Frankrijk moet begrotingsgaten dichten voor 5%-doel

De Franse regering wil het begrotingstekort, het verschil tussen de uitgaven en inkomsten van de staat, terugbrengen van 5,4% van het bbp dit jaar naar 5% in 2027 (Government budget presentation). Elke belastingmaatregel die parlementariërs schrappen en elke bezuiniging die ze terugdraaien, moet worden vervangen door een andere belasting of bezuiniging. Anders raakt het doel buiten bereik. Sinds dinsdag moet de voltallige Assemblée nationale die keuze maken.

Een motie van de Socialisten om het wetsvoorstel te verwerpen, haalde die dag geen meerderheid: 149 stemmen voor, 236 tegen (Assembly voting record). Daarmee bleef het wetsvoorstel in behandeling, zonder dat duidelijk werd wat erin komt. Een week eerder had de financiële commissie het inkomstenhoofdstuk verworpen met 31 stemmen tegen drie (LCP committee report), zoals To Brief afgelopen weekend meldde (To Brief). Die stemming was slechts adviserend. Daarom passen de parlementariërs nu de oorspronkelijke tekst van de regering aan (Assembly timetable).

Wie betaalt voor het regeringsplan

De High Council for Public Finances, het onafhankelijke orgaan dat de ramingen van de regering toetst, rekent op € 43 miljard aan nieuwe maatregelen: ongeveer € 18 miljard aan extra inkomsten en € 25 miljard aan beperkingen op de uitgaven (High Council opinion). De salarissen van ambtenaren worden bevroren, pensioenen boven het minimumniveau stijgen minder snel en grote bedrijven blijven een extra winstbelasting betalen, zij het tegen een lager tarief (Government budget presentation). Ook stijgen de schijven van de inkomstenbelasting mee met de inflatie. Daardoor belanden huishoudens minder snel in een hogere schijf wanneer hun inkomen alleen gelijke tred houdt met de prijzen.

Het plan steunt op een raming die de High Council for Public Finances optimistisch noemt: de economie zou volgend jaar met 1% groeien (High Council opinion). Bij een lagere groei vallen de belastinginkomsten tegen en loopt het tekort op, ook als het parlement niets verandert.

Elke concessie vraagt om compensatie

Het parlement is al begonnen het plan aan te passen. Een voorlopige doorrekening laat zien dat de wijzigingen van de commissie het begrotingssaldo met ongeveer € 10 miljard verslechterden. Het tekort zou daardoor rond de 5,4% blijven (LCP committee report). Roland Lescure, die namens de regering onderhandelt, zegt met de oppositie te willen overleggen zolang het tekortdoel van 5% overeind blijft (AFP report).

Voor steun is hij aangewezen op partijen die het gat op tegengestelde manieren willen dichten. De Socialisten willen hogere belastingen op grote vermogens en erfenissen, een hardere aanpak van fraude en bescherming van lonen en pensioenen (Socialist Party priorities). De Republikeinen van Laurent Wauquiez willen € 20 miljard extra besparen, maar verzetten zich tegen maatregelen die gepensioneerden treffen (La Tribune). Beide partijen willen gepensioneerden ontzien. Daarmee valt een van de bezuinigingen van de regering weg. De voorstellen die hier zijn genoemd, leveren nog niet genoeg vervangende maatregelen op.

Wat een lange vertraging kost

Frankrijk leent al tegen een hogere rente dan Duitsland. Op 13 oktober bedroeg het rendement op Franse tienjarige staatsleningen 4,810%, tegen 3,435% voor Duitsland en 4,505% voor Italië, volgens het Griekse agentschap voor staatsschuld (Greek debt agency bulletin). De rentestanden van één dag bewijzen niet dat de begrotingsstrijd dit verschil heeft veroorzaakt. Ze laten wel zien wat nieuwe leningen kosten. Die hogere rente werkt geleidelijk door in de begroting, wanneer oude obligaties aflopen en tegen de huidige rente worden vervangen (AFT maturity data).

Lescure betoogt dat de schuld niet in een sneeuwbaleffect terechtkomt. Volgens hem bedraagt de gemiddelde rente op de uitstaande schuld in 2027 2,5%, minder dan de nominale groei van 2,7% (groei inclusief inflatie) (MoneyVox). Die gemiddelde rente blijft laag doordat oudere schulden goedkoper zijn. De High Council for Public Finances waarschuwt dat nieuwe leningen inmiddels meer kosten dan de groei en raamt de staatsschuld op 121,7% van het bbp (High Council opinion).

Als er in januari nog geen begroting geldt, valt Frankrijk terug op een speciale wet. Die staat toe dat de staat bestaande belastingen blijft innen en geld blijft lenen, maar beperkt de uitgaven tot essentiële diensten op het niveau van vorig jaar (IGF report). Volgens Jérôme Fournel, die het onderzoek van de financiële inspectie leidde, werkt dit instrument ongeveer twee maanden (Le Figaro). Bij gebruik gedurende negen tot twaalf maanden rond een presidentsverkiezing zou het tekort volgens de inspectie minstens 0,5 procentpunt van het bbp hoger uitkomen dan in 2026 (IGF report).

Zonder vervangende maatregelen zouden de voorlopig doorgerekende wijzigingen van de commissie de geplande verbetering van het tekort tenietdoen. De voltallige Assemblée nationale heeft ze nog niet aangenomen en de groeiraming kan de cijfers nog beide kanten op bewegen. Die kanttekeningen veranderen de rekensom voor Lescure, de Socialisten en de Republikeinen niet: voor elke maatregel die zij schrappen, moeten ze aangeven welke belasting of bezuiniging ervoor in de plaats komt.