Franse €54 miljard aan bezuinigingen verhogen schuld

De Franse ontwerp­begroting voor 2027 gaat uit van een daling van het begrotingstekort van 5,4% naar 5,0% van het bbp. De staatsschuld loopt daarentegen op van 119,3% naar een record van 121,7% (Les Echos Investir, Le Monde). Een kleiner tekort blijft immers een tekort. Frankrijk blijft schuld opbouwen, alleen in een lager tempo. De economie groeit bovendien niet snel genoeg om die schuld weg te laten zakken.

Waarom minder lenen toch meer schuld betekent

De schuldquote van een land — de schuld gedeeld door het bbp — kan dalen terwijl de overheid blijft lenen, zolang de economie sneller groeit dan de schuld. Spanje liet dat in juli zien: de overheidsschuld nam toe, maar de nominale groei, dus inclusief prijsstijgingen, was sterk genoeg om de schuldquote onder 100% van het bbp te brengen (Banco de España, El País).

Frankrijk heeft precies het tegenovergestelde probleem. De Cour des comptes, de instelling die de overheidsrekeningen controleert, heeft berekend dat Frankrijk bij een schuld van bijna 119% van het bbp het tekort tot ongeveer 2,8% moet terugbrengen om verdere stijging van de schuldquote te voorkomen (Cour des comptes). De eigen doelstelling van de regering voor 2027, 5,0%, ligt daar bijna twee keer boven.

De rentelasten maken het gat overigens moeilijker te dichten. Oude obligaties die tegen lage rentes zijn uitgegeven, lopen af. Frankrijk vervangt ze door nieuwe leningen tegen hogere rentes. Volgens Tagesschau bedroegen de rentelasten in de eerste helft van 2026 € 34,5 miljard, bijna 20% meer dan een jaar eerder. Volgens Public Sénat verdwijnt ongeveer € 10 miljard van de verbetering die de regering voor 2027 claimt weer door hogere kosten voor de schuldendienst, de betalingen aan schuldeisers.

Waarom € 54 miljard niet hetzelfde is als € 54 miljard aan bezuinigingen

De regering zegt € 54 miljard te besparen. Dat bedrag meet de verbetering ten opzichte van een scenario waarin de regering niets doet en het tekort richting 6,5% oploopt (European Commission). Het gaat wel om een echte budgettaire inspanning, maar niet om een lijst met voor € 54 miljard aan concrete bezuinigingen. In een eerdere versie van het plan stond ongeveer € 30 miljard. Het hogere bedrag komt vooral doordat het tekort in het scenario zonder maatregelen verder is opgelopen.

De regering heeft geen volledig overzicht gepubliceerd dat de afzonderlijke maatregelen verbindt met het totaal van € 54 miljard. Wat tot nu toe zichtbaar is, wijst op een ongelijke verdeling van de lasten.

Gepensioneerden krijgen te maken met een bevriezing van hun uitkering of een lagere belastingaftrek, met een opbrengst van ongeveer € 6 miljard (LCP). Ambtenaren krijgen geen loonsverhoging; dat levert circa € 2 miljard op. Bercy, het Franse ministerie van Financiën, rekent voor 2027 op een inflatie van 1,8% (French Economy Ministry). In reële termen betekent de loonstop dus een salarisverlaging.

Grote bedrijven zouden daarentegen minder belasting betalen dan nu. Een tijdelijke extra winstbelasting levert momenteel € 8 miljard per jaar op. De begroting handhaaft die heffing, maar verlaagt de opbrengst tot ongeveer € 5 miljard (French Budget Ministry). Op papier geldt dat als een besparing ten opzichte van het volledig laten vervallen van de belasting. In de praktijk krijgen bedrijven daardoor € 3 miljard voordeel ten opzichte van de huidige situatie. De extra € 6,4 miljard aan defensie-uitgaven maakt een deel van de bezuinigingen elders weer ongedaan.

De genoemde maatregelen komen samen niet uit op € 54 miljard. Het verschil tussen de afzonderlijke maatregelen en de aangekondigde budgettaire verbetering is publiekelijk nog altijd niet verklaard.

Wat de begrotingswaakhond wel en niet kan vaststellen

De regering heeft de begrotingsteksten voorgelegd aan de Haut Conseil des finances publiques (HCFP), de onafhankelijke Franse begrotingsraad. Die beoordeelt of de aannames over groei en belastinginkomsten waarop de begroting rust realistisch zijn (HCFP). Op 19 september had de raad nog geen oordeel gepubliceerd.

Zelfs een positief oordeel van de HCFP bewijst niet dat de begroting zal werken. De raad toetst de ramingen, niet de wetgeving. De begroting moet worden aangenomen door een parlement waarin geen enkele partij een meerderheid heeft. De regering kan artikel 49.3 van de grondwet gebruiken om de begroting zonder stemming door te voeren, maar loopt dan het risico van een motie van wantrouwen.

Frankrijk valt sinds juli 2024 onder de buitensporigtekortprocedure van de EU, het formele traject voor landen die hun te hoge tekort moeten terugbrengen. Het tekort moet in 2029 onder 3% liggen (Council of the EU). In het vorige plan zou de schuldquote in 2027 pieken op 118,7%. Met de nieuwe raming van 121,7% is dat pad inmiddels achterhaald (European Commission).

Zelfs als alle maatregelen uit de begroting volledig worden uitgevoerd, blijft de schuld oplopen. Het parlement bepaalt wie betaalt voor een verdere verslechtering in een lager tempo, terwijl de regering de aangekondigde budgettaire verbetering van € 54 miljard nog steeds volledig moet onderbouwen.