Franse begroting van €54 miljard mist dekking

De Franse premier Sébastien Lecornu kondigde voor 2027 een ‘begrotingsinspanning’ van € 54 miljard aan, bijna het dubbele van de € 30 miljard waarover zijn regering enkele dagen eerder nog sprak (La Dépêche, To Brief). Op papier lijkt dat een forse beleidswijziging. Het hogere bedrag volgt overigens grotendeels uit een nieuwe raming van het tekort dat zou ontstaan als de regering geen nieuwe maatregelen neemt.

Een herziene raming, geen verdubbelde bezuinigingsopgave

Het eerdere plan van € 30 miljard ging ervan uit dat het tekort in 2027 zonder nieuwe maatregelen ongeveer 5,7% van het BBP zou bedragen. De Europese Commissie had eerder een tekort in die bandbreedte geraamd (European Commission). De regering zegt nu dat het tekort boven 6,5% zou uitkomen (L'Union, La Dépêche). Op een Frans BBP van ongeveer € 3 biljoen (Eurostat) kan een bijstelling van 0,8 procentpunt vrijwel de hele stijging verklaren. De regering heeft geen formele aansluiting tussen beide ramingen gepubliceerd, maar de rekensom klopt: de doelstelling blijft gelijk, het vertrekpunt is wel slechter.

De doelstelling zelf is 5% van het BBP. Volgens de regering zouden de maatregelen het tekort terugbrengen tot 4,8%, maar door € 6,4 miljard aan extra defensie-uitgaven komt het weer uit op 5% (Le Monde). De netto verbetering van de begrotingspositie komt daarmee dichter bij € 48 miljard, al hangt die schatting ervan af of de defensie-uitgaven en besparingen volgens dezelfde boekhoudkundige grondslag zijn berekend.

De ramingen van de regering gaan voor 2027 uit van 1% reële groei en 1,8% inflatie (French Economy Ministry). Die aannames zijn immers bepalend voor de uitkomst. Bij zwakkere groei vallen de belastinginkomsten lager uit en lopen de uitgaven aan uitkeringen op. Het gat dat het pakket moet dichten wordt daardoor groter.

Pensioenen bevroren, extra winstbelasting omlaag

Van de nu benoemde maatregelen komt de rekening het zichtbaarst bij gepensioneerden en ambtenaren terecht. Pensioenen zouden minder snel stijgen dan de prijzen, waarmee de overheid minder dan € 6 miljard bespaart. De lonen in de publieke sector zouden op het huidige indexniveau worden bevroren, een besparing van ongeveer € 2 miljard (La Dépêche). Als de inflatie de geraamde 1,8% bereikt, vermindert het bevriezen van de loonindex de koopkracht van de daaraan gekoppelde salarissen.

Grote ondernemingen krijgen daarentegen wel een belastingverlaging. De tijdelijke opslag op de vennootschapsbelasting brengt momenteel ongeveer € 8 miljard op. De regering wil die tegen een lager tarief handhaven, goed voor ongeveer € 5 miljard (Le Monde). In de boekhouding van de regering geldt het in stand houden van € 5 miljard als een besparing ten opzichte van het laten vervallen van de belasting. Op kasbasis betalen bedrijven minder.

Dit zijn de onderdelen die tot nu toe zijn benoemd. Het grootste deel van de € 54 miljard is nog niet uitgesplitst, en de bekendgemaakte maatregelen overlappen met bredere uitgavenplafonds. De HCFP (de onafhankelijke Franse begrotingswaakhond, die controleert of de overheidsramingen intern consistent zijn) zou de begrotingsaannames deze week ontvangen. Zijn beoordeling is nog niet openbaar (HCFP, La Tribune).

Geen meerderheid, geen alternatief

Lecornu heeft beloofd artikel 49.3 van de Franse grondwet niet te gebruiken. Dat artikel stelt de regering in staat een begroting zonder stemming aan te nemen, tenzij een meerderheid het kabinet ten val brengt. Die belofte bindt politiek, maar legt juridisch niets vast. De begroting komt daardoor terecht in een Assemblée nationale waarin geen enkele partij een meerderheid heeft. De linkse partijen verzetten zich tegen de bevriezing van pensioenen en lonen. Het Rassemblement National kan zijn gedoogsteun op elk moment intrekken. Deze politieke blokken hoeven het niet eens te worden over een alternatief; ze hoeven alleen tegen dezelfde tekst te stemmen.

Half september liep de Franse renteopslag ten opzichte van Duitsland op tot ongeveer 96 basispunten (0,96 procentpunt), bijna het hoogste niveau sinds 2012 (Banque de France). De Italiaanse renteopslag bedroeg in dezelfde periode ongeveer 88–89 basispunten (QuiFinanza). Frankrijk betaalde korte tijd meer om te lenen dan Italië, hoewel de Italiaanse schuldquote hoger ligt (Eurostat). Toch heeft Frankrijk nog altijd reguliere toegang tot de kapitaalmarkt. De gemiddelde looptijd van de Franse schuld bedraagt bovendien meer dan acht jaar, waardoor hogere rentes pas geleidelijk doorwerken (Agence France Trésor). De oplopende renteopslag past wel bij de zorgen van beleggers over de Franse begrotingsvooruitzichten en het parlementaire risico rond de begroting.

Frankrijk heeft een doelstelling van € 54 miljard aangekondigd. Een onderbouwd pakket van € 54 miljard ligt er nog niet. De concrete wetsvoorstellen en het oordeel van de HCFP zullen bepalen of het bedrag standhoudt.