Frankrijks tekort zet IMF op scherp

Een begrotingstekort van 5,2% van het bbp (IMF). Een staatsschuld van € 3,54 biljoen (Eurostat, INSEE). Een tienjaarsrente rond 4% (IG). Het IMF publiceerde op 22 juli zijn jaarlijkse doorlichting van Frankrijk en kwam met een duidelijke conclusie: het gat tussen wat de Franse overheid uitgeeft en wat zij binnenkrijgt, wordt niet kleiner (Bloomberg). Volgens het Fonds komt het Franse tekort in 2026 uit op 5,2% van het bbp, meer dan de 5% waarop de regering zelf mikt en nauwelijks lager dan de 5,1% van 2025. Alleen al in het eerste kwartaal liep de staatsschuld op met € 75,6 miljard, tot 117,6% van het bbp. Twee jaar geleden was dat nog 112,6%.

Dat zou minder zwaar wegen als Frankrijk nog goedkoop kon lenen. Maar juist daar is de situatie veranderd: de financieringskosten zijn fors gestegen.

Hoe hogere rentes de begroting opeten

De Franse tienjaarsrente, de vergoeding die beleggers vragen om Parijs tien jaar geld te lenen, ligt rond 3,93%. De spread, het verschil tussen Franse en Duitse leenkosten, is opgelopen tot ongeveer 80 basispunten, tegen eerder circa 60 basispunten (FAZ). Beleggers rekenen Frankrijk inmiddels dus aantoonbaar meer risico aan.

Die prijsverhoging komt rechtstreeks terug in de begroting. BNP Paribas becijferde dat, als de leenkosten op dit niveau blijven, de extra rentelasten ongeveer 60% opslokken van de geplande uitgavenstijging in de begroting voor 2027 (BNP Paribas). Van elke tien euro die Frankrijk extra dacht uit te geven aan ziekenhuizen, scholen of defensie, zou dan zes euro naar obligatiehouders gaan.

De regering erkent de klem. Minister van Economie Roland Lescure noemde de tekortdoelstelling van 5% moeilijk haalbaar; begrotingsminister David Amiel zei dat € 3 miljard aan extra bezuinigingen nodig is, boven op de € 6 miljard aan noodmaatregelen die al zijn genomen (Euronext/Reuters). Het IMF legt de lat hoger: tot en met 2029 moet Frankrijk jaarlijks voor ongeveer 0,8% van het bbp bezuinigen of extra belasting ophalen, gecorrigeerd voor de stand van de conjunctuur, wat economen de structurele aanpassing noemen (IMF). Bij een geraamde groei van slechts 0,6% dit jaar (Boursorama) betekent dat onvermijdelijk snijden in voorzieningen waar burgers op rekenen.

Waarom de eurozone meekijkt

Frankrijk is de tweede economie van de eurozone. Hogere Franse leenkosten duwen de rentes in Madrid of Rome niet automatisch omhoog. Wel veranderen ze de manier waarop beleggers risico in de muntunie prijzen, en beperken ze de speelruimte van de ECB, die de rente voor de twintig eurolanden vaststelt.

In 2022 bouwde de ECB een vangnet om in te grijpen wanneer stress op obligatiemarkten het monetaire beleid verstoort (ECB). De Franse spreads hebben dat instrument niet geactiveerd. Toch wordt het lastiger voor de ECB om de rente te verlagen als de begrotingsgeloofwaardigheid van een grote lidstaat zichtbaar afbrokkelt.

Sinds juli 2024 valt Frankrijk onder de buitensporigtekortprocedure van de EU, het formele traject voor landen met een tekort boven 3% van het bbp, samen met zes andere lidstaten (Council of the EU). De scherpste vergelijking is inmiddels Italië. Franse en Italiaanse leenkosten groeien naar elkaar toe, terwijl de Italiaanse minister van Economie Giancarlo Giorgetti verwacht dat Italië eerder uit zijn eigen tekortprocedure komt dan Frankrijk (Il Messaggero). Voor een land dat lang dichter bij Duitsland dan bij Italië leende, laat die verschuiving zien hoe markten het Franse begrotingsrisico nu inschatten.

De discussie over waar de bezuinigingen terechtkomen, wordt al concreet: hogere eigen bijdragen in de zorg, lagere geneesmiddelenvergoedingen en maatregelen die kosten doorschuiven naar huishoudens met de grootste zorgbehoefte (Le Figaro). Econoom Olivier Blanchard stelt dat Frankrijk zijn schuld alleen kan stabiliseren als het verschil tussen inkomsten en uitgaven, vóór rentebetalingen, met ongeveer € 120 miljard wordt verkleind. Volgens hem vergroot ook het Franse begrotingsproces zelf het risico op een schuldencrisis (Le Monde).

Frankrijk onderhandelt binnen de normale Europese begrotingsregels en staat niet voor een reddingsprogramma. Maar Parijs heeft wel een geloofwaardigheidsprobleem, en uitstel wordt al duurder. Elk kwartaal zonder correctie vergroot het tekort, verhoogt de renterekening en maakt de verdelingsvraag scherper: patiënten die meer zorgkosten zelf betalen, ambtenaren en publieke diensten die worden afgekneld, of toekomstige belastingbetalers die een grotere schuld erven.