Frankrijks 4% rente knelt begroting

Het rendement op Franse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar, de vergoeding die beleggers eisen om Franse schuld tegen de huidige marktprijs aan te houden, liep vorige week op tot 4,05%. Dat is het hoogste niveau sinds 2009 (Boursorama/Reuters, LSE). Bij een hogere rente betaalt de staat meer om geld te lenen. Die rekening komt niet in één keer binnen. Zij groeit jaar na jaar, naarmate oude goedkope schuld afloopt en wordt vervangen door nieuwe, duurdere leningen. De schade zit dus niet in de toegang tot de markt, maar in de begroting.

Frankrijk staat daar niet alleen in. Ook in Duitsland, Japan, de VS en het VK zijn de langetermijnrentes gestegen (The Guardian). De Franse kwetsbaarheid wordt zichtbaar in de spread: het verschil tussen wat Frankrijk en Duitsland betalen om te lenen. Vorige week lag die marge op 84 tot 86 basispunten, oftewel 0,84 tot 0,86 procentpunt (Boursorama/Reuters, QuiFinanza). De Italiaanse spread lag rond 78 tot 82 basispunten (El Economista). Frankrijk betaalt nu meer dan het land dat tien jaar geleden symbool stond voor de schuldencrisis in de eurozone.

Hoe 4% langzaam de begroting opeet

Frankrijk heeft een overheidsschuld van € 3.536 miljard (INSEE). Die hele schuld wordt niet van de ene dag op de andere opnieuw geprijsd. Bestaande obligaties blijven tot hun vervaldatum hun oorspronkelijke, lagere rente betalen. De druk ontstaat via herfinanciering: zodra oude leningen aflopen, vervangt het Franse schuldagentschap AFT ze door nieuwe leningen tegen de huidige hogere rente. Dit jaar wil de AFT ongeveer € 310 miljard aan middellange en langlopende obligaties uitgeven, tegen minder dan € 210 miljard in 2019 (Le Figaro, AFT).

In de cijfers is dat al te zien. De Franse rentelast kwam in de eerste helft van 2026 uit op € 34,5 miljard, 19% meer dan in dezelfde periode vorig jaar (Reuters Breakingviews). Volgens ramingen van de regering loopt de rekening op tot € 64,8 miljard in heel 2026 en € 74,2 miljard in 2027, tegen € 31,6 miljard in 2019 (Le Figaro). Rente concurreert daarmee rechtstreeks met publieke diensten en tekortreductie om elke extra euro.

Wie betaalt, wie incasseert

Nieuwe kopers van Franse obligaties ontvangen meer inkomen dan toen Frankrijk nog tegen 1% of 2% leende. Verzekeraars, pensioenfondsen en spaarders die rendement zoeken profiteren van de hogere coupon. Voor bestaande obligatiehouders geldt de keerzijde: als de rente stijgt, daalt de marktwaarde van oudere obligaties met een lagere coupon (Notizie.it). Zolang zij niet verkopen, blijven die verliezen op papier. Banken en fondsen die hun portefeuilles tegen marktwaarde boeken, voelen de klap wel op hun balans (Il Messaggero).

De duidelijkste verliezers zijn toekomstige belastingbetalers en gebruikers van Franse publieke voorzieningen. Volgens het IMF moet Frankrijk zijn structurele begrotingstekort tot en met 2029 met ongeveer 0,8% van het BBP per jaar verkleinen om de schuld te stabiliseren (IMF). Premier Sébastien Lecornu mikt voor 2027 op een tekort van circa 4,9% van het BBP, terwijl het EU-pad dichter bij 4,3% ligt (Le Monde). Dat verschil dichten betekent uitgaven bevriezen, belastingen verhogen, of allebei.

Regeringen in Rome en Athene krijgen intussen een bruikbaar politiek argument in handen. Italiaanse factcheckers wijzen er overigens op dat de vergelijking Italië deels gunstiger doet lijken doordat ook de Duitse rente hard is gestegen, niet alleen doordat Italië zelf is verbeterd (Pagella Politica).

Frankrijk kan nog lenen. De begroting is het probleem.

Op 20 augustus verkocht de AFT voor € 12,5 miljard aan obligaties, met een vraag die ruim boven het aanbod lag (Les Echos Investir). Beleggers willen Frankrijk dus nog steeds geld lenen. Zij vragen er alleen meer voor. De ECB heeft een opkoopinstrument om ongerechtvaardigde marktdruk tegen te gaan, het Transmission Protection Instrument, maar inzet daarvan vereist dat het betrokken land zich aan de Europese begrotingsregels houdt. Frankrijk zit sinds juli 2024 in de buitensporigtekortprocedure van de EU. Dat maakt activering lastiger te verdedigen (ECB, European Commission).

Frankrijk kan zijn obligaties nog verkopen. De zwaardere test is politiek: Parijs moet meerdere jaren achtereen begrotingsverkrapping door het parlement krijgen, voordat de presidentsverkiezingen van 2027 begrotingsdiscipline nog minder populair maken.