Frankrijk betaalt 94 basispunten extra

Het renteverschil tussen Franse en Duitse tienjaarsobligaties bedroeg aan het einde van 10 september bijna 94 basispunten, oftewel 0,94 procentpunt. Beleggers verlangen daarmee op jaarbasis bijna een vol procentpunt extra om Frankrijk voor dezelfde looptijd geld te lenen. Sinds de schuldencrisis in de eurozone van 2012 was het verschil niet meer zo groot (Le Monde, DHnet).

In de hele eurozone liepen de obligatierentes die dag op, nadat de ECB de rente had verhoogd en de prijs van Brentolie de $ 100 naderde. De Duitse tienjaarsrente steeg met ongeveer 5,3 basispunten. De Franse rente nam volgens gegevens van Reuters, aangehaald door Boursorama, met 9,8 basispunten toe. Frankrijk zag zijn rente dus circa 4,5 basispunten sterker stijgen dan Duitsland. De gezamenlijke schok verklaart dat extra verschil niet.

Waarom juist Frankrijk

De Raad van Bestuur van de ECB verhoogde de depositorente, die banken ontvangen wanneer zij overtollig geld bij de centrale bank stallen, tot 2,50% (ECB). Olie of gas kan de ECB niet produceren. Met de renteverhoging probeert zij wel te voorkomen dat duurdere energie doorwerkt in de rest van de economie, doordat werknemers compensatie eisen en bedrijven hun prijzen verder verhogen. In de septemberraming kwam de energie-inflatie in de eurozone in augustus uit op 14,3%, tegen 10,3% een maand eerder (ECB-ramingen).

Een hogere beleidsrente maakt lenen voor alle overheden duurder. Frankrijk kreeg daar vanwege zijn begrotingspositie een extra opslag bovenop. Zonder nieuwe maatregelen loopt het Franse begrotingstekort volgens de Europese Commissie op tot 5,1% van het BBP in 2026 en 5,7% in 2027, terwijl de staatsschuld boven 120% van het BBP uitkomt (Europese Commissie). Het tekort daalt niet snel genoeg. Beleggers brengen dat risico inmiddels in rekening.

De vergelijking met Italië maakt de Franse kwetsbaarheid zichtbaar. De Italiaanse staatsschuld is met ongeveer 138,6% van het BBP weliswaar hoger, maar het begrotingstekort ligt dichter bij 2,9% en neemt af (UPB). Sinds eind augustus betaalt Frankrijk op tienjaarsleningen iets meer rente dan Italië, waarmee de gebruikelijke rangorde is omgekeerd (Euronews Italia). Het Italiaanse renteverschil met Duitsland nam op 10 september slechts met ongeveer 3 basispunten toe; het Franse verschil groeide met circa 4,5 basispunten (QuiFinanza). Vooral Frankrijk werd die dag dus opnieuw geprijsd.

De begrotingslast loopt langzaam op

Voor 2026 plande Frankrijk een recorduitgifte van € 310 miljard aan obligaties met een middellange en lange looptijd (Agence France Trésor). Ieder extra basispunt verhoogt de rentelasten, maar alleen voor nieuwe leningen waarmee aflopende obligaties worden vervangen. De gemiddelde resterende looptijd van de Franse staatsschuld bedraagt meer dan acht jaar. Het grootste deel van de bestaande rentebetalingen ligt daardoor nog vast tegen oudere, lagere tarieven (Franse Senaat). De schade is reëel, maar bouwt zich geleidelijk op: de hogere prijs werkt via jarenlange herfinanciering door, niet binnen enkele weken.

Aan belangstelling voor Franse schuld ontbreekt het overigens niet. Bij een veiling op 3 september kwam de rente uit op 4,23%, tegen 3,90% een maand eerder, terwijl beleggers voor 2,28 keer het aangeboden bedrag inschreven (Agence France Trésor). Frankrijk verkocht de obligaties dus zonder moeite, zij het tegen een hogere prijs. Beleggers vertrekken niet; ze eisen meer vergoeding om te blijven.

Geen crisis, wel een hogere rekening

In 2011 en 2012 liepen de Italiaanse en Spaanse renteverschillen met Duitsland op tot 500 à 650 basispunten. Beleggers hielden toen rekening met het uiteenvallen van de euro en banken konden zich moeilijk financieren (ECB-jaarverslag 2012). Het Franse renteverschil van 94 basispunten is van een geheel andere orde. Op 10 september wees niets erop dat Frankrijk de toegang tot de kapitaalmarkt dreigde te verliezen.

Frankrijk betaalt inmiddels een duidelijke begrotingspremie, maar de obligatiemarkt functioneert nog gewoon. De directe rekening bestaat uit geleidelijke herfinanciering tegen hogere tarieven; van een financieringscrisis is geen sprake. Onzeker blijft wel of het versplinterde parlement tijdig kan instemmen met bezuinigingen of belastingverhogingen, voordat de oplopende rentelasten de politieke speelruimte verder verkleinen. Uit één handelsdag valt niet af te leiden waarom de premie precies steeg of hoelang die hoog blijft. De richting is toch helder: van alle eurolanden moet vooral Frankrijk zijn huishoudboekje tegenover beleggers verantwoorden.