioeninkomen wordt beperkt. In de tweede stijgen de pensioenen volledig mee met de prijzen, maar verdwijnt die aftrek helemaal (LCP, TF1-LCI).

Het verschil is wel degelijk relevant. Een onvolledige indexatie tast de koopkracht van iedere getroffen gepensioneerde in dezelfde mate aan. Afschaffing van de belastingaftrek raakt vooral gepensioneerden met voldoende inkomen om inkomstenbelasting te betalen en ontziet daarmee de armste groep. Op 14 september had de regering overigens nog geen keuze gemaakt.

Buiten de pensioenen wordt het beeld snel vager. Uit de gepubliceerde uitgavenplafonds blijkt dat defensie er € 6,4 miljard bij krijgt en verscheidene beschermde ministeries eveneens meer mogen besteden, terwijl op arbeid, landbouw en zorg wordt bezuinigd (Budget Ministry). Verder circuleren voorstellen om de winstheffing voor grote ondernemingen te verlengen en € 300 miljoen te besparen met een hervorming van scholingsrekeningen. Tegelijk verdedigt minister van Economische Zaken Roland Lescure aanpassingen van de belastingschijven en belastingvoordelen voor bedrijven die juist inkomsten kosten. Daarmee worden de resterende mogelijkheden om geld te vinden alleen maar kleiner.

De parlementaire rekensom is nog lastiger dan de budgettaire

Marine Le Pen heeft aangekondigd dat het Rassemblement National belastingverhogingen en sociale onrechtvaardigheid tegenover werkend Frankrijk zal afwijzen. Haar financieel woordvoerder noemde het behoud van de koopkracht van gepensioneerden bovendien een expliciete rode lijn. Daarmee botst de partij rechtstreeks met de enige besparing die de regering tot dusver heeft gekwantificeerd.

Lecornu kan artikel 49.3 van de grondwet inzetten om de begroting zonder stemming door het parlement te krijgen. Het wetsvoorstel geldt dan als aangenomen, tenzij de oppositie 289 afgevaardigden achter een motie van wantrouwen krijgt. Voor de begroting van 2026 gebruikte hij deze route drie keer en bleef zijn regering overeind. In december 2024 probeerde Michel Barnier echter dezelfde manoeuvre, waarna zijn regering viel.

De ontwerpbegrotingen voor de staat en de sociale zekerheid moeten op 30 september worden ingediend. Geen enkele onafhankelijke instantie heeft het pakket doorgerekend, omdat er nog geen pakket is om door te rekenen. Het IMF adviseert een jaarlijks aanpassingstempo dat grofweg overeenkomt met het doel van € 30 miljard. Een doel dat aansluit bij het IMF-advies is echter nog geen begroting. Frankrijk gaat richting een parlement dat al verzet heeft aangekondigd, met € 24 miljard zonder bestemming en één omstreden pensioenvoorstel.