Frankrijk mist Duitse toezegging voor tankbouw

Frankrijk moet zijn volgende tank plannen zonder openbaar Frans-Duits productieplan. Berlijn heeft nog altijd niet gezegd wat er over is van het gezamenlijke programma. Op 8 oktober vertelde generaal Fabien Mandon, de Franse chef defensie, de defensiecommissie van de Nationale Vergadering dat de resultaten van het programma volgens hem «ne sont pas bons» («niet goed») waren. Ook zei hij dat de Duitsers «hebben besloten het project te verlaten» (hoorzitting in de Nationale Vergadering, BFMTV). Daarmee gaat hij verder dan wat de twee regeringen op papier hebben gezet.

Mandon nuanceerde zijn oordeel overigens meteen. Van een totale mislukking wilde hij niet spreken: de twee legers hadden jarenlang overeenstemming gezocht over de uitgangspunten voor een toekomstige tank. Voor de industrie was de uitkomst volgens hem wel slecht nieuws (BFMTV).

Wat de twee regeringen daadwerkelijk hebben afgesproken

Het programma heet MGCS, een afkorting van Main Ground Combat System. Het was bedoeld als meer dan een tank: een netwerk van bemande en onbemande voertuigen, sensoren en wapens dat de Franse Leclerc en de Duitse Leopard 2 moest vervangen.

Die brede opzet is nu van belang. Duitsland kan stoppen met de ontwikkeling van een gezamenlijk voertuig en tegelijk onderzoek blijven doen naar de systemen eromheen. Een woordvoerder van de Duitse regering wees daar op 15 juni op: onderzoek naar technologie die niet aan één voertuig is gebonden, betekende volgens hem niet dat Duitsland uit het MGCS als geheel stapte (Duitse regering).

Tijdens de gezamenlijke defensieraad van 17 juli spraken de regeringen alleen af onderzoek te doen naar «collaborative combat», tot en met een proef van het concept. Een nieuwe toezegging om samen een onderstel te bouwen bleef uit (Élysée). Duitse defensiemedia lazen die stilte als het einde van de gezamenlijke tank (Behörden Spiegel).

Die uitleg is aannemelijk, maar blijft een interpretatie. In de tekst van juli verdween de belofte van een gezamenlijke tank, zonder dat het project formeel werd afgeblazen. Mandons uitspraak suggereert een verdergaande stap: dat Duitsland ook het resterende onderzoek heeft verlaten. Een Duitse reactie op zijn woorden is niet gepubliceerd. Er is evenmin een beëindigingsbrief, aangepaste overeenkomst of geannuleerd contract opgedoken. Tot Berlijn duidelijkheid geeft, berust het verhaal over een volledig vertrek op de lezing van de Franse generaal.

Waarom het partnerschap vastliep

In mei vertelde generaal Pierre Schill, de Franse landmachtchef, senatoren dat de landen het oneens waren over het aantal voertuigen dat ze nodig hebben en wanneer ze die nodig hebben (Franse Senaat). Ook over de fabrikant die ze moest bouwen, liepen de meningen uiteen.

Dat industriële conflict kreeg een concrete vorm toen de Duitse wapenfabrikant Rheinmetall aansloot bij het toch al kwetsbare evenwicht tussen de nationale industrieën. Het bedrijf bracht een 130mm-kanon mee dat concurreerde met het Franse 140mm-kanon ASCALON (Ifri). Twee concurrerende hoofdkanonnen stonden zo voor twee verschillende ideeën over dezelfde tank.

Berlijn had bovendien minder reden om water bij de wijn te doen. De gemoderniseerde Leopard 2A8 werd in april 2026 uitgerold (Duits ministerie van Defensie). Daarmee heeft het Duitse leger een terugvaloptie die Parijs mist.

De deadline voor Frankrijk

Mandon noemde de commissie concrete data. Vanaf 2038 worden de Franse Leclerc-tanks geleidelijk uitgefaseerd; de studies voor hun vervanging moeten in 2027 beginnen (hoorzitting in de Nationale Vergadering). Schill zei dat het leger ongeveer 200 tanks of vergelijkbare zware gevechtsvoertuigen nodig heeft. Als internationale plannen vertraging oplopen, wil Frankrijk tussen 2035 en 2040 een eigen oplossing invoeren (Franse Senaat).

In het publieke dossier staat nu een toezegging tot onderzoek, maar geen afspraak over een gezamenlijke tank. Niets wat de regeringen hebben ondertekend verplicht hen om samen een voertuig te bouwen voordat de Leclerc wordt uitgefaseerd. Berlijn moet publiekelijk duidelijk maken welke onderdelen van MGCS het nog financiert. Parijs kan daar niet op wachten: de vervangingsstudies moeten in 2027 beginnen (hoorzitting in de Nationale Vergadering), terwijl Duitsland al een gemoderniseerde tank in dienst heeft.