Frankrijk trekt €436 miljard uit voor herbewapening

De Franse Assemblée nationale heeft op 1 juli met 375 stemmen voor en 113 tegen ingestemd met een herziene militaire programmeringswet, de LPM. Daarmee moet de defensiebegroting oplopen van € 47,2 miljard in 2024 naar € 75,7 miljard in 2030 (Sénat, Le Monde). Over zeven jaar komt het totaal uit op ongeveer € 436 miljard, meer dan de eerdere planning van € 413 miljard (Arab News/AFP). Voor de enige kernmacht binnen de EU is dat een stevige belofte, waarop toekomstige regeringen zullen worden afgerekend. Maar een programmeringswet is een routekaart, geen kasboek. Jaarlijkse begrotingswetten moeten het geld nog vrijmaken, het ministerie van Defensie moet contracten sluiten, fabrieken moeten leveren en de krijgsmacht moet nieuw materieel omzetten in inzetbare capaciteit. In die keten kan elke schakel breken. Voor Europa is die keten belangrijker dan de stemming zelf.

Van beloftes naar productielijnen

Het Europese defensiedebat draait inmiddels niet meer alleen om uitgavenbeloftes. NAVO-bondgenoten kijken nu naar een richtpunt van 3,5% van het BBP voor kerndefensie in 2035 (NATO). De Franse lijn blijft daar ruim onder. Dat verschil wordt pijnlijker nu Rusland herbewapent, Amerikaanse garanties politiek voorwaardelijker zijn geworden en de NAVO haar gereedheidseisen verder opschroeft.

Het moeilijkste deel zit in de omzetting: van begrotingsregels naar raketten, drones en getrainde eenheden. De crisis rond FCAS/SCAF, het Frans-Duits-Spaanse programma voor een gevechtsvliegtuig van de zesde generatie, laat zien wat er gebeurt wanneer er wel geld is maar geen bestuurbaar project. De Duitse defensieminister Boris Pistorius zei dat het programma "politiek slecht was opgezet", omdat de partners nooit goed hebben geregeld wie het industriële werk krijgt en wie de controle heeft over het vliegtuigontwerp (FAZ). Berlijn bouwt ondertussen al aan een alternatieve route met Airbus en zeven partnerbedrijven (Deutschlandfunk).

De Frans-Italiaanse relatie laat de omgekeerde dynamiek zien. Op de 36ste bilaterale top kwam een defensieroutekaart voor 2026-2031 tot stand, met afspraken over SAMP/T-luchtverdediging, Aster-raketten en een gezamenlijke onderschepper tegen hypersonische dreigingen (French Diplomacy). Samenwerking werkt daar waar bedrijven al met elkaar verweven zijn en industrieel vertrouwen voorafgaat aan de politieke deal, niet andersom.

Wat de oostflank nodig heeft

Voor Polen en Roemenië is de toets concreet: levert Franse defensie-uitgave materieel op dat hun krijgsmachten kunnen gebruiken? Polen kocht de afgelopen jaren vooral elders: Amerikaanse luchtverdediging, Zweedse onderzeeërs en Zuid-Koreaanse tanks (Polish Ministry of Defence, Money.pl). Warschau beloont leveranciers die snel leveren en lokaal productie opbouwen. Frankrijk speelt die rol nog niet.

In Roemenië ligt dat anders. Frankrijk leidt de multinationale NAVO-gevechtsgroep in Cincu, waardoor Franse troepen en commandostructuren deel uitmaken van de eerste geallieerde verdedigingslijn in het land (NATO). In Roemeense commentaren geldt die aanwezigheid als een manier om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse politieke cycli (Adevărul). Toch gaan ook daar de relevante vragen niet over grote begrotingskoppen, maar over munitievoorraden, onderhoud en daadwerkelijke gereedheid.

De rekening achter de rekening

De Franse rekenkamer, de Cour des comptes, meldde een begrotingstekort van 5,1% van het BBP in 2025 en een staatsschuld van 115,7%. Daarbij waarschuwde zij dat Frankrijk geen geloofwaardig plan heeft om verplichtingen na 2026 te betalen (Cour des comptes). De rentelasten op de staatsschuld stegen in het eerste kwartaal van 2026 met 37% (Le Monde). Defensieminister Catherine Vautrin spreekt van € 8,5 miljard extra voor munitie, maar zolang contracten en leveringen dat niet bevestigen, blijft ook die claim vooral een kwestie van vertrouwen (Le Figaro).

Frankrijk heeft een serieuze ondergrens vastgelegd voor Europese defensievraag. Of die vraag ook afschrikking oplevert, hangt af van wat daarna gebeurt: jaarlijkse begrotingen die het geld vrijmaken, contracten met fabrieken die daadwerkelijk kunnen leveren, en materieel dat terechtkomt bij eenheden die ermee kunnen werken. De programmeringswet zet de deur open. De leveringsketen bepaalt of Europa’s oostelijke bondgenoten krijgen wat zij nodig hebben voordat het decennium voorbij is.