Frankrijk zet €54 miljard in, tekort daalt amper

Premier Sébastien Lecornu heeft voor 2027 een begrotingsinspanning van circa € 54 miljard aangekondigd. Toch daalt het beoogde tekort maar beperkt: van een verwachte 5,4% van het bbp dit jaar naar 5% volgend jaar (France 24, Le Monde). Het grootste deel van het bedrag vangt kostenstijgingen op die er toch al zouden komen. De rest komt vooral terecht bij gepensioneerden, ambtenaren en gemeenten, terwijl grote bedrijven uiteindelijk minder betalen.

Waarom € 54 miljard zo weinig oplevert

De regering vergelijkt haar inspanning met een denkbeeldig scenario waarin zij in 2027 niets doet. In dat scenario blijven de rente-, pensioen- en zorgkosten oplopen. Lecornu zei dat het tekort dan boven 6,5% van het bbp zou uitkomen (Deutschlandfunk). Tegenover die uitgangssituatie telt het bevriezen van uitgaven al als een besparing.

Le Monde splitste het totaal in tweeën. Ongeveer € 40 miljard compenseert uitgavenstijgingen die er toch al aankwamen. Slechts circa € 14 miljard komt daar bovenop en drukt het tekort daadwerkelijk (Le Monde).

Die verdeling is de analyse van een krant; de officiële cijfers worden vandaag verwacht. De twee wetsvoorstellen, voor de staatsbegroting en de sociale zekerheid, worden vanochtend om 08.30 uur gepresenteerd (Finance ministry).

Wie de rekening krijgt

Gepensioneerden dragen de duidelijkste last. Minister van Arbeid Jean-Pierre Farandou wil circa € 5,5 miljard besparen op pensioenen. Daarvan moet € 4,1 miljard komen uit een verhoging van pensioenen boven ongeveer € 1.260 met minder dan de inflatie (TF1). Het ministerie van Financiën verwacht dat de prijzen in 2027 met 1,8% stijgen (Finance ministry forecasts). Gepensioneerden boven die grens krijgen dus wel meer euro's, maar kunnen daar minder mee kopen.

De overige € 1,4 miljard moet komen uit de inkomstenbelasting. De maximale aftrek van 10%, waarmee gepensioneerden een deel van hun pensioen buiten hun belastbaar inkomen kunnen houden, gaat omlaag van € 4.439 naar € 3.000 (TF1). Deze maatregel treft een andere groep: gepensioneerden met voldoende pensioeninkomen om de aftrekgrens te bereiken. Zij gaan meer belasting betalen.

Voor ambtenaren wordt het indexpunt bevroren, de basiswaarde waarop een groot deel van hun salarisschaal is gebaseerd. Dat moet ongeveer € 2 miljard opleveren (La Dépêche). Het deel van hun salaris dat aan dit punt is gekoppeld, blijft achter bij de stijgende prijzen, al kunnen andere onderdelen van individuele salarissen wel veranderen.

De gemeenten en andere lokale overheden moeten circa € 5,4 miljard bijdragen. De maatregel richt zich op financieel sterkere overheden, waaronder ongeveer 40% van de Franse gemeenten (BFMTV). Jean-François Debat, voorzitter van de commissie voor lokale financiën, noemde de gevraagde bijdrage buiten verhouding en waarschuwde dat die lokale investeringen kan afremmen.

Grote bedrijven komen er beter vanaf dan het woord ‘inspanning’ doet vermoeden. Een tijdelijke toeslag voor grote ondernemingen bracht ongeveer € 8 miljard op. Die blijft bestaan, maar op een niveau dat circa € 5 miljard oplevert. De betrokken bedrijven betalen daardoor ongeveer € 3 miljard minder dan nu (Budget ministry).

Wat het parlement nog kan veranderen

Lecornu heeft geen vaste meerderheid. De Socialisten sloten in september hun steun uit (Deutschlandfunk). Marine Le Pen waarschuwde dat haar partij Rassemblement National een begroting kan afwijzen als de pensioenen niet meestijgen met de inflatie (Die Zeit).

Lecornu had beloofd artikel 49.3 niet in te zetten. Dat artikel maakt het mogelijk een wetsvoorstel zonder stemming aan te nemen, tenzij het parlement de regering ten val brengt. Op 30 september werd die route opnieuw besproken als terugvaloptie (Le Figaro).

Gemeenten hebben reden om op enige verlichting te hopen. Vorig jaar werd een voorgestelde bijdrage van de lokale overheden van meer dan € 4,7 miljard uiteindelijk teruggebracht tot ongeveer € 2 miljard (BFMTV). Een tegemoetkoming dit jaar moet elders worden betaald, leidt tot een minder ambitieus tekortdoel of vraagt om meer groei dan de 1% die het ministerie voor 2027 verwacht (Finance ministry forecasts).

Volgens de cijfers van de regering zelf remt deze begroting de verslechtering van de Franse overheidsfinanciën af, maar keert zij die niet. Het grootste deel van de inspanning houdt kosten tegen die anders toch zouden stijgen. De voelbare besparingen komen terecht bij gepensioneerden boven de pensioengrens, gepensioneerden met hogere inkomens, ambtenaren en rijkere gemeenten. Grote bedrijven zijn de enige groep die minder hoeft te betalen dan nu.